<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" version="2.0"><channel><title>News and articles UOJ</title><link>https://ugo.al/al/</link><description>Articles and news about Orthodoxy, UOC and Christianity</description><language>sq</language><lastBuildDate>Fri, 25 Sep 2026 02:08:58 +0200</lastBuildDate><atom:link href="https://ugo.al/al/rss" rel="self" type="application/rss+xml" /><item><title><![CDATA[Klerikë bullgarë kundërshtojnë vizitën e Patriarkut Bartolomeu në Rilë]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85978-klerike-bullgare-kundershtojne-viziten-e-patriarkut-bartolomeu-ne-rile</link><description><![CDATA[Kleri, murgjit dhe besimtarët bullgarë kërkojnë anulimin e pjesëmarrjes së Patriarkut në liturgjinë e 19 tetorit në Rilë.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 23:02:39 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[
            
    
    Klerikë, murgj dhe besimtarë të Kishës Ortodokse Bullgare i dërguan një letër të hapur duke protestuar ndaj Patriarkut Ekumenik Bartolomeu, duke i kërkuar t'i anulojë vizitën e planifikuar në Manastirin e Shenjtë të Rilës në Bullgari. Sipas faqes eeod.gr, tekstin e ka publikuar në greqisht dhe anglisht ekipi redaktorial "Hristonostsi" dhe ka të bëjë me udhëheqjen e Patriarkut në Liturgjinë Hyjnore të datës 19 tetor 2026.Nënshkruesit deklarojnë se refuzojnë të kenë komunikim eukaristik me Patriarkun, duke e akuzuar për predikim ekumenistik dhe sinkretizmi fetar. Në letër përmenden deklarata të Bartolomeut në Vilnius (8 qershor 2026) dhe Budapest (4 shtator 2026), të cilat sipas tyre përmbajnë elemente të "teorisë së degëve", si dhe një fjalim në Stamboll (korrik 2025) ku, sipas letrës, Patriarku barazoi Zbulesën Hyjnore me traditat e tjera fetare. Nënshkruesit i referohen gjithashtu vendimit të Sinodhit të Shenjtë Bullgar të vitit 2016, që refuzoi Sinodhin e Kretës, dhe çështjes së Ukrainës, ku e akuzojnë Patriarkun për ndërhyrje antikanonike që nga viti 2019.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Kisha Bullgare fton Patriarkun Bartolomeu për festën e Shën Joanit të Rilës
    
Duke iu referuar Kanonit XV të Sinodit Protodhefteros dhe presedentit të besimtarëve të Kishës së Gjeorgjisë të vitit 1997, kleri, murgjit dhe laikët deklarojnë se refuzojnë të përfshihen në liturgji të përbashkët me Patriarkun gjatë festës së Shën Joanit të Rilës. Ata e ftojnë atë të rishqyrtojë vendimin, duke paralajmëruar se prania e tij para altarëve bullgarë do të konsiderohet "skandal që nuk do të lejohet". Letra mban firmat e klerikëve, murgjve dhe laikëve të Kishës Ortodokse Bullgare - Patriarkanës së Bullgarisë.Çështja e Ukrainës zë vend të veçantë në argumentet e nënshkruesve, që e konsiderojnë ndërhyrjen e Stambollit në atë vend si burim të përçarjes ortodokse. Patriarku Bartolomeu, që më parë ishte quajtur mbështetës i Ukrainës në Kiev, vazhdon të jetë në qendër të polemikave për rolin e tij në procesin autoqefal ukrainas. Marrëdhëniet mes Kostandinopojës dhe Sofjes nuk mungojnë nga kontradiktat: para disa vitesh, Kisha Bullgare e nderoi vetë Patriarkun Bartolomeu për tejkalimin e skizmës historike mes dy Kishave, një gjest që bie në kontrast të fortë me klimën aktuale të protestës rreth vizitës në Rilë.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85978-klerike-bullgare-kundershtojne-viziten-e-patriarkut-bartolomeu-ne-rile</guid></item><item><title><![CDATA[Manastiri i Tërëshenjtës Faneromeni në Leukadha pret Mbledhjen Ndërortodokse Murgërore]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85977-manastiri-i-tereshenjtes-faneromeni-ne-leukadha-pret-mbledhjen-nderortodokse-murgerore</link><description><![CDATA[Ngjarja e tetorit 2026 i kushtohet kujtimit të Kryepiskopit të ndjerë të Shqipërisë, Anastas Janullatos, lindur në ishullin grek.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 22:14:14 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Mbledhja Ndërortodokse Monastike/Murgërore do të zhvillohet në Manastirin e së Tërëshenjtës të Leukadhës, në Greqi, i kushtuar kujtimit të Kryepiskopit të ndjerë të Shqipërisë, Anastas Janullatos. Sipas eeod.gr, takimi i pestë i këtij lloji do të mbahet më 13-15 tetor 2026 nën kujdesin e Sinodit të Shenjtë të Kishës së Greqisë.Mbledhja organizohet nga Mitropolia e Shenjtë e Lefkadhës dhe Ithakës bashkë me Manastirin e së Tërëshenjtës Faneromeni dhe do të zgjasë tre ditë, me temë qendrore «Murgëria Ortodokse dhe Misioni». Anastas Janullatos, i lindur në Leukadha, udhëhoqi për dekada rilindjen e Ortodoksisë në Kishën e Shqipërisë. Me këtë rast pritet të vizitojë ishullin edhe pasardhësi i tij, Kryepiskopi aktual i Shqipërisë, Joan, duke forcuar karakterin simbolik të ngjarjes. Programi tre-ditor përfshin kumtesa teologjike të hierarkëve dhe igumenëve mbi lidhjen mes murgjjërinë dhe botën bashkëkohore, si dhe një dedikim të veçantë për Kryepiskopin e ndjerë.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Archbishop Anastasios: The principle of the unity of Orthodoxy is Council
    
Dita e tretë e Mbledhjes do të përfshijë një liturgji të përbashkët arkierike dhe një shërbesë përkujtimore  për Kryepiskopin Anastas Janullatos. Programi i plotë i ngjarjes është publikuar nga organizatorët në një dokument të veçantë, i vënë në dispozicion për pjesëmarrësit dhe të interesuarit.Nuk është hera e parë që një mitropoli greke organizon nisma të ngjashme; kohët e fundit vëmendja kishte rënë mbi qëndrimin e Kryepiskopit Anastasios për Eksarkatin e Kishës Ruse në Afrikë, ku theksohej ndarja aktuale brenda Ortodoksisë botërore.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85977-manastiri-i-tereshenjtes-faneromeni-ne-leukadha-pret-mbledhjen-nderortodokse-murgerore</guid></item><item><title><![CDATA[Kryepiskopi i Shqipërisë Joani do të vizitojë Lefkadën në tetor]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85976-arkipeshkvi-i-shqiperise-joani-do-te-vizitoje-lefkaden-ne-tetor</link><description><![CDATA[Vizita lidhet me Takimin e 5-të Ndërortodoks Murgëror, kushtuar kujtimit të Kryepeshkopit të ndjerë Anastas, i lindur në Lefkadë.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 21:59:00 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Kryepiskopi i Shqipërisë Joani do të ndodhet në Lefkadhë të Greqisë në tetor, me rastin e Takimit të 5-të Ndërortodoks Murgëror. Sipas eeod.gr, takimi është kushtuar kujtimit të Kryepeshkopit të ndjerë Anastas, paraardhësi i Joanit në krye të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë.Takimi do të zhvillohet nga 13 deri më 15 tetor në Manastirin e Shenjtë të së Tërëshenjtës Faneromeni në Lefkadhë, me temë "Monastikizmi Ortodoks dhe Misioni i tij". Kryepiskopin e Shqipërisë do ta presë të martën, më 13 tetor, në hyrje të manastirit Mitropoliti i Lefkadës dhe Ithakës, Theofili, i cili organizon takimin sëbashku me manastirin. Të njëjtën ditë, Joani do të mbajë një fjalim në seancën e parë, me temë "Kryepeshkopi i ndjerë Anastas dhe rilindja e Kishës Ortodokse të Shqipërisë".Organizimi i këtij viti nderon në mënyrë të veçantë kujtimin e Anastasit, pasi takimi është kushtuar posaçërisht Kryepeshkopit të Tiranës, Durrësit dhe gjithë Shqipërisë, i cili kishte origjinë nga Lefkadha. Ngjarja zhvillohet nën kujdesin e Sinodit të Shenjtë të Kishës së Greqisë, sipas programit të publikuar për takimin.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Kë la pas Anastasi i Shqiptarëve? Kush është, çfarë thotë dhe shkruan Hirësi Joani?
    
Nuk është hera e parë që emri i Kryepishkopit Joani lidhet me momente të rëndësishme të Kishës Ortodokse të Shqipërisë. Kohët e fundit, vëmendja ra edhe mbi shpalljen e tij si personalitet i vitit 2025, një njohje që erdhi pas trashëgimisë së lënë nga paraardhësi i tij.Më parë, UGO kishte raportuar mbi rrethanat e zgjedhjes së Anastasit si Kryepeshkop, ngjarje që shënoi rilindjen e Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë tre dekada e gjysmë më parë.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85976-arkipeshkvi-i-shqiperise-joani-do-te-vizitoje-lefkaden-ne-tetor</guid></item><item><title><![CDATA[Mitropoliti Nathanail kreu shërbesën e varrimit të At Kristo Papa në Aliko]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85975-mitropoliti-nathanail-kreu-sherbesen-e-varrimit-te-at-kristo-papa-ne-aliko</link><description><![CDATA[Qindra besimtarë dhe klerikë nga Shqipëria dhe Greqia i dhanë lamtumirën e fundit meshtarit që shërbeu 36 vjet në Kishën Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 09:06:07 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë përcolli në amshim protopresviterin Kristo Papa, një prej meshtarëve të parë të Kishës së ringjallur në vend. Sipas Mitropolisë së Shenjtë të Gjirokastrës, shërbesa e varrimit u krye në kishën e Dyzet Shenjtorëve, në fshatin Aliko.Shërbesën e drejtoi Mitropoliti i Gjirokastrës, Zoti Nathanail, i shoqëruar nga shumë klerikë vendas, por edhe nga Greqia. Kisha u mbush me besimtarë të shumtë që erdhën t'i dhanë lamtumirën e fundit At Kristos, i cili për 36 vjet i shërbeu Kishës me përkushtim, besnikëri e dashuri baritore, duke qenë ndër meshtarët e parë që shërbyen në Kishën Orthodhokse të ringjallur në Shqipëri. Në fjalën e tij, Mitropoliti Nathanail kujtoi jetën dhe njohjen e tij personale me At Kriston, duke theksuar dashurinë e tij për besimtarët dhe vitet e gjata të shërbesës pranë popullit të Perëndisë.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Kryepiskopi Joan kujton Mitropolitin Dhimitër në Gjirokastër
    
Mitropoliti kujtoi se kujtimi i At Kristos mbetet i lidhur me altarin ku shërbeu, me kishat ku u lut dhe me njerëzit të cilëve u shërbeu si bari shpirtëror. Pas përfundimit të Shërbesës, kortezhi mortor u nis drejt kishës së Shën Varvarës, ku u krye varrimi. Nën hijen e shtëpisë së Perëndisë, trupi i meshtarit iu dorëzua tokës, në pritje të ditës së madhe të Ngjalljes së përgjithshme.Shërbesa u mbyll me lutjen kishtare: "Bashkë me Shenjtorët, prehe o Krisht, shpirtin e shërbëtorit tënd Kristo, prift, atje ku nuk ka as dhimbje, as pikëllim, as psherëtimë, por jetë të pasosur." I përjetshëm qoftë kujtimi i të lumurit At Kristo.
            
