29 maji 1453, dita kur ra Konstandinopoja
Rënia e Qytetit shënoi fundin e Perandorisë Bizantine, por jo fundin e kujtesës orthodhokse që mbeti e gjallë në histori dhe traditë.
29 maji 1453, dita kur ra Konstandinopoja
Më 29 maj 1453, Konstandinopoja ra në duart e osmanëve. Qyteti që për më shumë se një mijë vjet kishte qenë kryeqytet i Perandorisë Romake të Lindjes dhe qendër e madhe e qytetërimit të krishterë orthodhoks, pushoi së qeni kryeqyteti i një perandorie.
Rënia e Qytetit nuk ishte vetëm një ngjarje ushtarake. Ajo shënoi mbylljen e një epoke të gjatë historike dhe la gjurmë të thella në kujtesën e botës orthodhokse. Konstandinopoja ishte qyteti i Shën Kostandinit, “Roma e Re”, vend ku u zhvillua jetë e pasur kishtare, teologjike, kulturore dhe shtetërore.
Në pranverën e vitit 1453, sulltan Mehmeti II kishte përfunduar përgatitjet për sulmin vendimtar. Qyteti ishte i dobësuar nga shekuj krizash, nga pasojat e rëndë të plaçkitjes latine të vitit 1204 dhe nga mungesa e ndihmës së mjaftueshme nga Perëndimi. Megjithatë, mbrojtësit e tij qëndruan deri në fund.
Në ditët e rrethimit, jeta e Qytetit u kthye në lutje dhe qëndresë. Kishat u hapën, u kryen shërbesa, u bënë litani dhe populli luste Perëndinë me “Kyrie eleison”. Gratë dhe murgeshat ndihmonin në muret e qytetit, ndërsa luftëtarët përpiqeshin të mbanin mbrojtjen përballë një ushtrie shumë më të madhe.
Pak ditë para rënies, sulltani i kërkoi perandorit Kostandin XI Paleologu të dorëzonte qytetin, duke i premtuar shpëtimin e jetës. Përgjigjja e perandorit mbeti në histori: askush nuk kishte të drejtë ta dorëzonte Qytetin; të gjithë kishin vendosur të vdisnin me dëshirë për të dhe të mos kursenin jetën e tyre.
Në agimin e 29 majit filloi sulmi i madh. Pas një qëndrese të dëshpëruar, mbrojtja u thye. Në qytet u përhap thirrja e rëndë: “Qyteti ra”. Perandori Kostandin XI, pasi pa se nuk kishte më shpresë, u hodh në betejë bashkë me pak njerëz besnikë dhe humbi duke luftuar.
Me rënien e tij ra edhe perandoria. Por kujtesa e Konstandinopojës nuk u shua. Ajo u ruajt në historinë e Kishës, në traditën popullore, në këngë, në legjenda dhe në ndërgjegjen e brezave që e panë Qytetin jo vetëm si qendër politike, por si simbol të qytetërimit orthodhoks.
Për botën orthodhokse, 29 maji mbetet ditë kujtese dhe reflektimi. Ajo na kujton madhështinë, por edhe plagët e historisë; qëndresën, por edhe pasojat e përçarjeve; besimin, por edhe përgjegjësinë për ta ruajtur atë në kohë të vështira.
Rënia e Konstandinopojës flet edhe sot. Ajo na kujton se qytetërimet nuk mbahen vetëm me mure, ushtri dhe lavdi të jashtme. Ato mbahen me besim, unitet, sakrificë dhe besnikëri ndaj së vërtetës.
Prandaj pyetja “A ra vërtet Qyteti?” mbetet më shumë shpirtërore sesa historike. Muret ranë, perandoria mori fund, por kujtesa e krishterë e Konstandinopojës vazhdoi të jetojë. Në këtë kuptim, Qyteti mbeti i pranishëm në zemrën e Orthodhoksisë.
Burimi: EOΔ – Ένωση Ορθοδόξων Δημοσιογράφων
