«I rrëzoi të fuqishmit nga fronet…» mbi Odës së Hyjlindëses
Predikimi trajton vargjet mbi rrëzimin e të fuqishmëve dhe lartësimin e të përulurve, sipas mësimit të Shën Nikodhim Agjioritit.
Arkim. Epifan Haxhijanku
«I rrëzoi të fuqishmit nga fronet…»
Vazhdojmë, të dashurit e mi, me shpjegimin e odës së Hyjlindëses, të lutjes që Nëna e Perëndisë ia drejtoi Perëndisë pak kohë pas Ungjillëzimit të saj, ndërsa mbante në kraharorin e saj, si embrion prej vetëm pak ditësh, Zotin tonë Jisu Krisht.
Pasi tha fjalët që shpjeguam në predikimin tonë të mëparshëm: «Tregoi fuqinë me krahun e Tij, shpërndau krenarët në mendimet e zemrave të tyre», ajo shton:
«I rrëzoi të fuqishmit nga fronet dhe i lartësoi të përulurit; të uriturit i mbushi me të mira dhe të pasurit i nisi duarbosh».
Këto fjalë do të përpiqemi të shpjegojmë sot. Fillimisht, le t’i shpjegojmë. Hyjlindësja thotë se Perëndia «i rrëzoi të fuqishmit nga fronet dhe i lartësoi të përulurit». Domethënë, i përmbysi dhe i rrëzoi nga fronet pushtetarët, sundimtarët dhe tiranët e fuqishëm që shtypnin popullin. Në vend të tyre, lartësoi dhe lavdëroi njerëz të përulur dhe të panjohur për botën.
Gjithashtu, «të uriturit i mbushi me të mira»: i ngopi me të mira të bollshme të varfrit që vuanin nga uria. «Dhe të pasurit i nisi duarbosh»: ndërsa njerëzit që zotëronin pasuri dhe të mira materiale me bollëk, i largoi duarbosh.
Edhe pse i përkthyem këto fjalë, vëllezërit e mi, përsëri, siç e shihni, nevojitet një shpjegim dhe thellim i mëtejshëm, që të mund t’i kuptojmë. Udhërrëfyes do të kemi, siç kemi thënë edhe herë të tjera, mësuesin e madh të Kishës sonë, Shën Nikodhim Agjioritin.
Vargu i parë, siç pamë, thotë: «I rrëzoi të fuqishmit nga fronet dhe i lartësoi të përulurit». Cilët janë këta të fuqishëm, të cilët Perëndia i përmbysi dhe i rrëzoi nga fronet e tyre?
Para së gjithash, janë demonët, të cilët i mundonin njerëzit e mjerë. Fronet janë zemrat e njerëzve. Pikërisht në to demonët zënë vend dhe i mundojnë njerëzit. Dhe nuk ka tiran më të keq, më të egër dhe më çnjerëzor se djalli.
Prandaj, në një prej vargjeve të Himnit Akathist, i psalim me mirënjohje Hyjlindëses:
«Gëzohu, ti që përzure nga pushteti tiranin çnjerëzor;
gëzohu, ti që na tregove Krishtin, Zotin njeridashës».
Perëndia, pra, prej mëshirës së Tij të pafundme ndaj krijesës së Vet, u bë njeri. Erdhi në tokë dhe e dëboi djallin nga zemrat e njerëzve. Ai i lartësoi njerëzit e përulur, të cilët djalli dhe mëkati i poshtëronin dhe i mundonin.
Këtë thotë edhe një prej lutjeve të mrekullueshme të Shenjtërimit të Madh të Ujit në festën e Theofanisë:
«Sepse nuk duroje, o Zot, prej dhembshurisë së mëshirës Sate, ta shihje gjininë njerëzore të munduar prej djallit, por erdhe dhe na shpëtove».
Nga mëshira dhe dhembshuria Jote e pafundme, o Zot, nuk duroje dot ta shihje gjininë njerëzore nën tiraninë e djallit, por erdhe dhe na shpëtove.
Edhe Apostull Petroja, duke i folur centurionit Kornel, tha:
«Jisui nga Nazareti përshkoi vendin duke bërë mirë dhe duke shëruar të gjithë ata që ishin nën pushtetin e djallit».
Ai e kaloi jetën e Tij duke bërë mirë dhe duke shëruar të gjithë ata që mundoheshin dhe mundoheshin nga djalli.
Por, sipas Shën Nikodhimit, të fuqishmit janë edhe shkruesit dhe farisenjtë, si edhe udhëheqja fetare e Izraelit, sepse, si tiranë dhe shpendë grabitqarë, u rrëmbenin njerëzve shtëpitë dhe pasuritë, duke u mbuluar me petkun e fesë.
Prandaj Krishti i qorton me ato fjalë të frikshme: «Mjerë ju»:
«Mjerë ju, o shkrues dhe farisenj hipokritë, sepse përpini shtëpitë e vejushave».
Ata kishin edhe fronet e tyre, prej nga mësonin popullin, siç thotë përsëri Zoti:
«Në katedrën e Moisiut u ulën shkruesit dhe farisenjtë».