    
    
            
    
    
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85975-mitropoliti-nathanail-kreu-sherbesen-e-varrimit-te-at-kristo-papa-ne-aliko</guid></item><item><title><![CDATA[Patriarku Theofil: mbrojtja e Vendeve të Shenjta ka rëndësi jetike]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85974-patriarku-theofil-mbrojtja-e-vendeve-te-shenjta-ka-rendesi-jetike</link><description><![CDATA[Kreu i Patriarkanës së Jerusalemit vlerësoi fjalimin e mbretit të Jordanisë Abdullah II në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së për Jerusalemin dhe Vendet e Shenjta.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 09:02:00 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Patriarku i Jerusalemit, Theofil III, theksoi rëndësinë e mbrojtjes së Vendeve të Shenjta, në një deklaratë publike lidhur me fjalimin e mbretit të Jordanisë. Sipas eeod.gr, Kryehierarku vuri në dukje se ndërhyrja e monarkut jordanez Abdullah II para 81-ës Asambleje së Përgjithshme të OKB-së dërgoi një mesazh të qartë në favor të paqes, drejtësisë dhe dinjitetit njerëzor.Deklarata u bë një ditë pas fjalimit të mbretit në Asamblenë e Përgjithshme, ku Abdullah II iu referua gjerësisht Gazës dhe Bregut Perëndimor, duke cituar të dhëna të UNICEF-it sipas të cilave të paktën 300 fëmijë ishin vrarë në Gazë gjatë 300 ditëve të para nga shpallja e armëpushimit. Monarku refuzoi paraqitjen e konfliktit si "luftë fetare", duke theksuar se çështja lidhet me të drejtat e të gjithë palestinezëve, myslimanë dhe të krishterë. Ai përsëriti angazhimin e Jordanisë për ruajtjen e Kujdestarisë Hashemite dhe të status quo-së historike e ligjore mbi vendet e shenjta myslimane dhe të krishtera.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Patriarku Teofil pret në Jeruzalem të dërguarin e Izraelit për botën e krishterë
    
Patriarku Theofil III theksoi se rëndësia e qëndrimit jordanez lidhet drejtpërdrejt me Kujdestarinë Hashemite mbi vendet e shenjta myslimane dhe të krishtera në Jerusalem, duke e cilësuar këtë përgjegjësi historike, fetare dhe kombëtare. Kreu i Kishës Sioniste theksoi se Patriarkana qëndron pranë mbretit në qëndrimet e tij për Jerusalemin dhe në mbrojtjen e të drejtave të të krishterëve dhe myslimanëve. Ai shtoi se fjalimi i monarkut jordanez u zhvillua në kuadrin e parimeve të së drejtës ndërkombëtare dhe kundër dyfishimit të standardeve, duke theksuar nevojën për qëndrime që mbrojnë Vendet e Shenjta dhe krijojnë hapësirë për paqe e bashkëjetesë. Ai e cilësoi qëndrimin e Jordanisë si vazhdimësi e traditës Hashemite të mbrojtjes së vendeve të shenjta.Sipas materialit, ky nuk është rasti i parë kur Patriarku i Jerusalemit komenton publikisht marrëdhënien e Jordanisë me Jerusalemin; së fundmi vëmendja kishte rënë edhe mbi deklaratën e tij lidhur me klerin e UOC-së, ku kishte theksuar rolin e Qytetit të Shenjtë si vend bashkëjetese të bashkësive fetare.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85974-patriarku-theofil-mbrojtja-e-vendeve-te-shenjta-ka-rendesi-jetike</guid></item><item><title><![CDATA[Bisedimet për statusin ligjor të Manastirit të Sinait ngecin]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85973-bisedimet-per-statusin-ligjor-te-manastirit-te-sinait-ngecin</link><description><![CDATA[Bisedimet mes vëllazërisë së manastirit dhe qeverisë egjiptiane për pronat bujqësore mbeten të pazgjidhura pas kundërpropozimit të Kajros në gusht.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 08:58:45 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Manastiri i Sinait ndodhet në qendër të një bisede diplomatike pa zgjidhje mes vëllazërisë ortodokse dhe qeverisë egjiptiane, pas muajsh negociatash për statusin e tij ligjor të ardhshëm. Sipas portalit fetar eeod.gr, kryepeshkopi Simeon ishte ngjitur zyrtarisht në krye të Manastirit të Shën Katerinës si pasardhës i Damianosit, pak para se të fillonin këto bisedime të vështira me Kajron.Propozimet e ndërsjella që qarkullonin nga qershori kishin formuar një bosht marrëveshjeje deri në korrik, por mbetën të papërfunduara për disa prona bujqësore pas kundërpropozimit egjiptian të gushtit. Shqetësimi në Athinë dhe Kajro mbetet i theksuar, brenda kuadrit të marrëdhënieve të mira bilaterale mes dy vendeve. Kryepeshkopi Simeon kishte hartuar një marrëveshje të cilësuar nga burimet si e dobishme për manastirin, çka besohet se shqetësoi ata që synojnë rënien e tij.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Gjykata egjiptiane shtyn vendimin për Manastirin e Shën Katerinës në Sinai
    
Burime kishtare dhe diplomatike ia atribuojnë problemin veprimtarisë paralele të pak anëtarëve të vëllazërisë, të cilët besohet se u ndikuan nga faktorë të jashtëm gjatë periudhës së heshtjes së manastirit në gusht, për shkak të festimeve dhe sëmundjes së igumenit. Simeoni mbetet i sëmurë në Athinë prej javësh, ndërsa administrimin e përditshëm e ushtron Këshilli i Igumenisë nën atin Nifon. Një delegacion i Patriarkanës së Jerusalemit ndodhej së fundmi në Athinë, pasi interesimi i Patriarkut Theofil mbetet i vazhdueshëm gjatë gjithë krizës, ndërsa nuk përjashtohet që së shpejti një delegacion të shkojë në Sina. Interes të ngjashëm ka shfaqur edhe Kryepeshkopata e Athinës.Në këtë kontekst, ndërhyrja e Bashkësisë së Shenjtë të Malit Athos u prit, sipas burimeve, si «surprizë e pakëndshme» nga vëllazëria sinaitike, Patriarkana e Jerusalemit dhe Patriarkana Ekumenike, pasi urimet për zgjedhjen e Simeonit u dërguan një vit më vonë dhe shoqësoheshin, sipas raportimeve, me këshilla të palidhura me realitetin egjiptian, pa ndonjë përgjigje falenderimi. Rrethe akademike theksojnë, megjithatë, se interesi i Malit Athos për një çështje kombëtare nuk duhet vënë në dyshim. Me letrën e tyre, agjioritët kërkojnë që statusi historik dhe kanonik i manastirit të mbetet i pandryshuar dhe të mos vendoset një regjim «pronësie të dyfishtë», duke sqaruar se veprimi nuk ka qëllime politike. Kujtohet se, pas vendimit të Gjykatës së Apelit të Ismailia-s, pronësia sot është ekskluzivisht egjiptiane. Në mbështetje erdhi edhe letra e ish-kryepeshkopit të Sinait, Damianos, i cili foli për «shantazhe të rrepta» dhe «rrethim mbytës» ndaj manastirit.Siç kishte raportuar UGO, letra e Malit Athos në mbështetje të Sinait u shpjegua nga vetë Bashkësia e Shenjtë si një gjest solidariteti kombëtar ndaj një çështjeje me peshë kombëtare, jo si ndërhyrje në bisedimet mes Egjiptit dhe manastirit.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85973-bisedimet-per-statusin-ligjor-te-manastirit-te-sinait-ngecin</guid></item><item><title><![CDATA[Mitropoliti i KOU-së denoncon në OKB mobilizimin diskriminues të klerit]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85972-mitropoliti-i-kou-se-denoncon-ne-okb-mobilizimin-diskriminues-te-klerit</link><description><![CDATA[Theodhosi i Cerkasit tha para Këshillit të OKB-së për të Drejtat e Njeriut se priftërinjtë e KOU-së vdesin në front pa mundësi shtyrjeje ushtarake.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 08:52:54 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Kisha Ortodokse Ukrainase (KOU) u gjet përsëri në qendër të vëmendjes ndërkombëtare pas një deklarate publike të njërit prej episkopëve të saj. Sipas spzh.eu, mitropoliti i Cerkasit dhe Kanevit, Theodhosi (Snigirjov), iu drejtua pjesëmarrësve të sesionit të 63-të të Këshillit të OKB-së për të Drejtat e Njeriut në Gjenevë, duke folur për pozitën e klerit të KOU-së dhe për atë që ai e quajti mobilizim diskriminues të shërbëtorëve të saj fetarë. Lajmin e bëri publik Dioqeza e Cerkasit.Fjalimi i tij u zhvillua në formë videoje, në kuadër të shqyrtimit të pikës së katërt të rendit të ditës, që lidhet me situatat në fushën e të drejtave të njeriut që kërkojnë vëmendje të veçantë nga Këshilli. Mitropoliti Theodhosi theksoi pozitën, sipas tij, të pabarabartë të klerikëve të organizatave të ndryshme fetare në Ukrainë. Ai pohoi se priftërinjtë e mobilizuar të UPC-së kanë vdekur ose janë zhdukur në front, ndërsa kleri i organizatave të tjera fetare ka mundësi të shtyjë mobilizimin apo të shërbejë si kapelan ushtarak.Sipas episkopit të Cerkasit, për priftërinjtë e UPC-së këto mundësi mbeten praktikisht të paarritshme, ndërsa problemi, pavarësisht ndërhyrjeve të procedurave të veçanta të OKB-së, ende nuk është zgjidhur. Në fjalimin e tij, mitropoliti përmendi gjithashtu procese penale kundër episkopëve dhe klerikëve të UPC-së, si dhe procese gjyqësore që, sipas tij, synojnë heqjen e statusit juridik të strukturave kishtare të UPC-së.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Metropolitan Luke: UOC bishops summoned to TCC for mobilization
    
„Sot nuk mjafton vetëm regjistrimi i shkeljeve. Është e nevojshme një mbrojtje efektive,“ tha mitropoliti Theodhosi, duke ftuar mekanizmat ndërkombëtarë të mbrojtjes së të drejtave të njeriut për veprim konkret. Fjalimi i tij erdhi pas deklaratave të mëparshme, në të cilat mitropoliti kishte folur për pozitën e Kishës Ortodokse Ukrainase dhe për qëndrimin e autoriteteve ukrainase ndaj episkopëve dhe klerikëve të saj.Siç kishte raportuar UGO, Eparhia e Khustit kërkoi lutje për një prift të UPC-së të rrëmbyer nga TCC, një rast që ilustron tensionet e vazhdueshme rreth mobilizimit të klerikëve në Ukrainë.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85972-mitropoliti-i-kou-se-denoncon-ne-okb-mobilizimin-diskriminues-te-klerit</guid></item><item><title><![CDATA[Gazetarja bullgare kritikon heshtjen për vrasjen e murgut në Svjatogorsk]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85971-gazetarja-bullgare-kritikon-heshtjen-per-vrasjen-e-murgut-ne-svjatogorsk</link><description><![CDATA[Gazetarja bullgare Velislava Dyreva kritikon heshtjen e kishave, institucioneve dhe organizatave ndërkombëtare pas vrasjes së murgut Varsanufi.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 08:26:49 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Kisha Ortodokse Kanonike Ukrainase (UPC) u përmend sërish në qendër të një polemike publike, pas një artikulli kritik të gazetares bullgare Velislava Dyreva. Sipas gazetës „Dума"(https://duma.bg/posledniyat-den-ot-zhivota-na-monaha-varsonofiy-n326130), në 21 shtator 2026 u botua materiali i saj „Dita e fundit e jetës së murgut Varsonofi", ku ajo e krahason situatën e KOU-së me „përndjekjet e Dioklecianit".Autorja rindërton ngjarjet e 23 gushtit, kur tre burra të armatosur vranë një murg dhe plagosën dy të tjerë në Lavrën e Svjatogorskut. Sipas saj, dhuna filloi pasi ushtarakët kërkuan që përgjigje ndaj thirrjes „Lavdi Ukrainës!" të ishte thirrja luftarake, por në vend të saj dëgjuan lavdërim ndaj Zotit. Dyreva shkruan se „masakra zgjati 15 minuta" dhe se, pas një muaji, vrasësit ende nuk janë identifikuar. Ajo e përshkruan reagimin institucional si „heshtje të plotë, varri".Gazetarja rendit një sërë institucionesh që, sipas saj, kanë heshtur: Rada e Lartë e Ukrainës, Shërbimi Shtetëror për Etnopolitikë dhe Liri të Ndërgjegjes, Prokuroria e Përgjithshme, Kisha shtetërore Ortodokse e Ukrainës (KSHOU), Patriarku i Kostandinopojës Vartholomeu, Papa i Romës, Bashkimi Evropian, Këshilli i Evropës, OSBE-ja dhe organizata si Amnesty International dhe Human Rights Watch. Ajo shkruan se mediat ukrainase ose heshtin ose i quajnë dëshmitë e mbijetuesve „shpifje dhe falsifikime".
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Prifti Gjergj Katsounis reagon për sulmin në Lavrën e Svjatogorskut
    
