Mihal Davidi, i riu që nuk pranoi të mohonte Zotin

Mihal Davidi nga fshati Zhuk i Vlorës ishte vetëm 18 vjeç kur vendosi të ngrinte zërin kundër mbylljes së institucioneve fetare në Shqipëri.

Në një kohë kur regjimi komunist po e kthente ateizmin në politikë shtetërore, ai i shkroi një letër Enver Hoxhës dhe Presidiumit të Kuvendit Popullor, duke kërkuar anulimin e vendimit për mbylljen e kishave dhe rikthimin e lirisë së besimit.

Ky akt i guximshëm i kushtoi rëndë. Sigurimi i Shtetit e arrestoi, e burgosi, e torturoi dhe më pas e shpalli “të sëmurë mendor”. Në vend të dënimit të zakonshëm politik, ai u dërgua në mjekim të detyruar, një nga format më të errëta të goditjes ndaj atyre që nuk i nënshtroheshin regjimit.

Mihali e kishte dëgjuar lajmin për mbylljen e institucioneve fetare kur ishte ushtar në Korçë. Për të, mbyllja e kishave nuk ishte thjesht një vendim administrativ. Ishte goditje ndaj shpirtit të njeriut dhe ndaj së drejtës për t’iu lutur Perëndisë.

Pas kthimit nga ushtria, ai pa një realitet të rëndë: varfëri, punë të detyruar në kooperativë dhe mbi të gjitha frikë për të folur për Zotin. Në këtë klimë vendosi të shkruante letrën, duke marrë përsipër vetëm përgjegjësinë e saj.

Pas disa muajsh survejimi, u arrestua në Vlorë. Hetuesit kërkuan të zbulonin “grupin” që, sipas tyre, qëndronte pas tij. Por Mihali këmbënguli se vendimi ishte i tij dhe se askush tjetër nuk kishte lidhje me letrën.

Kur nuk arritën të merrnin emra të tjerë, nisën torturat. Ai u përball me rrahje, izolim, mungesë ushqimi dhe presion psikologjik. Qëllimi ishte ta thyenin dhe ta detyronin të pendohej për besimin e tij.

Në një nga përballjet me autoritetet, ai deklaroi se Zoti nuk mund të zhdukej me ligj. Kjo fjali përmbledh thelbin e dëshmisë së tij: regjimi mund të mbyllte kishat, por nuk mund të fshinte besimin nga ndërgjegjja e njeriut.

Më pas, pushteti përdori një mjet tjetër: psikiatrinë politike. Mihal Davidi u shpall “i papërgjegjshëm” dhe u dërgua në institucion neuropsikiatrik. Atje u përball me elektroshokë, injeksione, insulinë dhe medikamente që dëmtonin rëndë trupin dhe mendjen.

Ai arriti të mbijetonte, edhe pse në disa raste ishte pranë vdekjes. Vetë e shihte shpëtimin e tij si ndërhyrje të Perëndisë.

Pas kthimit në fshat, jeta nuk u bë më e lehtë. U përball me izolim, përbuzje dhe provokime. Njerëz që dikur kishin pasur lidhje me besimin tani e shihnin si armik, sepse frika e regjimit kishte ndryshuar edhe marrëdhëniet mes njerëzve.

Megjithatë, ai nuk u dorëzua. Vazhdoi shkollimin, studioi, krijoi familje dhe rindërtoi jetën e tij. Dëshmia e tij mbetet një nga rrëfimet më të forta për atë që pësoi njeriu besimtar në Shqipërinë ateiste.

Historia e Mihal Davidit nuk është vetëm histori vuajtjeje. Është histori ndërgjegjeje. Ai nuk kërkoi pushtet, privilegje apo hakmarrje. Kërkoi vetëm të drejtën për të besuar në Zot.

Për këtë arsye, dëshmia e tij ka vlerë të veçantë për kujtesën orthodhokse dhe për gjithë shoqërinë shqiptare. Ajo kujton se liria fetare nuk është dhuratë e zakonshme, por fryt i vuajtjeve, qëndresës dhe sakrificës së njerëzve që nuk pranuan ta ndanin jetën nga Perëndia.

Në një kohë kur brezat e rinj mund të mos e njohin thellë përndjekjen fetare, rrëfime të tilla ndihmojnë të kuptohet çfarë ndodhi kur shteti kërkoi të zëvendësonte Zotin me ideologjinë. Ato na kujtojnë se besimi nuk mund të imponohet, por as nuk mund të shkulet me dhunë nga zemra e njeriut.

Burimi: Radio Ngjallja