Prandaj Perëndia i rrëzoi ata nga fronet dhe lartësoi të përulurit, domethënë kombet pagane dhe idhujtarët që e pranuan predikimin e Tij. Këta Ai i kurorëzoi dhe i bëri mbretër, siç thuhet në Apokalips:
«Dhe na bëri mbretëri, priftërinj për Perëndinë dhe Atin e Tij».
Kjo fjalë e Hyjlindëses, të dashurit e mi, na përshtatet edhe neve, shton Shën Nikodhimi. Sepse, përpara Pagëzimit, edhe zemra jonë ishte fron i djallit dhe i mëkatit. Por, pasi u pagëzuam, djalli u rrëzua dhe zemra jonë u bë fron i Hirit hyjnor.
Shenjti shton: Le të kemi kujdes, pra, që me mendimet e liga, me fjalët e këqija dhe me veprat mëkatare të mos e bëjmë përsëri zemrën tonë fron të satanait. Sepse shpirti i papastër e ka zakon të kthehet përsëri te njeriu prej të cilit u largua me anë të Pagëzimit të Shenjtë. Sapo gjen rast, domethënë sapo e gjen shpirtin tonë të shkujdesur dhe të lënë pas dore, hyn përsëri brenda tij dhe e bën njeriun më të keq se më parë.
Prandaj, nëse duam që zemra jonë të jetë fron i Hirit hyjnor dhe jo i djallit e i mëkatit, duhet të jemi gjithmonë vigjilentë. Sapo të na vijë ndonjë mendim blasfemues ose i lig, apo ndjenjë urrejtjeje dhe keqdashjeje ndaj dikujt, duhet ta largojmë menjëherë dhe ta angazhojmë mendjen tonë me mendime të mira, me lutje dhe veçanërisht me lutjen e shkurtër mendore:
«O Zot Jisu Krisht, mëshirona».
Sepse emri i Jisuit është shpatë me dy tehe dhe kamxhik kundër djallit, siç thoshte Shën Joan i Shkallës:
«Me emrin e Jisuit fshikullo armiqtë».
Kjo lutje i shkrumbon pasionet mëkatare, shpërndan mendimet e liga, pastron dhe shenjtëron shpirtin, duke e bërë atë fron dhe banesë të Trinisë së Shenjtë.
Dhe kalojmë në vargun pasues, i cili thotë:
«Të uriturit i mbushi me të mira dhe të pasurit i nisi duarbosh».
Cilët janë të uriturit? Janë paganët, idhujtarët. Ata kishin uri jo për bukën e zakonshme, por për bukën shpirtërore, e cila është fjala e Perëndisë.
«Buka e engjëjve është fjala e Perëndisë, me të cilën ushqehen shpirtrat që kanë uri për Perëndinë», thotë Shën Grigor Theologu.
Ata ishin të privuar nga Ligji i shkruar, nga porositë hyjnore, nga profetët, nga priftërinjtë, nga premtimet dhe nga bekimet e tjera që kishte Izraeli.
Ndërsa «të pasurit» ishin judenjtë, të cilët i kishin me bollëk bekimet e Perëndisë: Ligjin, Profetët, njohjen e Perëndisë së vërtetë dhe shumë të mira të tjera.
Perëndia, pra, thotë Hyjlindësja, paganët e uritur i mbushi me të mira dhe me dhurata të pasura shpirtërore, ndërsa judenjtë i largoi si nga Jerusalemi tokësor, ashtu edhe nga ai qiellor.
Përse? Sepse paganët, megjithëse nuk e panë Krishtin, e pranuan me gëzim predikimin e Apostujve. Ata besuan në Ungjill, u drejtësuan përpara Perëndisë dhe u shpëtuan. Ndërsa judenjtë, megjithëse e panë Krishtin dhe e dëgjuan drejtpërdrejt mësimin e Tij, nuk e pranuan. Nuk besuan dhe u privuan nga të gjitha të mirat që Perëndia u kishte premtuar.
Kjo fjalë e Hyjlindëses na përshtatet edhe neve, vëllezërit e mi, sepse edhe ne jemi të pasur me të mira shpirtërore. U pagëzuam në Pagëzimoren e Shenjtë, njohëm se cili është Perëndia i vërtetë, jetojmë brenda besimit të vetëm të vërtetë, Orthodoksisë, dhe kungohemi me Trupin dhe Gjakun e Krishtit. Kemi marrë premtimin se Perëndia po përgatit për ne të mirat qiellore, si edhe shumë dhurata të tjera.
Le të kemi kujdes, pra, që të mos i humbasim të gjitha këto dhurata. Po si do t’i ruajmë?
Do t’i ruajmë kur të kemi përulësi dhe të mos mburremi për dhuratat që kemi marrë, siç bënë judenjtë. Kur të pranojmë se nuk jemi të denjë për to. Kur të përpiqemi të mos mëkatojmë dhe, nëse mëkatojmë, të pendohemi. Kur, sipas Apostull Pavllit, të punojmë «me frikë dhe me tmerr» për shpëtimin tonë.
Ai që vepron kështu jo vetëm që nuk i humbet bekimet e Perëndisë, por merr edhe bekime të tjera. Sepse:
«Perëndia u kundërvihet krenarëve, ndërsa të përulurve u fal hirin».