Dyreva përmend gjithashtu kapelanin protestant Oleg Lebedinski, i cili e quajti masakrën „vetëmbrojtje të detyruar" dhe murgun e vrarë „të fshehur nga mobilizimi". Sipas saj, kjo qasje ka „kanonizuar" tre vrasësit. Ajo e mbyll analizën me fjalët: „Kushdo që hesht, është ose bashkëfajtor, ose frikacak, ose thjesht i poshtër." Njëkohësisht, autorja vë në dukje se krimi është dënuar nga priftërinj, episkopë, teologë dhe gazetarë ortodoksë nga Bullgaria, Çekia, Polonia, Sllovakia, Gjeorgjia, Shqipëria, Serbia, Greqia, Rusia dhe Maqedonia e Veriut, si dhe nga episkopë katolikë të Serbisë e Çekisë dhe teologë protestantë gjermanë.Nuk është hera e parë që institucionet ndërkombëtare mbeten të heshtura ndaj presionit mbi kishën kanonike ukrainase; kohët e fundit vëmendja ka rënë edhe mbi rastet e marrjes me forcë të kishave në Ukrainën Perëndimore, të dokumentuara si pjesë e një valë më të gjerë presioni ndaj besimtarëve.Kujtojmë se më 23 gusht 2026, rreth orës 11:00, pranë kishës „Shën Nikolla" të Lavrës së Svjatogorskut, tre burra të armatosur me pajisje ushtarake sulmuan banorë të manastirit. Murgu Varsanufi (Turjanski) vdiq nga plagë me armë zjarri në kokë dhe qafë, murgu Grigori mori disa plagë me thikë, ndërsa refugjati Andrej Kirienko u plagos me thikë dhe u hodh në një gropë.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85971-gazetarja-bullgare-kritikon-heshtjen-per-vrasjen-e-murgut-ne-svjatogorsk</guid></item><item><title><![CDATA[Kisha ortodokse kujton Oshënar Siluan Athonitin]]></title><link>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85970-kisha-ortodokse-kujton-oshenar-siluan-athonitin</link><description><![CDATA[Murgu athonit, i lindur në Rusi më 1866, jetoi 45 vjet në Malin e Shenjtë dhe vdiq më 24 shtator 1938, duke lënë një mësim të thellë për përulësinë.]]></description><pubDate>Thu, 24 Sep 2026 08:18:48 +0200</pubDate><category>Njeriu dhe Kisha</category><content:encoded><![CDATA[Oshënar Siluan Athoniti, murg i Malit të Shenjtë i shekullit XX, mbetet një prej figurave më të nderuara në traditën monastike ortodokse. Sipas traditës hagiografike të Kishës, jeta e tij shënon një udhëtim nga humbja rinore drejt shenjtërisë, përmes përulësisë dhe lutjes së pandërprerë për njerëzimin.Ai u lind më 1866, në një familje të varfër në provincën Tambov të Rusisë, dhe që në fëmijëri shfaqi një dëshirë të thellë për të kërkuar Perëndinë. Pas një rinie të përhumbur, shënuar edhe nga një përpjekje pothuajse fatale për të vrarë një rival, ai u kthye drejt pendimit pas një vegimi në gjumë, në të cilin dëgjoi zërin e Nënës së Zotit që i qortonte mënyrën e jetës. Më 1892, sapo përfundoi shërbimin ushtarak, u nis për në Malin e Shenjtë dhe filloi rishtarinë në manastirin e Shën Pandelimonit, i cili në atë kohë numëronte afro dy mijë murgj.Gjatë 45 viteve që kaloi në manastir, Siluani u përkushtua pa pushim lutjes së Jisuit, duke kaluar netë të tëra në lutje dhe duke fjetur vetëm një deri në dy orë. Ai përjetoi periudha të vështira shpirtërore, përfshirë sulme mendimesh nga demonët dhe një episod iluzioni satanik, para se të përjetonte një vegim të Krishtit të gjallë, i cili i shpalli hirin e Tij të plotë dhe i mbushi shpirtin me një etje të pashuar për dashurinë hyjnore.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Oshënar Paisi i Madh – asket egjiptian i shekullit IV
    
Nga kjo përvojë, Siluani mësoi se përulësia është rruga qendrore drejt lutjes së pastër, pas fjalëve që, sipas dëshmisë së tij, ia drejtoi vetë Perëndia: "Mbaje mendjen në ferr dhe mos u dëshpëro!". Ai shërbeu më tej si ikonom i manastirit, duke pasur në përgjegjësi mbi 200 punëtorë, pa hequr dorë kurrë nga asketizmi dhe lutja e vazhdueshme për botën. Sipas dëshmive të lëna, ai besonte se kriteri themelor i njohjes së të vërtetës është dashuria për armiqtë, duke shkruar se "të lutesh për njerëzit është njësoj sikur të derdhësh gjak".Oshënar Siluani vdiq më 24 shtator 1938, pasi kaloi gjithë jetën në përulësi dhe lutje të pandërprerë për njerëzimin, duke i lënë Kishës, si një profet i ri, mesazhin e rrugës së sigurt që të çon në shpëtim.Siç kishte raportuar UGO, jeta e Oshënar Joan Rusit dëshmon po ashtu një shembull të përkushtimit të krishterë në kushte vuajtjeje, duke ndriçuar të njëjtën traditë të oshënarëve që kanjuar Kishën Ortodokse me shembuj përulësie dhe besnikërie.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85970-kisha-ortodokse-kujton-oshenar-siluan-athonitin</guid></item><item><title><![CDATA[Erdogan në OKB kritikon politikën e neutralitetit gjinor]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85969-erdogan-ne-okb-kritikon-politiken-e-neutralitetit-gjinor</link><description><![CDATA[Presidenti turk lidhi këtë fenomen me rënien e lindshmërisë dhe premtoi mbrojtjen e familjes tradicionale mes burrit dhe gruas.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 15:54:45 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Presidenti i Turqisë, Recep Erdoğan, dënoi atë që e quajti "politikë globale e neutralizimit gjinor", duke thënë se ajo është kthyer në një fushatë kundër familjeve dhe fëmijëve. Sipas UOJ, deklaratën e bëri më 22 shtator 2026 para Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.Sipas fjalëve të shefit të shtetit turk, kësaj tendence mund t'i kundërvihet vetëm përmes mbrojtjes së familjes tradicionale, të përbërë nga burri dhe gruaja. Deklarata erdhi një javë pas operacioneve të gjera policore dhe arrestimeve kundër organizatave LGBT në Turqi, të kryera në kuadër të operacionit të quajtur "Familja ime është e sigurt". Marrëdhëniet mes personave të të njëjtit seks nuk janë të ndaluara me ligj në Turqi, por që nga viti 2015 autoritetet nuk lejojnë parada gay në rrugët e Stambollit.Më herët, Erdoğan kishte shprehur shqetësim se shkalla e lindshmërisë në Turqi ka rënë në 1,48 fëmijë për grua dhe kishte njoftuar masa kundër imponimit të neutralitetit gjinor dhe lëvizjeve LGBT.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Erdogan: We have right to convert Hagia Sophia into mosque
    
Kjo nuk është hera e parë që presidenti turk merr qëndrime të prera në forume ndërkombëtare mbi çështje shoqërore dhe fetare, duke theksuar vazhdimisht rëndësinë e vlerave tradicionale për shtetin turk. Deklaratat e tij vijnë në një kontekst më të gjerë global, ku çështjet e familjes dhe identitetit gjinor po bëhen gjithnjë e më shumë objekt debati politik ndërkombëtar.Siç kishte raportuar UGO, rasti i eutanazisë në Kanada tregoi shifra alarmante mbi zbatimin e kësaj praktike, duke ngritur shqetësime të ngjashme mbi mbrojtjen e jetës dhe dinjitetit njerëzor në vende të tjera perëndimore.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85969-erdogan-ne-okb-kritikon-politiken-e-neutralitetit-gjinor</guid></item><item><title><![CDATA[Mbreti i Jordanisë premton mbrojtje për krishterimin në Jeruzalem]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85968-mbreti-i-jordanise-premton-mbrojtje-per-krishterimin-ne-jeruzalem</link><description><![CDATA[Abdullah II foli në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së për statusin e vendeve të shenjta dhe të drejtat e palestinezëve.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 15:45:15 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Jordania u përfaqësua nga mbreti Abdullah II në sesionin e 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, mbajtur më 22 shtator në Nju Jork. Sipas Oborrit Mbretëror të Jordanisë, fjalimi i mbretit u përqendrua kryesisht te konfliktet në Lindjen e Mesme, situata e palestinezëve dhe roli i Jordanisë në rajon.Abdullah II tha se Jordania do të vazhdojë të mbrojë krishterimin, komunitetet dhe trashëgiminë e tij në një rajon ku ka rrënjë historike, ndërsa vendi po punon njëkohësisht për të promovuar imazhin e vërtetë të islamit kundër urrejtjes dhe ekstremizmit fetar. Një pjesë e rëndësishme e fjalimit iu kushtua Jeruzalemit, ku mbreti theksoi se Jordania do të vazhdojë të mbrojë administrimin hashemit dhe statusin historik e ligjor të vendeve të shenjta myslimane dhe të krishtera në qytet. Mbrojtja hashemite e vendeve të shenjta të Jeruzalemit përbën një komponent afatgjatë të politikës jordaneze.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Tetë vende dënojnë sulmet ndaj vendeve të shenjta në Jeruzalem
    
Mbreti kritikoi ashpër veprimet e qeverisë aktuale izraelite në Rripin e Gazës dhe në Bregun Perëndimor të Jordanit. Sipas tij, konflikti izraelito-palestinez nuk mund të paraqitet si një luftë fetare mes islamit nga njëra anë dhe judaizmit e krishterimit nga ana tjetër, pasi mosmarrëveshja lidhet kryesisht me të drejtat e palestinezëve, mes të cilëve janë edhe myslimanë edhe të krishterë. Në fund të fjalimit, Abdullah II theksoi se forca ushtarake vetë nuk mund të sjellë një zgjidhje të qëndrueshme për konfliktet, prandaj Jordania synon të vazhdojë përpjekjet diplomatike, mbështetjen për palestinezët dhe mbrojtjen e vendeve të shenjta të krishtera dhe myslimane në Jeruzalem.Siç kishte raportuar UGO, Kisha e Jeruzalemit po kalon një periudhë sprovash sipas fjalëve të Patriarkut Theofil III, një kontekst që ndërlidhet me angazhimet e vazhdueshme të Jordanisë për mbrojtjen e statusit të vendeve të shenjta në qytet.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85968-mbreti-i-jordanise-premton-mbrojtje-per-krishterimin-ne-jeruzalem</guid></item><item><title><![CDATA[Kisha e Shën Joan Pararendësit në Boboshticë, monument i artit bizantin]]></title><link>https://ugo.al/al/istorija-i-kulytrua/85967-kisha-e-shen-joan-pararendesit-ne-boboshtice-monument-i-artit-bizantin</link><description><![CDATA[Dr. Themistokli Bambulla paraqet historinë, arkitekturën dhe dy shtresat e pikturave murale të kishës pranë fshatit në Mitropolinë e Korçës.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 15:30:00 +0200</pubDate><category>Historia dhe Kultura</category><content:encoded><![CDATA[Dr. Themistokli BambullaKisha e Shën Joan Pararendësit në Boboshticë1, dikur manastir sipas traditës vendase, ndodhet pranë fshatit dhe sot shërben si kishëz. Ajo përbën një monument historik me vlerë të madhe për artin bizantin dhe pikturën kishtare për Mitropolinë e Korçës por dhe gjithë Shqipërinë.Mbi hyrje ndodhej një paraqitje e Shën Joan Pararendësit dhe një mbishkrim që mbante datën 2907 nga krijimi i botës. Duke zbritur 5508 vitet e llogaritjes konvencionale të krijimit të botës dhe duke marrë parasysh vitin 1918 pas Krishtit, kur u shkrua dorëshkrimi në fjalë, llogaritet se ndërtimi i kishës daton në vitin 989 pas Krishtit2, si pjesë e një manastiri me të njëjtin emër. Kjo e dhënë ngjall admirim te vizitorët dhe nxjerr në pah rëndësinë e pikturës që zbukuron kishën.Ajo ka dy shtresa pikturash murale, gjë që shihet qartë në murin perëndimor: i gjithë muri është mbuluar me paraqitjen e Gjykimit të Fundit. Në pjesën e poshtme të saj, krahas ndëshkimeve të përbashkëta të ferrit për mëkatet më të njohura, paraqiten edhe ndëshkime personale, si për ata që e kalojnë të dielën në shtrat. Në të njëjtin prezantim vërehet se ky afresk është krijuar dhe pikturuar më vonë pasi një pjesë e dëmtuar e tij. pranë hyrjes qëndrore. zbulon nga poshtë një pjesë nga afresku i vjetër i pikturuar si dhe shenjat e goditjes për mbështetjen e shtresës së re që është krijuar nga sipër.Nga pikëpamja arkitekturore, kisha është njënefëshe dhe me përmasa mesatare, me hapësirën kryesore me plan drejtkëndor dhe me një narteks të mbyllur në anën perëndimore, i cili sot nuk ekziston. Fillimisht, hapësira e kishës ndahej nga altari me një ikonostas prej druri. Dyshemeja, e ruajtur pjesërisht, përbëhet nga pllaka katrore balte me përmasa 30 × 30 cm, të vendosura ndërmjet brezave me gurë të vegjël të lidhur me llaç. Kjo i jep ambientit një pamje të thjeshtë, por të hijshme3.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Mesha në Manastirin e Fjetjes së Hyjlindëses në Boboshticë
    
Brendësia e kishës është tërësisht e pikturuar me tema kryesore të renditura në breza. Duke filluar nga poshtë, brezi i parë paraqet shenjtorë në këmbë, me figurë të plotë; brezi i dytë përmban paraqitje më të vogla të shenjtorëve, të përqendruara te fytyrat e tyre; në brezin e tretë paraqitet e gjithë jeta e Shën Joan Pararendësit, ndërsa në të katërtin jeta dhe vepra e Krishtit, Perëndinjeriut.Vlera e veçantë historike e kishës përforcohet nga pikturat murale, karakteri monumental i mureve dhe fazat e ndryshme të ndërtimit, të cilat e bëjnë atë një dëshmi të rëndësishme të artit vendor bizantin dhe pasbizantin. Nga faza fillestare ruhen pjesët lindore dhe veriore të kishës, të ndërtuara me gurë të mëdhenj prej guri poroz, të punuar mirë, dhe me tulla. Shtesat e mëvonshme tregojnë një teknikë që largohet nga përpikmëria e fazës së hershme dhe synon efekte të theksuara në formë e ngjyrë përmes ndërthurjes së gurëve me tullat.Veçanërisht e spikatur është larmia e muraturës: dy a tri radhë gurësh të mëdhenj ndiqen nga çifte tullash të vendosura vertikalisht dhe horizontalisht, sipas motiveve të përsëritura. Kjo mbështet datimin e kishës në gjysmën e dytë të shekullit XIV4.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Rihapja e Kishës së Fjetjes së Hyjlindëses në Boboshticë më 15 gusht 1990
    
