Shën Lidia, e para e krishterë në Evropë

Apostull Pavli ndodhej në Troadë së bashku me bashkëpunëtorët e tij, kur pa në vegim një burrë nga Maqedonia që i thoshte: “Kalo në Maqedoni dhe na ndihmo” (Vep. 16:9). Kjo thirrje nuk ishte thjesht një kërkesë njerëzore. Për Apostullin, ajo ishte një mesazh hyjnor, një ftesë për të çuar në tokën evropiane predikimin e së vërtetës së Krishtit.

Duke iu bindur këtij vegimi, Shën Pavlli u nis drejt Greqisë së bashku me bashkëpunëtorët e tij të zgjedhur: Timotheun, Silën dhe Llukain. Ata mbërritën me anije në Neapoli, në Kavalën e sotme, dhe prej andej u drejtuan për në Filipi.

Në qytetin e Filipit jetonte një grua me emrin Lidia, me origjinë nga Thiatira e Azisë së Vogël. Ajo merrej me tregtinë e purpurit, një profesion që i siguronte të ardhura të mira dhe një pozitë të rëndësishme në shoqëri. Megjithëse vinte nga një mjedis idhujtar, zemra e saj e pastër nuk gjente paqe në adhurimin e perëndive pagane. Ajo kërkonte një besim më të lartë, më shpirtëror dhe më të vërtetë.

Kjo kërkim shpirtëror e afroi me judaizmin. Lidia ndiqte sinagogat, mësonte Ligjin dhe Profetët, dhe priste ardhjen e Mesias. Shkonte shpesh në brigjet e lumit Zigakt, ku mblidheshin judenjtë për lutje. Punët dhe detyrimet e saj nuk e pengonin të kërkonte Perëndinë me sinqeritet. Zemra e saj ishte në pritje të Mesias.

Dhe Mesia nuk vonoi ta vizitonte.

Kur Apostull Pavlli arriti në Filipi, ai dhe bashkëpunëtorët e tij shkuan në brigjet e lumit, aty ku mblidheshin judenjtë për lutje. Një të shtunë, Pavlli nisi të predikonte për Krishtin, duke folur për Profetët dhe për Mesian e pritur. Në fjalët e tij, Lidia njohu përmbushjen e asaj që kishte dëgjuar e lexuar më parë. Profecitë u bënë realitet në personin e Jisu Krishtit.

Ungjillori Lluka e përshkruan këtë ngjarje me fjalë të thjeshta dhe të fuqishme: “Dhe një grua me emrin Lidia, shitëse purpuri nga qyteti i Thiatirës, që adhuronte Perëndinë, dëgjonte; dhe Zoti ia hapi zemrën që t’u kushtonte vëmendje atyre që thoshte Pavlli. Pasi u pagëzua ajo dhe shtëpia e saj, na u lut duke thënë: Nëse më keni gjykuar besnike ndaj Zotit, hyni në shtëpinë time dhe rrini. Dhe na detyroi të pranonim” (Vep. 16:14-15).

Apostull Pavlli e pagëzoi Lidinë në ujërat e lumit Zigakt, që për të u bë si një Jordan i ri. Zemra e saj u mbush me gëzim qiellor dhe me lot mirënjohjeje iu lut Apostujve të hynin në shtëpinë e saj. Ajo dëshironte të mikpriste ata që e kishin udhëhequr drejt shpëtimit.

Sipas traditës, në shtëpinë e saj u pagëzuan edhe anëtarët e tjerë të familjes. Aty u kremtua edhe Misteri i Eukaristisë Hyjnore , duke e bërë shtëpinë e Lidias vendin e parë të bashkësisë së krishterë në Evropë. Në këtë mënyrë, banesa e saj u bë si një kishë e parë, ku u strehua bashkësia e re e Filipit.

Të dhëna të tjera të hollësishme për jetën e Shën Lidias nuk janë ruajtur. Megjithatë, vetë fakti që Kisha e nderon si shenjtore dhe isoapostulle tregon se ajo ndihmoi shumë Kishën e parë, u shërbeu të tjerëve dhe jetoi një jetë të shenjtë.

Vegimi shpëtimtar i Apostull Pavlit në Troadë, që e thërriste të kalonte në Maqedoni, u kurorëzua me fryt në Filipi. Aty u kthye në besim Shën Lidia, ndërsa më vonë edhe rojtarit të burgut dhe familjes së tij iu hap rruga e shpëtimit (Vep. 16:33).

Shën Lidia nderohet si gruaja e parë evropiane që u pagëzua e krishterë. Për traditën kishtare, ajo është gjithashtu e para greke dhe evropiane që pranoi besimin e Krishtit dhe hyri në jetën e Kishës. Ky fakt mbetet një nder i veçantë për gratë e krishtera dhe për historinë e përhapjes së Ungjillit në Evropë.

Ajo u shpall shenjtore në vitin 1972, më 2 tetor, ndërsa kujtimi i saj u caktua të kremtohet më 20 maj. Tradita ruan edhe një ngjarje prekëse që lidhet me shpalljen e saj si shenjtore. Thuhet se pak kohë pas aktit të shenjtërimit, Patriarku Dhimitër mori një telefonatë nga motra e tij në Athinë, e cila i përsëriti dhimbjen e njohur familjare: vajza e saj, ndonëse prej vitesh e martuar, nuk mund të lindte fëmijë.

Patriarku iu drejtua me lutje shenjtores së re që sapo ishte renditur në shenjtëror nga Sinodi i Kishës së Kostandinopojës: Shën Lidias, isoapostulles. Pas pak ditësh, erdhi lajmi i gëzueshëm se mbesa e tij ishte shtatzënë. Disa muaj më vonë, ajo lindi një vajzë të shëndetshme pikërisht më 20 maj, ditën kur Kisha kremton kujtimin e Shën Lidias. Vajza u pagëzua me emrin Lidia.

Sot Shën Lidia nderohet si isoapostulle. Në vendin ku ajo mori Pagëzimin e Shenjtë është ngritur një pagëzimore e hapur, ndërsa në zonën e Kavallës është ndërtuar një kishë e bukur për nder të saj. Ky vend është kthyer në një qendër të rëndësishme pelegrinazhi, duke e lidhur qytetin dhe gjithë krahinën me kujtimin e gruas që hapi rrugën e krishterimit në Evropë.

Shën Lidia mbetet shembull i zemrës që kërkon të vërtetën, i mikpritjes së krishterë dhe i besimit që, sapo pranon Krishtin, bëhet menjëherë dëshmi për të tjerët.