Një teknikë e ngjashme vërehet edhe në absidën trepjesëshe të altarit, e cila ka nga një dritare në secilën anë. Dritaret me hark në pjesët e sipërme të mureve janë mbyllur tashmë, ndoshta në kohën kur kisha u pikturua, ndërsa brezi i sipërm i murit dëshmon një ndërhyrje të mëvonshme5.Në murin perëndimor dallohet qartë mbyllja e derës që mundësonte hyrjen në hapësirën kryesore të kishës. Nga brenda, kjo pjesë nuk është e pikturuar, çka tregon se ndërhyrja është e mëvonshme. Për arsyen e mbylljes së derës, traditat gojore të fshatit tregojnë se aty u martua dikush me prejardhje princërore dhe, pasi dolën të sapomartuarit, dera u mbyll me mur6.Siç kishte raportuar UGO, Dr. Themistokli Bambulla mbajti predikim në Manastirin e Fjetjes në Boboshticë.Shënimet e burimit1. Emri i fshatit ndeshet në bibliografi në disa trajta: Βοβοστίτσα, Βοβοδίτσα, Μπομποστίτσα (Boboshticë).2. A.Q.Sh., fondi 141, Mitropolia e Korçës, VII-417, fleta 4.3. Aleksandër Meksi, Arkitektura e kishave në Shqipëri: shek. VII–XV, Shtëpia Botuese Uegen, 2004, f. 177.4. Meksi, Arkitektura e kishave në Shqipëri: shek. VII–XV, f. 178.5. Meksi, Arkitektura e kishave në Shqipëri: shek. VII–XV, f. 177.6 André Mazon, Documents, Contes et Chansons Slaves de l’Albanie du Sud, Paris, 1936, f. 6. Citimi i sjellë në disertacion, i përkthyer nga greqishtja: “Banorët u tregojnë vizitorëve, duke u treguar kishën e vjetër të Shën Joanit, se hyrja kryesore, mbi të cilën kishte një paraqitje në mozaik të Shën Gjergjit, sot është e murosur, sepse dikur nëpër të kishte kaluar një mbret dhe askush tjetër nuk ka të drejtë të kalojë sërish prej saj. Një traditë e ngjashme gjendet edhe në Ohër, për kishat e Hyjlindëses dhe të Shën Joanit Teolog.”Bibliografia përkatëseA.Q.Sh. (Arkivi Qendror Shtetëror), fondi 141, Mitropolia e Korçës, VII-417, fleta 4.Mazon, André. Documents, Contes et Chansons Slaves de l’Albanie du Sud [Dokumente, tregime dhe këngë sllave nga Shqipëria e Jugut]. Paris, 1936, f. 6.Meksi, Aleksandër. Arkitektura e kishave në Shqipëri: shek. VII–XV. Shtëpia Botuese Uegen, 2004, f. 177–178.
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/istorija-i-kulytrua/85967-kisha-e-shen-joan-pararendesit-ne-boboshtice-monument-i-artit-bizantin</guid></item><item><title><![CDATA[Babai mysliman në Ugandë përpiqet të djegë vajzat pas kthimit në krishterim]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85966-babai-mysliman-ne-ugande-perpiqet-te-djege-vajzat-pas-kthimit-ne-krishterim</link><description><![CDATA[Motrat Amina dhe Shamila shpëtuan duke shpuar murin e shtëpisë së përfshirë nga flakët, pasi u kthyen në krishterim më 26 gusht 2026.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 11:15:30 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Në Ugandë, një baba mysliman u përpoq të djegë të gjalla dy vajzat e tij pasi ato u kthyen në krishterim. Sipas ZENIT, incidenti ndodhi në fshatin Kibenge, në rrethin Kasese.Sipas raportimit, babai, i quajtur Muhamud, i hodhi benzinë shtëpisë ku flinin motrat Amina dhe Shamila dhe i vuri flakën rreth mesnatës më 6 shtator 2026. Ai u tha vajzave se po vepronte sipas normave islame, pasi ato kishin braktisur islamin dhe ishin bërë të krishtera më 26 gusht 2026. Motrat u zgjuan nga era e vajgurit dhe nga flakët që përfshinë dhomën, dhe arritën të shpëtojnë duke shpuar disa tulla nga muri për t'u nxjerrë jashtë. Zjarri shkatërroi tërësisht rrobat, dyshekët dhe sendet personale të vajzave, ndërsa fqinjë të krishterë erdhën në ndihmë dhe njoftuan autoritetet vendore.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Exarch for Africa: Lira Orthodox community in Uganda joins Russian Church
    
Amina u shpreh: "Jemi të lumtur të themi se zjarri shkatërroi shtëpinë tonë, por nuk mundi të shkatërrojë besimin dhe shpresën tonë te Jisu Krishti". Liderë të krishterë vendas dhe kreu i komunitetit e dënuan krimin, duke e cilësuar si zjarrvënie dhe si shkelje të drejtpërdrejtë të ligjeve të Ugandës. Ata kërkuan që Muhamudi të përgjigjet para drejtësisë, duke theksuar papranueshmërinë e akteve vrasëse nën petkun e armiqësisë fetare.Më parë, Mitropolija e Shenjtë kishte raportuar për zhvillime të tjera në Ugandë, kur 10 klerikë të tjerë të Ugandës u bashkuan me Kishën Ortodokse Ruse.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85966-babai-mysliman-ne-ugande-perpiqet-te-djege-vajzat-pas-kthimit-ne-krishterim</guid></item><item><title><![CDATA[Kritikë ortodokse mbi shkëputjet familjare të nxitura nga terapistët]]></title><link>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85965-kritike-ortodokse-mbi-shkeputjet-familjare-te-nxitura-nga-terapistet</link><description><![CDATA[Veterani i kundërzbulimit Daniel Lee paralajmëron se disa praktika terapeutike e izolojnë të rriturin nga familja, duke e lënë pa dëshmitarë të tjerë.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 10:04:16 +0200</pubDate><category>Njeriu dhe Kisha</category><content:encoded><![CDATA[Daniel Lee (@siabaaLee) është nga Teksasi, veteran i ushtrisë amerikane me aftësi të kufizuara (rreshter, agjent special i kundërzbulimit 35L, 2004–2012, me shërbim në Irak), i diplomuar në Histori Evropiane me vlerësimin «Cum Laude» dhe katekumen orthodhoks ☦️. Pas shërbimit në Brigadat e Inteligjencës Ushtarake 504 dhe 500, si dhe në USARPAC, Danieli po ndërton veprimtarinë e tij si «Historiani Spiun Teksan»: duke ndërthurur aftësinë e kundërzbulimit për të dalluar modele, përvojën e punës me burimet dhe një këndvështrim që bashkon lirinë me rendin moral dhe besimin, në analizat dhe rrëfimet e tij. Më shumë rreth Danielit në X.Për shkëputjen nga familja, manualet e vjetra dhe zotërinë që kërkon një njeri të copëzuar.Arti më i ulët: Shkëputja nga familja si terapiKa fjalë që nuk mbeten vetëm në hapësirën e kishës. Kur atë Thomai predikoi se askush nuk mund t'u shërbejë dy zotërinjve dhe përmendi pesë përmasat e njeriut — fizike, intelektuale, emocionale, marrëdhënore dhe shpirtërore — duke thënë se përmasa shpirtërore i mban të tjerat, ai nuk po paraqiste një skemë për mirëqenien. Po përshkruante kushtin që e mban njeriun të bashkuar. Nëse qendra e tij nuk është e drejtuar nga Perëndia, katër përmasat e tjera mund të manipulohen. Njeriu mund të izolohet, t'i imponohet një rrëfim për jetën e vet, të frikësohet, të trajtohet me dashuri si taktikë dhe të rindërtohet rreth atij të cilit i lejohet t'ia interpretojë jetën.Kam shkruar më parë se si duken këto përmasa kur përdoren nga ana e një mbledhësi informacioni të shërbimeve të inteligjencës. Nuk do ta përsëris këtu atë dëshmi, përveçse për të folur nga i njëjti pozicion: si një njeri që ka përdorur mekanizma të ngjashëm, që nuk krenohet me atë aftësi dhe që nuk pranon të shtiret sikur mekanizmi është i ri vetëm sepse dhoma tani quhet klinike dhe gjuha quhet përkujdesje.Sipas Orthodox Reflections, një investigim i The Wall Street Journal dhe komentet që e pasuan nxorën në dritë një model të sotëm. Shoshana Rubli e ndërpreu marrëdhënien me nënën pas seancës së dytë, sepse një profesioniste e licencuar e trajtoi shkëputjen si vetë punën që duhej bërë. Vite më vonë, Shoshana telefonoi në shtëpi; nëna e kishte pritur gjatë gjithë asaj kohe.Një anketë me mijëra prindër të shkëputur nga fëmijët e tyre zbuloi se një e treta besonin se terapisti i fëmijës e kishte rekomanduar ose e kishte nxitur ndërprerjen e marrëdhënies. Studiues që kanë kaluar dekada duke shqyrtuar përçarjet familjare — mes tyre Karl Pillemer — kanë thënë se shifrat nuk janë të vogla: një e katërta e të rriturve janë të shkëputur nga një i afërm i ngushtë dhe një në dhjetë nga një prind ose fëmijë. William Doherty e shprehu me një fjali parimin e mëparshëm, të cilin praktika e re e ka lënë mënjanë: shkëputja nga një prind duhet të jetë përjashtim tragjik, jo diçka e zakonshme.Kjo është shkëndija e këtij shkrimi. Reportazhi nuk është thelbi. Thelbi është ajo që na lejon të shohim. Dëgjoni fjalët që tashmë qarkullojnë: traumë; kufij; kujdes për veten; rrëfim; lidhje afektive; toksicitet. Ato mund të përshkruajnë një plagë të vërtetë, por mund të përshkruajnë edhe një fushatë.Dallimi nuk qëndron te fjalori. Ai qëndron te ajo që praktika i bën lidhjes që duhet të vazhdojë të jetojë edhe pas përfundimit të seancës: prindit dhe fëmijës si një formim i vetëm njerëzor, jo si dy klientë kundërshtarë. Të zotërosh i vetëm rrëfimin për të kaluarën nuk është njësoj si të të besojnë. Ta shtosh pakënaqësinë dhe frikën derisa një konflikt i zakonshëm të lexohet si abuzim nuk është njësoj si ta emërtosh abuzimin. Ta paraqesësh familjen, besimin dhe detyrimin e trashëguar si gjëra që të helmojnë nuk është njësoj si të refuzosh të lëndohesh. Të bëhesh i vetmi interpretues i jetës së dikujt nuk është njësoj si ta shoqërosh atë. Ta djegësh botën e mëparshme të marrëdhënieve dhe ta paraqesësh këtë si provë shërimi nuk është shërim.Mizoria e vërtetë ekziston. Dhuna fizike, dhunimi seksual dhe keqdashja e vazhdueshme mund ta bëjnë të domosdoshme largësinë. Asnjë njeri serioz nuk e mohon këtë. Ajo që ka ndryshuar është pragu në të cilin merret një vendim i tillë; tani atij i është shtuar edhe autoriteti i një kualifikimi profesional që mund ta vulosë vendimin përpara se të jenë dëgjuar dëshmitarët e tjerë.Nuk po e quaj terapistin oficer të shërbimeve të inteligjencës që merret me burimet njerëzore. Askush nuk ia jep atë titull dhe askush nuk përgatitet për një detyrë të tillë në një program universitar pasuniversitar. Por titulli dhe funksioni nuk janë e njëjta gjë. Ajo që përshkruan reportazhi i mësipërm — shkëputja e marrëdhënies e vendosur si qëllim dhe autoriteti profesional i përdorur për të vërtetuar njërën anë të rrëfimit përpara se të dëgjohen dëshmitarët e tjerë — nuk është rastësi fjalori. Është një rol që po kryhet, pavarësisht nëse ata që e kryejnë do ta njihnin veten në këtë përshkrim.Shkalla e veprimit ka rëndësi, ashtu siç ka rëndësi edhe qëllimi; një orë terapie nuk është vërtet një dhomë marrjeje në pyetje. Por nuk është as një rastësi e pafajshme që brenda saj shfaqen vazhdimisht të njëjtët mekanizma ndikimi mbi njeriun.Ndër pesë mënyrat se si, sipas atë Thomait, njeriu shpërbëhet sapo humbet qendra e tij — izolohet, bëhet objekt i një rrëfimi të imponuar, frikësohet, trajtohet me dashuri si taktikë dhe rindërtohet rreth një interpretuesi — izolimi është ai që e bën të mundur përdorimin e të tjerave. Një burim që ende mund të dëgjojë një rrëfim tjetër; një mik që e kujton ndryshe të njëjtën fëmijëri; një vëlla a motër që ishte i pranishëm; një gjysh që nuk fiton asgjë, sido që të rrëfehet historia: të gjithë këta mund ta krahasojnë dosjen me diçka që gjendet jashtë saj. Ndërpriteni këtë mundësi dhe teknikat e tjera nuk kanë më nevojë të jenë të holla.Nxitja e frikës vepron më mirë te dikush që nuk ka më kë të pyesë nëse frika e tij është në përpjesëtim me rrethanat. Krenaria dhe egoja shfrytëzohen më lehtë kur nuk ka pranë një mik të vjetër që të thotë: «Ky nuk është prindi që mbaj mend unë».Izolimi nuk është thjesht një taktikë mes disa të tjerave. Ai është parakushti që i bën të tjerat të besueshme, pa u vënë në provë. Një praktikë që e ngushton rrethin e dëshmitarëve të besuar të një të rrituri të ri deri te një interpretues i vetëm ka bërë tashmë gjënë më të rrezikshme që mund të bëjë, sido që ta quajë këtë ngushtim.Për Sun Tzu-në, mjeshtëria më e lartë ishte ta merrje tjetrin të paprekur. Ta shkatërroje ishte zgjedhja e dytë. Një praktikë që duhet ta thyejë familjen për të shpëtuar një prej pjesëtarëve të saj ka zgjedhur tashmë artin më të ulët.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Sekreti i një jete të lumtur familjare
    
Ai shtoi edhe një mendim më të vështirë, të cilin zbatuesit e teknikave e lënë mënjanë: kush nuk e njeh dëmin që sjell përdorimi i trupave, nuk mund ta njohë as dobinë e tyre. Një fushatë që nuk e llogarit kurrë atë që Pillemer e quajti «kostoja e larguesit» — gjyshërit që vdesin pa u vizituar, fëmijët që trashëgojnë një boshllëk aty ku duhej të ishte historia e familjes së tyre, depresioni që vjen pas lehtësimit të parë — është një fushatë që nuk i ka bërë llogaritë.Edhe shprehja që të gjithë citojnë, «njih tjetrin dhe njih veten», ka një gjysmë që lihet pas dore. Një metodë që pranon pa shqyrtim vetëm një rrëfim për familjen zotëron vetëm gjysmën e njohurisë. Njohuria e përgjysmuar humbet po aq shpesh sa fiton. Ajo të jep ndjesinë e sigurisë vetëm sepse dëshmitarët e tjerë janë larguar nga dhoma.Makiaveli citohet gabim, sikur fjalët e tij të jepnin leje për gjithçka. Fjalia që mbahet mend është ajo për frikën. Harrohet paralajmërimi: nëse duhet, bëhu i frikshëm, por mos u bëj i urryer dhe mos ua merr njerëzve atë që nuk do ta falin. Ai tha se njerëzit e harrojnë më shpejt vdekjen e të atit sesa humbjen e trashëgimisë. Lidhja prind–fëmijë, një emër, një vend në tryezë, e drejta për të qenë i papërsosur dhe prapëseprapë për të qenë i pranuar: kjo është trashëgimi. Një këshillues që e trajton si diçka të hedhshme po përdor atë gjysmë të kapitullit për shkak të së cilës princat vriten në gjysmën tjetër.Makiaveli paralajmëroi gjithashtu se mizoria e ushtruar pjesë-pjesë e detyron princin ta mbajë thikën gjithnjë pranë. Fillimisht heshtja e njoftimeve, pastaj bllokimi, më pas «për momentin», e në fund përhershmëria: kjo është forma e veprimit pjesë-pjesë. Nuk i sjell qetësi shpirtit. Kërkon ruajtjen e pandërprerë të një kufiri të ri.Robert Greene shkroi një libër që njerëzit e trajtojnë si lodër dhe pastaj habiten kur ai sillet si një lodër që kafshon. «Mbajini të varur», thotë ai; por, njëkohësisht, monopoli e izolon edhe atë që e zotëron. Fëmija i rritur që ka mbetur vetëm me një interpretues të jetës së tij e ka ndërtuar këtë fortesë. Po kështu edhe autoriteti profesional që nuk ka pse ta takojë kurrë nënën. Në parathënien e Greene-it gjendet fjalia që ia vlen të mbahet: nëse po e përdorni në këtë mënyrë këtë labirint, kthehuni pas.Këto teknika e joshin atë që i ka në dorë. Kjo nuk është një metaforë që e huazova nga një shkrim gazete. Është diçka që më ka mbetur nga përvoja ime.Manuali i hapur e thotë edhe më troç, sepse duhej ta thoshte. «Dashuria emocionale», në FM 2-22.3, shfrytëzon ankthin e burimit nga izolimi prej njerëzve që do, si edhe ndjenjën e pafuqisë. «Urrejtja emocionale» shfrytëzon një ankesë të vërtetë. Nxitja e frikës është qasja te e cila njerëzit priren të drejtohen kur janë nën trysni për të nxjerrë rezultat dhe personi tjetër është tashmë i cenueshëm. Prandaj manuali paralajmëron përdoruesin e teknikës, jo burimin.Krenaria dhe egoja, pasi janë shfrytëzuar për t'i dhënë një emërtim tjetër prindit, është e vështirë të tërhiqen mbrapsht pa humbur besueshmërinë e mbledhësit të informacionit. Dhe ishte edhe rregulli që isha stërvitur t'ia kujtoja vetes: mos u përfshi emocionalisht; pa objektivitet, e shtrembëron informacionin që merr. Një dhomë ku nuk mund të dëgjohet ana tjetër e lidhjes së gjakut ka rënë tashmë në këtë gabim.Burimi mund të mos e kuptojë se po të jep pikërisht atë që të duhet. Gjuha e pëlqimit mund të mbulojë një proces që personi nuk arrin ta shohë ndërsa ndodhet brenda tij.Nuk mund ta thyesh shpirtin e dikujt pa e përdorur shpirtin tënd si çekiç. Këtë e shkrova për njeriun që drejton një burim. Por vlen për metodën kudo që ajo përdoret. Zinxhirët e përgatitjes profesionale, formulat e gatshme në internet që mbërrijnë në zyrë tashmë të përfunduara, një kualifikim profesional që vulos mekanikisht një histori të hartuar në telefon: edhe këto janë çekiç. Fakti që çekiçi tani flet gjuhën e përkujdesjes nuk e bën goditjen të pafajshme; ndoshta naive, por jo të pafajshme. Logjika është më e vjetër se gjuha me të cilën shprehet.Në Pitești të Rumanisë, komunistët u përpoqën të shkatërronin besimin dhe familjen, që vetëm Partia të mbetej burim kuptimi. Mjetet ishin tortura, blasfemia e detyruar dhe kthimi i të burgosurit kundër të burgosurit. Nuk do të pretendoj se një zyrë e qetë apo një bisedë në Zoom është ai burg. Por nuk do të pretendoj as se logjika nuk ka lidhje. Një sistem që kërkon të përfshijë gjithçka i sheh besnikëritë ndaj njerëzve dhe bashkësive të tjera si pengesa. Ajo që nuk mund të ndahet me zotërinë e ri duhet të paraqitet si sëmundje ose të shkatërrohet.Rekrutimi xhihadist, në një kontekst tjetër, e izolon një të ri nga fisi dhe familja dhe vendos grupin në rolin e interpretuesit të jetës së tij. Sërish: nuk është e njëjta dhomë. Megjithatë, është e njëjta dëshirë, e njëjta etje, i njëjti pasion për një qendër që nuk ndahet me askënd tjetër.Shërimi i vërtetë i bashkon pjesët e njeriut. Ai e kthen trupin në një qetësi që nuk është vigjilencë e tepruar; mendjen, te një e vërtetë që mund t'i qëndrojë edhe dëshmisë së dikujt tjetër; ndjenjat, te dashuritë që nuk trajtohen si të dhëna për t'u përdorur; marrëdhëniet, te lidhje që jetohen dhe nuk administrohen; përmasën shpirtërore, te Perëndia dhe jo te ai që interpreton dosjen.Modeli për të cilin po flasim bën të kundërtën. Ai e shpërbën njeriun dhe e riorganizon rreth një froni tjetër. Ta quash rezultatin «kujdes për veten» nuk e ndryshon mënyrën se si e sheh njeriun. Ta quash «vendosje kufijsh» nuk e rikthen lidhjen — prindin dhe fëmijën — që duhet të dalë nga ndërtesa dhe të jetojë në një botë ku të dy vazhdojnë të ekzistojnë.Krishti nuk ka nevojë ta copëtojë ikonën e Perëndisë brenda një familjeje për të fituar një shpirt. Ai nuk kërkon shkatërrimin e babait ose të nënës si provë besnikërie.Kisha, si spital i shpirtrave, qëndron kundër çdo sistemi — politik, ideologjik ose terapeutik — që e trajton njeriun si lëndë të parë për t'u ribërë. Ky nuk është një qëndrim për një masë apo politikë të caktuar. Është një mënyrë për ta kuptuar njeriun, në qendër të së cilës qëndron Mjeku. Predikimi nuk e humbet fuqinë vetëm sepse ka ndryshuar gjuha e epokës. Askush nuk mund t'u shërbejë dy zotërinjve. Lehtësimi që kërkon copëzimin e njeriut nuk është tërësi.Nuk po shkruaj një plan veprimi për tryezën e Ditës së Falënderimeve. Po them se kjo mënyrë veprimi ka tashmë një formë; librat e vjetër e kanë llogaritur tashmë koston e saj; dhe familja — të dyja anët e saj — është më e fortë kur mund ta dallojë atë formë pa u bërë vetë zbatuesja e radhës e së njëjtës metodë.Siç kishte raportuar UGO, modelin e marrëdhënieve ndërlidhëse e kishte trajtuar tashmë rëndësinë e lidhjeve mes njerëzve për shërimin shpirtëror dhe emocional, në një kontekst kishtar të ngjashëm me atë të shtruar nga Daniel Lee.Shkrimi origjinal i Daniel Lee, "The Lesser Art: Family Rupture as Therapy", u botua në Orthodox Reflections.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85965-kritike-ortodokse-mbi-shkeputjet-familjare-te-nxitura-nga-terapistet</guid></item><item><title><![CDATA[Kisha kremton Ngjizjen e Shën Joan Pagëzorit dhe Neomartirin Joan nga Konica]]></title><link>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85964-kisha-kremton-ngjizjen-e-shen-joan-pagezorit-dhe-neomartirin-joan-nga-konica</link><description><![CDATA[Më 23 shtator kujtohet ngjizja e Pararendësit dhe kujtimi i Shën Joan Neomartirit, dëshmor i vitit 1814 nga Konica.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 09:22:13 +0200</pubDate><category>Njeriu dhe Kisha</category><content:encoded><![CDATA[Kisha Orthodhokse kremton më 23 shtator Ngjizjen e Shën Joan Pagëzorit dhe kujtimin e Shën Joan Neomartirit nga Konica, i cili dëshmoi besimin e tij në Krishtin deri në vdekje, në vitin 1814. Sipas Ορθοδοξία News Agency, kremtimi lidhet me lajmërimin engjëllor drejtuar priftit Zaharia për lindjen e të birit, Pararendësit të Zotit.Ngjizja e Shën Joan PagëzoritPrifti Zaharia dhe bashkëshortja e tij, Elisabeta, jetonin me besim dhe i zbatonin urdhërimet e Perëndisë. Ata kishin arritur në moshë të thyer pa pasur fëmijë, por nuk kishin pushuar së luturi.Një ditë, ndërsa Zaharia kryente shërbimin e tij në Tempullin e Jerusalemit dhe po ofronte temjan, iu shfaq Kryeengjëlli Gabriel. Engjëlli i tha të mos kishte frikë: lutja e tij ishte dëgjuar, Elisabeta do të lindte një djalë dhe emri i tij do të ishte Joan. Fëmija do të përgatiste popullin për ardhjen e Zotit.Zaharia dyshoi, duke menduar për moshën e vet dhe të Elisabetës. Për këtë arsye mbeti pa gojë deri në përmbushjen e lajmit engjëllor. Kur doli nga shenjtërorja, nuk mundi t'i fliste popullit që po e priste; me shenja u bëri të kuptonin se kishte parë një vegim.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Prerja e kokës së Shën Joan Pagëzorit u kremtua në kishën e Boboshticës
    
Premtimi i Perëndisë u përmbush: Elisabeta u ngjiz dhe më vonë lindi Joanin, atë që do të bëhej Pararendësi dhe Pagëzori i Jisu Krishtit.Me këtë kremtim, Kisha kujton se lindja e Pararendësit u lajmërua si pjesë e përgatitjes për ardhjen e Shpëtimtarit. Joani do t'i thërriste njerëzit në pendim dhe do t'ua tregonte Krishtin.
            
    
    Shën Joan Neomartiri nga KonicaShën Joani lindi në Konicë, në një familje myslimane. I ati ishte dervish dhe sheh, një njeri me pozitë e ndikim. Kur u rrit, edhe i biri u përfshi në rrethin e dervishëve.Rreth moshës njëzetvjeçare u largua nga vendlindja për në Janinë. Më pas, duke kaluar nga Arta, shkoi në Vrahori të Etolisë, qyteti që sot njihet si Agrinio.Në Vrahori qëndroi pranë Jusufit, një sundimtari që e njihte dhe e nderonte të atin. Për shkak të kësaj lidhjeje, i riu u prit me respekt dhe u dërgua shpesh për të kryer shërbime.Mirëpo, siç rrëfen Sinaksari, brenda tij po lindte një afrim me jetën e të krishterëve. Ai i donte zakonet e tyre dhe shpesh hante ushqimet e agjërimit, ndonëse druhej se mos zbulohej dhe vihej në rrezik.Kur në vend të Jusufit erdhi një sundimtar tjetër, Sulejmani, i riu u largua dhe shkoi në ishullin e Itakës. Atje u pagëzua, mori emrin Joan dhe u martua. Jeta që më parë e tërhiqte në heshtje u bë tashmë zgjedhja e tij e hapur: ai jetonte si i krishterë.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        At Aleksandër Lipe – Martiri i Besimit dhe i Fjalës së Lirë
    
Pas një kohe u kthye në Vrahori. Nuk mbante më veshjen e dervishit, por rrobat e të krishterëve. Ndryshimi i tij u vu re. Lajmi i pagëzimit arriti te sundimtari dhe Joani u arrestua.Përpara gjykatësit, ai pohoi se ishte i krishterë. Kur e pyetën nëse ishte i biri i njeriut të njohur nga Konica, Joani nuk e mohoi prejardhjen e tij, por këmbënguli se kishte pranuar Krishtin dhe nuk do të hiqte dorë nga besimi.U përpoqën ta bindnin të kthehej në jetën e mëparshme. E kërcënuan, e lidhën dhe e munduan. Sinaksari rrëfen se ai duroi vuajtje të rënda, ndërsa vazhdonte t'i kërkonte ndihmë Perëndisë. As premtimet, as frika e dënimit nuk ia ndryshuan vendimin.Më në fund, Joanin e nxorën në vendin e ekzekutimit, pranë një rrapi në mes të rrugës së Vrahorit. Para vdekjes, ai u lut me fjalët e kusarit të penduar në kryq: «Kujtomë, o Zot, kur të vish në Mbretërinë Tënde». Pastaj iu pre koka. Ishte 23 shtatori i vitit 1814.Sipas rrëfimit të Sinaksarit, trupi dhe koka e tij u hodhën fillimisht në një përrua, që të mos merreshin nga të krishterët. Megjithatë, besimtarët i morën dhe i varrosën me nderim. Lipsanet e shenjta të Neomartirit u ruajtën më vonë në Manastirin e Prusosit.Shën Joani nderohet si biri i Konicës që, pasi pranoi Pagëzimin, i mbeti besnik Krishtit deri në fund.Me ndërmjetimet e Shën Joan Pararendësit dhe të Shën Joan Neomartirit, o Zot, mëshirona.Siç kishte raportuar UGO, lindjen e Shën Joan Pagëzorit të kremtuar në Voskopojë, festë tjetër që lidhet me të njëjtin shenjtor dhe që tregon vazhdimësinë e kultit të tij në trojet shqiptare.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85964-kisha-kremton-ngjizjen-e-shen-joan-pagezorit-dhe-neomartirin-joan-nga-konica</guid></item><item><title><![CDATA[Ekumenizmi «i krishterë» dhe ai jo i krishterë ndërsa zhvillohet dialogu me fetë jo të krishtera]]></title><link>https://ugo.al/al/zashhita-very/85963-ekumenizmi-i-krishtere-dhe-ai-jo-i-krishtere-ndersa-zhvillohet-dialogu-me-fete-jo-te-krishtera</link><description><![CDATA[Një analizë e librit të hieromurgut Serafim Rouz lidh ekumenizmin e viteve 1960–1970 me rrezikun e sinkretizmit fetar botëror.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 09:13:25 +0200</pubDate><category>Mbrojtja e besimit</category><content:encoded><![CDATA[Ekumenizëm është tema qendrore e një analize të gjerë teologjike që qarkullon mes besimtarëve orthodhoksë, e cila trajton «dialogun me fetë jo të krishtera» si fazën më të fundit të lëvizjes ekumeniste botërore. Sipas librit «Orthodhoksia dhe feja e së ardhmes» të hieromurgut Serafim Rouz (f. 12–17) teksti paraqet një sërë ngjarjesh dhe deklaratash të viteve 1960–1970 që, sipas autorit, tregojnë një rrugë drejt sinkretizmit fetar. Teksti i plotë, vijon më poshtë pa asnjë shkurtim:«Dialogu me fetë jo të krishtera»Epoka jonë është një epokë e çorientuar shpirtërisht, në të cilën shumë të krishterë orthodhoksë gjenden «të lëkundur dhe të rrëmbyer nga çdo erë mësimi, prej dredhisë së njerëzve dhe dinakërisë së tyre për të mashtruar me mjeshtëri» (Efes. 4:14). Duket se ka ardhur vërtet koha kur njerëzit «nuk do ta durojnë doktrinën e vërtetë, por, sipas dëshirave të veta, do të mbledhin rreth vetes mësues, sepse do t'u gudulisen veshët; do t'ia kthejnë veshin së vërtetës dhe do të drejtohen nga përrallat» (2 Tim. 4:3–4). Lexon me habi për veprimet dhe deklaratat më të fundit të lëvizjes ekumeniste.Në një rrafsh më të hollë, teologë orthodhoksë që përfaqësojnë Konferencën e Përhershme të Peshkopëve Orthodhoksë në Amerikë dhe organizma të tjerë zyrtarë orthodhoksë zhvillojnë «dialogë» me romanokatolikë e protestantë dhe nxjerrin «deklarata të përbashkëta» për tema si Eukaristia Hyjnore, jeta shpirtërore e të tjera të ngjashme. Ata nuk u bëjnë të ditur as që Kisha Orthodhokse është Kisha e Krishtit, në të cilën janë të ftuar të gjithë; as që vetëm Misteret e saj të Shenjta japin hir; as që jeta shpirtërore orthodhokse mund të kuptohet vetëm nga ata që e njohin përmes përvojës brenda Kishës Orthodhokse; as që gjithë këta «dialogë» janë një karikaturë formale e bisedës së mirëfilltë të krishterë, që ka si qëllim shpëtimin e shpirtrave. Në të vërtetë, shumë prej orthodhoksëve që marrin pjesë në këta «dialogë» e dinë ose dyshojnë se aty nuk ka vend për dëshminë orthodhokse dhe se vetë atmosfera e «liberalizmit» ekumenist ia heq fuqinë çdo të vërtete që mund të thuhet. Megjithatë, ata heshtin, sepse «fryma e kohës» sot është shpesh më e fortë se zëri i ndërgjegjes orthodhokse. (Shih Diakonia, 1970, nr. 1, f. 72; botimin tremujor teologjik të Shën Vladimirit, 1969, nr. 4, f. 225, etj.)Në një rrafsh më popullor, organizohen «konferenca» dhe «diskutime» ekumeniste, shpesh me një «folës orthodhoks», madje edhe me kremtimin e një «Liturgjie Orthodhokse». Qasja në këto konferenca është shpesh aq amatore dhe qëndrimi i përgjithshëm aq pa seriozitet, saqë, në vend që të nxisin «unitetin» e dëshiruar nga organizatorët, ato shërbejnë në të vërtetë për të treguar hendekun e pakapërcyeshëm mes Orthodhoksisë së vërtetë dhe mendësisë ekumeniste. (Shih Sobornost, dimër 1978, f. 494–498, etj.)Në rrafshin e veprimit, aktivistët ekumenistë përfitojnë nga fakti se intelektualët dhe teologët janë të pavendosur dhe pa rrënjë në teologjinë orthodhokse. Ata i përdorin fjalët e vetë këtyre të fundit për «pajtimin themelor» në çështje të Mistereve dhe të dogmës si justifikim për veprime haptazi ekumeniste, deri te dhënia e Kungatës Hyjnore heretikëve. Kjo gjendje pështjellimi u jep, nga ana e saj, mundësi ideologëve ekumenistë në rrafshin më popullor të bëjnë deklarata boshe, të cilat i ulin çështjet themelore teologjike në nivelin e një komedie të lirë. Kështu ndodh kur Patriarku Athinagora i lejon vetes të thotë: «A ju pyet ndonjëherë gruaja juaj sa kripë duhet të hedhë në gjellë? Sigurisht që jo. Ajo është e pagabueshme. Lejojeni edhe Papën ta ketë pagabueshmërinë, nëse dëshiron» (Hellenic Chronicle, 9 prill 1970).I krishteri orthodhoks i informuar dhe i ndërgjegjshëm mund të pyesë: Ku do të përfundojnë të gjitha këto? A nuk ka kufi tradhtia, shtrembërimi dhe vetëshkatërrimi i Orthodhoksisë? Ende nuk është vërejtur me kujdes të mjaftueshëm se ku çojnë të gjitha këto, por rruga, nga pikëpamja logjike, është e qartë. Ideologjia që qëndron pas ekumenizmit dhe që ka frymëzuar veprime e deklarata si ato më sipër, është tashmë një herezi e përcaktuar qartë: Kisha e Krishtit nuk ekziston; askush nuk e zotëron të vërtetën; Kisha po ndërtohet vetëm tani. Por nuk duhet shumë mendim për të kuptuar se vetëshkatërrimi i Orthodhoksisë, i Kishës së Krishtit, është njëkohësisht vetëshkatërrimi i vetë Krishterimit. Nëse asnjë kishë nuk është Kisha e Krishtit, atëherë as bashkimi i të gjitha herezive nuk do të jetë Kisha, të paktën jo në kuptimin në të cilin e themeloi Krishti. Dhe, nëse të gjitha bashkësitë «e krishtera» janë të lidhura me njëra-tjetrën, atëherë, të marra së bashku, ato lidhen edhe me bashkësi të tjera «fetare». Kështu, ekumenizmi «i krishterë» mund të çojë vetëm në një fe botërore sinkretiste (krahasore). Ky është, në të vërtetë, qëllimi i shpallur i ideologjisë masonike, e cila ka frymëzuar lëvizjen ekumeniste. Kjo ideologji i ka përshkuar tashmë aq shumë pjesëmarrësit e lëvizjes ekumeniste, sa «dialogu» dhe bashkimi përfundimtar me fetë jo të krishtera janë bërë hapi i radhës, logjik, për Krishterimin e shtrembëruar të sotëm.Më poshtë jepen vetëm pak nga shembujt e shumtë të kohëve të fundit, të cilët tregojnë rrugën drejt një të ardhmeje ekumeniste jashtë Krishterimit. Më 27 qershor 1965, në San Francisko u mbajt një «Asamble e feve për paqen botërore», në kuadër të njëzetvjetorit të themelimit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara në atë qytet. Përpara 10 000 të pranishmëve, përfaqësues hinduistë, budistë, myslimanë, hebrenj, protestantë, katolikë dhe orthodhoksë folën për themelin «fetar» të paqes botërore, ndërsa një kor me 2 000 pjesëtarë «nga çdo besim» këndoi himne të të gjitha feve.Kryepiskopata Greke e Amerikës së Veriut dhe të Jugut, në një deklaratë zyrtare të Asamblesë së 19-të të Klerit dhe Laikëve (korrik 1968, Athinë), shpalli: «Besojmë se lëvizja ekumenike, megjithëse ka prejardhje të krishterë, duhet të bëhet një lëvizje e të gjitha feve që afrohen me njëra-tjetrën».«Temple of Understanding, Inc.» («Tempulli i Mirëkuptimit»), një organizatë amerikane e themeluar në vitin 1960 si një lloj «Lidhjeje e feve të bashkuara», me synimin «të ndërtojë tempullin simbolik në shumë vende të botës» — pikërisht në përputhje me synimin e Masonerisë — ka thirrur disa «takime të nivelit të lartë». Në të parin, në Kalkutë më 1968, murgu trapist katolik Thomas Merton, i cili vdiq aksidentalisht nga goditja elektrike në Bangkok, teksa kthehej nga ajo konferencë, deklaroi: «Ne jemi tashmë një unitet i ri. Ajo që duhet të fitojmë është uniteti ynë fillestar». Në takimin e dytë, në Gjenevë në prill 1970, tetëdhjetë përfaqësues nga dhjetë fe u mblodhën për të diskutuar tema si «plani për krijimin e një bashkësie botërore të feve». Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit Botëror të Kishave (KBK), dr. Eugene Carson Blake, mbajti një fjalim ku i ftoi drejtuesit e të gjitha feve drejt unitetit. Më 2 prill, në katedralen e Shën Pjetrit u zhvillua një shërbesë dhe lutje ndërkonfesionale «pa precedent». Pastori protestant Babel e përshkruan atë si «një ditë shumë të madhe në historinë e feve», gjatë së cilës «secili u lut në gjuhën e vet dhe sipas ritit të fesë që përfaqësonte» dhe «besimtarët e të gjitha feve u ftuan të bashkoheshin në adhurimin e të njëjtit Perëndi». Shërbesa përfundoi me lutjen «Ati ynë» (La Suisse, 3 prill 1970).Materialet promovuese të dërguara nga «Tempulli i Mirëkuptimit» bëjnë të ditur se në takimin e tij të dytë, në Shtetet e Bashkuara në vjeshtën e vitit 1971, ishin të pranishëm përfaqësues orthodhoksë dhe se mitropoliti Emilianos, i Patriarkanës së Kostandinopojës, është anëtar i «Komitetit Ndërkombëtar» të Tempullit. «Takimet e nivelit të lartë» u japin përfaqësuesve orthodhoksë mundësinë të marrin pjesë në diskutime që synojnë «krijimin e një bashkësie botërore të feve» dhe «përshpejtimin e realizimit të ëndrrës së njerëzimit për paqe e mirëkuptim», sipas filozofisë së «Vivekanandës, Ramakrishnës, Gandit, Schweitzerit» dhe themeluesve të feve të ndryshme. Po ashtu, përfaqësuesit marrin pjesë në shërbesa dhe lutje ndërkonfesionale «pa precedent», ku «secili lutet sipas ritit të fesë që përfaqëson». Njeriu detyrohet të pyesë se çfarë ndodh në shpirtin e një të krishteri orthodhoks që merr pjesë në konferenca të tilla dhe lutet së bashku me myslimanë, hebrenj dhe paganë.Në fillim të vitit 1970, KBK-ja mbështeti një konferencë në Ajaltoun të Libanit, mes hinduistëve, budistëve, të krishterëve dhe myslimanëve. Në një konferencë që pasoi në Zyrih, njëzet e tre «teologë» të KBK-së shpallën nevojën e «dialogut» me fetë jo të krishtera. Në mbledhjen e Komitetit Qendror të KBK-së në Addis Ababa, në janar të atij viti, mitropoliti i Bejrutit George Khodre (Kisha Orthodhokse e Antiokisë) tronditi edhe shumë përfaqësues protestantë. Ai jo vetëm bëri thirrje për «dialog» me këto fe, por, sipas autorit, la pas Kishën e Krishtit dhe shkeli nëntëmbëdhjetë shekuj traditë të krishterë, duke i ftuar të krishterët «të shqyrtojnë jetën e mirëfilltë shpirtërore të të papagëzuarve» dhe ta pasurojnë përvojën e tyre me «pasurinë e një bashkësie fetare ndërkombëtare» (Religious News Service). Sipas tij, «është vetë Krishti ai që perceptohet si dritë kur hiri viziton një brahman, një budist ose një mysliman që lexon Shkrimet e veta» (Christian Century, 10 shkurt 1971).
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Patriarku Ekumenik Vartholomeu foli për ekumenizëm dhe mëshirë në Vilnius
    
Komiteti Qendror i KBK-së, në mbledhjen e tij në Addis Ababa në janar 1971, pranoi dhe nxiti që takimet me përfaqësues të feve të tjera të zhvilloheshin sa më shpesh. Ai përcaktoi se «në fazën e tanishme mund t'u jepet përparësi dialogëve dypalësh të një natyre të caktuar». Në përputhje me këtë udhëzim, për mesin e vitit 1972 u planifikua një «dialog» i rëndësishëm mes të krishterëve dhe myslimanëve, me pjesëmarrjen e rreth dyzet përfaqësuesve nga të dyja palët, mes tyre edhe disa përfaqësues orthodhoksë (Al Montada, janar–shkurt 1972, f. 18).Në shkurt 1972, në Nju Jork ndodhi një tjetër ngjarje ekumeniste «pa precedent». Sipas Kryepiskopit Jakov të Nju Jorkut, për herë të parë në histori, Kisha Orthodhokse Greke — Kryepiskopata Orthodhokse Greke e Amerikës së Veriut dhe të Jugut — thirri një «dialog» zyrtar teologjik me hebrenjtë. Gjatë dy ditëve të diskutimeve u arritën rezultate konkrete, të cilat mund të shihen si tregues të «dialogëve me fetë jo të krishtera» që do të pasonin: «teologët» grekë ranë dakord «t'i rishikojnë tekstet e tyre liturgjike për të përmirësuar përmendjet e hebrenjve dhe të Judaizmit, aty ku ato janë negative ose sulmuese» (Religious News Service). A nuk bëhet edhe më i dukshëm qëllimi i «dialogut»: «të reformohet» Orthodhoksia, që të përshtatet me fetë e kësaj bote?Këto ngjarje shënojnë fillimin e «dialogut me fetë jo të krishtera» në fund të viteve 1960 dhe në fillim të viteve 1970. Në vitet që pasuan, ngjarje të tilla u shtuan dhe diskutimet e veprimtaritë e adhurimit «të krishtera» — madje edhe «orthodhokse» — me përfaqësues të feve jo të krishtera nisën të pranoheshin si pjesë e zakonshme e jetës bashkëkohore. «Dialogu me fetë jo të krishtera» është bërë pjesë e kulturës intelektuale të epokës; ai përfaqëson fazën e tanishme të ekumenizmit në ecjen e tij drejt një sinkretizmi fetar botëror. Le të shqyrtojmë tani «teologjinë» dhe qëllimin e këtij «dialogu» që po përshpejtohet dhe të shohim sa ndryshon ai nga ekumenizmi «i krishterë» që ka mbizotëruar deri më sot.Ekumenizmi «i krishterë» dhe ai jo i krishterëEkumenizmi «i krishterë», në formën e tij më të mirë, mund të duket si shprehje e një gabimi të sinqertë dhe të kuptueshëm nga ana e protestantëve dhe romanokatolikëve: gabimi i mosnjohjes së faktit se Kisha e dukshme e Krishtit ekziston tashmë dhe se ata gjenden jashtë saj. Mirëpo «dialogu me fetë jo të krishtera» është diçka krejt tjetër. Ai përfaqëson një largim të vetëdijshëm edhe nga ajo pjesë e besimit dhe e kuptimit të mirëfilltë të krishterë që ruajnë disa katolikë e protestantë. Ai nuk është thjesht fryt i «qëllimeve të mira» njerëzore, por më tepër i një sugjerimi djallëzor, që mund të zërë rob vetëm ata që janë larguar aq shumë nga Krishterimi, sa në thelb janë bërë paganë: adhurues të perëndisë së kësaj bote, Satanait (2 Kor. 4:4), dhe pasues të cilësdo modë intelektuale që kjo perëndi e fuqishme është në gjendje të frymëzojë.Ekumenizmi «i krishterë» i mbështet qëndrimet e veta mbi një ndjenjë të papërcaktuar, por të vërtetë, të një «Krishterimi të përbashkët». Këtë ndjenjë e kanë shumë njerëz që nuk mendojnë ose nuk ndiejnë thellë për Kishën. Ai synon, në njëfarë mënyre, të «ndërtojë» një kishë që t'i përfshijë të gjithë këta të krishterë indiferentë. Por mbi çfarë themeli të përbashkët mbështetet «dialogu me jo të krishterët»? Në çfarë terreni mund të gjendet një lloj uniteti, qoftë edhe i lirshëm, mes të krishterëve dhe atyre që jo vetëm nuk e njohin Krishtin, por — siç ndodh me fetë jo të krishtera që kanë rënë në kontakt me Krishterimin — e refuzojnë Atë shprehimisht?Ata që, si mitropoliti George Khodre i Libanit, qëndrojnë në pararojën e orthodhoksëve apostatë — një emërtim që, sipas autorit, u përshtatet plotësisht atyre që largohen rrënjësisht nga e gjithë tradita e krishterë orthodhokse — flasin për «pasurinë shpirtërore» dhe «jetën e mirëfilltë shpirtërore» të feve jo të krishtera. Por vetëm duke ia shtrembëruar shumë kuptimin fjalëve dhe duke projektuar përfytyrimet e veta mbi përvojat e njerëzve të tjerë, mund të arrish të thuash se paganët gjejnë «Krishtin» dhe «hirin» në shkrimet e tyre, ose se «çdo dëshmitar i së vërtetës, çdo njeri i përndjekur për atë që e beson të drejtë, vdes në kungim me Krishtin» (Sobornost, verë 1971, f. 171). Sigurisht, vetë këta njerëz — qoftë një budist që i vë zjarrin vetes, një komunist që vdes për «kauzën» në të cilën beson sinqerisht, apo kushdo tjetër — nuk do të thoshin kurrë se është «Krishti» Ai që pranojnë dhe se vdesin për Të. Ideja e një rrëfimi ose pranimi të pavetëdijshëm të Krishtit bie ndesh me vetë natyrën e Krishterimit.Nëse ndonjë jo i krishterë — rast i rrallë — pretendon se ka përjetuar «Krishtin», kjo mund të ndodhë vetëm në mënyrën që përshkruan Swami Vivekananda: «Ne hinduistët jo vetëm që i tolerojmë fetë e tjera, por bashkohemi me çdo fe: lutemi në xhaminë e myslimanëve, adhurojmë përpara zjarrit të zoroastrianëve dhe gjunjëzohemi para kryqit të të krishterëve». Me fjalë të tjera, kjo është vetëm një përvojë mes një vargu përvojash shpirtërore që u jepet vlerë e barabartë. Jo: «Krishti», sido që të përcaktohet ose të interpretohet, nuk mund të jetë emëruesi i përbashkët në «dialogun me fetë jo të krishtera». Në rastin më të mirë, Ai mund t'i shtohet më pas një uniteti që gjendet diku tjetër. I vetmi emërues i përbashkët i mundshëm mes të gjitha feve është parimi krejt abstrakt i «shpirtërores», i cili u jep vërtet njerëzve «liberalë» në besimin fetar mundësi pothuajse të pakufizuara për teologji të pështjelluar.Fjala e mitropolitit George Khodre në mbledhjen e Komitetit Qendror të KBK-së në Addis Ababa, në janar 1971, mund të shihet si një përpjekje e hershme, eksperimentale, për të zhvilluar një teologji të tillë «shpirtërore» në kuadër të «dialogut me fetë jo të krishtera» (Sobornost, po aty, f. 166–174). Duke shtruar pyetjen «nëse Krishterimi është nga vetë natyra e tij aq i mbyllur ndaj feve të tjera, siç është thënë përgjithësisht deri më sot», mitropoliti, përveç disa «projektimeve» mjaft të paarsyeshme të Krishtit mbi fetë jo të krishtera, ka një tezë kryesore: «Shpirti i Shenjtë», i kuptuar si krejt i pavarur nga Krishti dhe Kisha e Tij, është në të vërtetë emëruesi i përbashkët i të gjitha feve të botës. Duke iu referuar profecisë «Do të derdh Shpirtin tim mbi çdo mish» (Joeli 2:28), mitropoliti deklaron: «Duhet të mendojmë se kjo nënkupton një Pentikosti që është botërore që në çastin e parë... ardhja e Shpirtit në botë nuk varet nga Biri... Shpirti vepron dhe i ushtron energjitë e Tij sipas ekonomisë së Tij; nga kjo pikëpamje, mund t'i vlerësojmë fetë jo të krishtera si vende ku vepron frymëzimi i Tij» (f. 172). Ai beson se «duhet të zhvillojmë një ekleziologji dhe një misionologji në të cilat Shpirti i Shenjtë të zërë vendin mbizotërues» (f. 166).Të gjitha këto, natyrisht, përbëjnë një herezi që mohon vetë natyrën e Trinisë së Shenjtë dhe nuk ka tjetër qëllim veçse të minojë e të shkatërrojë krejt idenë dhe realitetin e Kishës së Krishtit. Përse, në të vërtetë, duhej Krishti të themelonte një Kishë, nëse Shpirti i Shenjtë vepron krejt i pavarur jo vetëm nga Kisha, por edhe nga vetë Krishti? Megjithatë, kjo herezi paraqitet ende me mjaft kujdes dhe përmbajtje, pa dyshim për të provuar reagimin e «teologëve» të tjerë orthodhoksë përpara se të shprehet më prerazi. Në të vërtetë, «ekleziologjia e Shpirtit të Shenjtë» është shkruar tashmë — nga një mendimtar «orthodhoks», njëri prej «profetëve» të njohur të lëvizjes «shpirtërore» të ditëve tona. Prandaj le t'i shqyrtojmë idetë e tij, që të shohim çfarë pamjeje na jep ai për natyrën dhe qëllimin e lëvizjes më të gjerë «shpirtërore», në të cilën zë vend «dialogu me fetë jo të krishtera».«Epoka e Re e Shpirtit të Shenjtë»Nikolai Berdjajev (1874–1949), në cilëndo epokë të zakonshme, nuk do të konsiderohej i krishterë orthodhoks. Ai mund të përshkruhet më mirë si një filozof gnostik e humanist, i cili e merrte frymëzimin më shumë nga heretikët dhe «mistikët» perëndimorë sesa nga ndonjë burim orthodhoks. Fakti që në disa qarqe orthodhokse edhe sot quhet «filozof orthodhoks», madje «teolog», është një pasqyrim i trishtueshëm i padijes fetare të kohës sonë. Këtu do të citojmë pjesë nga shkrimet e tij.*Duke i parë me përçmim Etërit Orthodhoksë, «frymën murgërore asketike të Orthodhoksisë historike» dhe, në të vërtetë, gjithë «Krishterimin konservator, i cili... i drejton të gjitha fuqitë e njeriut vetëm drejt pendimit dhe shpëtimit», Berdjajevi kërkon, përkundrazi, «Kishën e brendshme», «Kishën e Shpirtit të Shenjtë», «vështrimin shpirtëror mbi jetën, i cili në shekullin XVIII gjeti strehë në lozhat masonike». Ai besonte se «Kisha» është ende «vetëm në gjendje të fshehtë», se është «e paplotë». Priste ardhjen e një epoke të «besimit ekumenik», të një «plotësie të besimit» që do të bashkonte jo vetëm bashkësitë e ndryshme të krishtera — sepse «Krishterimi duhet të mund të ekzistojë në një larmi formash brenda Kishës Botërore» — por edhe «të vërtetat e pjesshme të të gjitha herezive», si dhe «tërë veprimtarinë krijuese humaniste të njeriut bashkëkohor... si një përvojë fetare të shenjtëruar në Shpirt». Po afrohet një «Krishterim i ri», një «misticizëm i ri, që do të jetë më i thellë se fetë dhe duhet t'i bashkojë ato». Sepse «ekziston një vëllazëri e madhe shpirtërore... së cilës nuk i përkasin vetëm Kishat e Lindjes dhe të Perëndimit, por edhe të gjithë ata, vullneti i të cilëve drejtohet nga Perëndia dhe Hyjnorja; më saktë, të gjithë ata që synojnë një formë ngritjeje shpirtërore» — domethënë njerëz nga çdo fe, herezi dhe ideologji fetare.Ai parashikoi ardhjen e një «zbulese të re e përfundimtare»: të një «epoke të re të Shpirtit të Shenjtë». Kështu ringjalli parashikimin e Joakimit të Florës, murgut latin të shekullit XII, i cili i shihte dy epokat, atë të Atit (Dhiata e Vjetër) dhe atë të Birit (Dhiata e Re), duke ia lënë vendin një «epoke të tretë të Shpirtit të Shenjtë». Sipas Berdjajevit, «bota po shkon drejt një jete të re shpirtërore dhe një misticizmi të ri; aty nuk do të ketë më botëkuptim asketik». Gjithashtu: «Suksesi i lëvizjes drejt unitetit të krishterë presupozon një epokë të re në vetë Krishterimin, një jetë të re e të thellë shpirtërore, që do të thotë një derdhje të re të Shpirtit të Shenjtë». Sigurisht, këto fantazi tejskajshmërisht ekumeniste nuk kanë asgjë të përbashkët me Krishterimin Orthodhoks, të cilin Berdjajevi, në të vërtetë, e përçmonte. Megjithatë, kushdo që e njeh klimën fetare të kohës sonë do të shohë se këto fantazi përputhen vërtet me një nga rrymat mbizotëruese të mendimit fetar bashkëkohor. Berdjajevi duket vërtet si një «profet» — ose, më saktë, si dikush që kishte nuhatur një rrymë mendimi dhe ndjenje fetare, e cila në kohën e tij nuk ishte aq e dukshme, por sot është bërë pothuajse mbizotëruese.Kudo dëgjon të flitet për një «lëvizje të re të Shpirtit». Tani një prift orthodhoks grek, atë Euseb Stefanou, i fton të krishterët orthodhoksë të marrin pjesë në këtë lëvizje, kur shkruan për «derdhjen e fuqishme të Shpirtit të Shenjtë në ditët tona» (The Logos, janar 1972). Në një numër tjetër të së njëjtës revistë (mars 1972, f. 8), Ashanin, bashkëpunëtor në botim, përmend jo vetëm emrin, por edhe programin e Berdjajevit: «Rekomandojmë shkrimet e Nikolai Berdjajevit, profetit të madh shpirtëror të epokës sonë. Ky gjeni shpirtëror... (është) teologu më i madh i krijimtarisë shpirtërore... Tani fshikëza e Orthodhoksisë është çarë... Fjala Hyjnore e Perëndisë po e udhëheq popullin e Tij drejt një kuptimi të ri të historisë dhe të misionit të tyre në Të. Logos-i (është) lajmëtari i kësaj epoke të re, i kësaj gjendjeje të re të punëve në Orthodhoksi».* Siç citohen nga J. Gregerson në librin Nicholas Berdyaev, Prophet of a New Age (Orthodox Life, Jordanville, New York, 1962, nr. 6), ku gjendet një bibliografi e plotë. Shkëputur nga «Orthodhoksia dhe feja e së ardhmes» i hieromurgut Serafim Rouz, f. 12–17.Siç kishte raportuar UGO, kanonizimi i jeromonakut Serafim Rouz nga ROCOR ka nxjerrë sërish në pah figurën e këtij autori, i cili mbetet një zë kritik i njohur ndaj ekumenizmit bashkëkohor dhe ndaj dialogut me fetë jo të krishtera.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/zashhita-very/85963-ekumenizmi-i-krishtere-dhe-ai-jo-i-krishtere-ndersa-zhvillohet-dialogu-me-fete-jo-te-krishtera</guid></item><item><title><![CDATA[Mitropoliti Nikolla: Edukimi i fëmijëve, përgjegjësi e përbashkët]]></title><link>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85960-mitropoliti-nikolla-edukimi-i-femijeve-pergjegjesi-e-perbashket</link><description><![CDATA[Në predikimin e së dielës në Katedralen e Shën Gjergjit në Fier, Mitropoliti kërkoi bashkëpunim mes familjes, shkollës, kishës dhe shoqërisë për fëmijët.]]></description><pubDate>Wed, 23 Sep 2026 08:15:00 +0200</pubDate><category>Njeriu dhe Kisha</category><content:encoded><![CDATA[Edukimi i fëmijëve tanë është përgjegjësi e përbashkët: Familje- Shkollë- Kishë- Shoqëri. Kush është mësuesi i fëmijëve tanë, kush i edukon fëmijët tanë? Sipas predikimit të plotë të mbajtur më 13 shtator 2026 në Katedralen e Shën Gjergjit, Fier, Mitropoliti i Apollonisë dhe Fierit, Imzot Nikolla, iu drejtua besimtarëve në ditën e parë të Lartësimit të Kryqit të Nderuar, në prag të fillimit të vitit të ri shkollor.Nesër, të dashur besimtarë, e dimë që fëmijët do të fillojnë vitin shkollor. A e përmbush shkolla të gjithë misionin për të edukuar fëmijët? Gjithmonë ka shpresë, dëgjojmë për shembuj të mirë për mësues edhe shkolla, por dëgjojmë edhe sfida të shumta që kalojnë shkollat edhe mësuesit. Një nga sfidat që dëgjojmë në epokën e sotme është: humbja e autoritetit të mësuesit, i cili është elementi kryesor në edukimin e fëmijëve, edhe janë shumë faktorë që e ulin këtë autoritet, që nga vetë sistemi i edukimit deri te prindërit.Por marrim rastin më të mirë, kur mësuesi përpiqet me gjithë potencialin e tij, me gjithë mundësinë e tij, të bëjë më të mirën për edukimin e nxënësve të tij. A i përmbush ai gjithë nevojat e fëmijëve për t'i edukuar? Jo. Pse? Çdo fëmijë, ashtu si çdo njëri nga ne, është një qenie psikosomatike. Shpirti i një fëmije nuk ka nevojë vetëm të marrë disa njohuri, ka nevojë të ushqejë botën shpirtërore edhe fatkeqësisht mësuesi nuk e bën dot këtë gjë.Pse nuk e bën dot, me gjithë dëshirën e tij të mirë? Sepse, së pari, sistemi i edukimit nuk e lejon këtë gjë. Nuk e lejon mësuesin të flasë mbi besimin, ia ndalon me ligj, por edhe ata mësues që e kanë dëshirën e mirë, të bëjnë diçka, të japin diçka, të ushqejnë me diçka fëmijët, përsëri kanë mangësi të shumta. Përpara disa vitesh, kur nga Ministria e Arsimit u hodh ideja që të hynte lënda e edukimit fetar në shkolla, ne, komunitetet fetare, reaguam mbi shqetësimin e personit, i cili do të jepte këtë lëndë. Sa do të ishte ai i përgatitur edhe sa do të përcillte në të vërtetë jetën e besimit, sepse besimi nuk është thjesht njohuri, por është një përjetim, duhet që dikush ta përjetojë vetë që më pas ta përcjellë atë te fëmijët. Fatkeqësisht, mësuesit e sotëm janë shumë të pakët ata të cilët kanë një besim, e përjetojnë edhe kanë mundësinë ta përcjellin te nxënësit.Atëherë, nëse shkolla nuk e përmbush misionin për të edukuar fëmijët plotësisht, kush mund të ndihmojë? Sigurisht, baza është familja. Familja duhet të edukojë fëmijët, aty është baza. Nëse familja e humbet këtë rol, atëherë fëmijët do të rriten me boshllëqe të shumta. Por, a ka mundësi që në çdo familje prindërit të mundin të ndihmojnë fëmijën e tyre si në edukimin shkencor, edhe në atë shpirtëror? Shumë familje nuk e bëjnë këtë. Ka disa familje që bëjnë përpjekje të forta për të ushqyer fëmijët e tyre, por shumë prindër nuk dinë, nuk e kanë këtë mundësi që të edukojnë fëmijët e tyre. Vetë ata nuk e përjetojnë besimin që t'u flasin fëmijëve, edhe t'i mësojnë rreth besimit. Ka edhe nga ata që jo vetëm që nuk besojnë, por i pengojnë fëmijët të shkojnë në aktivitete në të cilat mësojnë rreth besimit. Shumë pak prindër kanë njohuri edhe eksperiencë për të mësuar fëmijët e tyre.Në Kishën e hershme edukoheshin rreth besimit vetëm ata fëmijë, të cilët nuk kishin një familje të rregullt edhe nuk mund të bënin dot edukimin e fëmijëve, edhe këtë përgjegjësi e merrte Kisha. Tregohet, të dashur besimtarë, në luftën e dytë botërore, kur Gjermania pushtoi Rusinë e atëhershme dhe mori me mijëra fëmijë nga Ukraina të moshës 10-18 vjeç dhe i çoi në Francë të bënin punë të ndryshme. Një përkthyes, që ishte edhe prift, vuri re që një fëmijë 11 vjeç kishte diçka të veçantë. Në të gjitha gjërat që ai vepronte, fliste dhe në të gjitha ai sillej si një besimtar, si i krishterë. Priftit i bëri përshtypje, e thërret dhe i thotë: ku e ke lexuar ti ungjillin? Unë nuk e di, i thotë fëmija, çfarë është ungjilli. Është libër, i thotë prifti, që flet për Krishtin. Nuk kam dëgjuar kurrë, i thotë përsëri fëmija, as për Ungjillin as për Krishtin.Çfarë kishte ndodhur? Në kohën kur Rusia ishte në komunizëm dhe u përndoq Kisha, prindërit kishin frikë të flisnin mbi besimin, por kishin premtuar që në sytë e fëmijëve nuk do flisnin asgjë që ishte në kundërshtim me ungjillin, përkundrazi do përdornin dhe thonin fraza nga ungjilli. Dhe fëmija i kishte mësuar dhe i ishin bërë shprehi të tij. Pa e ditur ishte bërë i krishterë. Mësoi nga mënyra e të sjellurit të prindërve të tij, për besimin dhe Krishtin. Pikërisht kështu mësojnë fëmijët tanë.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Fjala e Mitropolitit të Apollonisë dhe Fierit Hirësi Nikolla në ditën e Fronëzimit të Kryepiskopit Imzot Joanit
    
Por kur as familja se përmbush dot, kisha mund të ndihmojë në edukimin e fëmijëve, por dhe kisha e ka të vështirë. Se nuk mund të përmbushë të gjitha nevojat e fëmijëve me 1 orë qëndrimi 1 herë në javë. Por shumica e fëmijëve, e të rinjve nuk vijnë në kishë, ose si lejojnë prindërit ose për arsye të tjera, dhe mbetet një zbrazëti shpirtërore nga ana e besimit. Por dikush duhet ta përmbushë, diçka duhet të futet brenda zemrës së tyre. Dhe ata përpiqen ta mbushin këtë zbrazëti.Dhe kush është mësuesi i këtyre fëmijëve? Është celulari. Celulari është mësuesi i fëmijëve tanë, fatkeqësisht. Dhe fatkeqësisht prindërit tolerojnë që fëmijët e tyre që të vegjël të shikojnë telefonin dhe programe të ndryshme. Në shumë vende nuk lejohet që fëmijët të përdorin telefonin. Madje dhe në shkollë përpiqen ta heqin përdorimin e telefonit. Sa nga prindërit dinë çfarë shikon fëmija në telefonin e tij? Sa dinë me kë ai komunikon? Shumë pak! Sa prindër kanë kontroll prindëror mbi telefonin e fëmijëve - shumë pak. Dhe kështu fëmijët futen në grackën, e mbushin boshllëkun shpirtëror me gjëra që e dëmton fëmijën.Ju thashë, të dashur besimtarë, të gjitha këto që është një përpjekje e madhe edukimi fëmijëve dhe që të gjithë duhet të ndihmojmë në edukimin e fëmijëve dhe të rinjve tanë. Nuk është vetëm roli i mësuesit, por dhe prindërve dhe kishës dhe e shoqërisë, të gjithë këto faktorë bëjnë atë pazëllin e bukur për të edukuar shëndetshëm fëmijët tanë dhe për këtë duhet të ndihmojmë të gjithë. Me shumë përpjekje do të mund të rrisim fëmijë të shëndetshëm shpirtërisht. Zoti të na ndriçojë, të na ndihmojë komunitetin, të udhëheqë shpirtërisht ata që kanë përgjegjësi për edukimin e tyre në shkollë, kishë, që të bëjmë më të mirën e mundshme për edukimin e shëndetshëm të fëmijëve tanë. Suksese dhe një vit i bekuar për të gjithë!Nga predikimi i Mitropolitit të Apollonisë & Fierit, Imzot Nikolla, E Diela e Parë e Lartësimit të Kryqit të Nderuar, Katedralja e Shën Gjergjit, Fier, 13/09/2026.Nuk është hera e parë që Mitropoliti Nikolla i drejtohet besimtarëve të Fierit me mesazhe mbi jetën shpirtërore të komunitetit; kohët e fundit vëmendja kishte rënë edhe mbi 13 besimtarë të pagëzuar në kampin ditor të Apollonisë dhe Fierit, një tjetër aktivitet i Mitropolisë së Shenjtë të përqendruar te edukimi fetar i të rinjve.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85960-mitropoliti-nikolla-edukimi-i-femijeve-pergjegjesi-e-perbashket</guid></item><item><title><![CDATA[Mitropoliti i Gjirokastrës shenjtëron kishëzën e Kryqit të Nderuar]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85959-mitropoliti-i-gjirokastres-shenjteron-kishezen-e-kryqit-te-nderuar</link><description><![CDATA[Shërbesa u krye në ditën e mbylljes së festës së Lartësimit të Kryqit, në kishëzën e ndërtuar në vitin 1998 brenda kompleksit të Mitropolisë.]]></description><pubDate>Tue, 22 Sep 2026 17:12:06 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Kishëza e Kryqit të Nderuar u shenjtërua sot nga Mitropoliti i Gjirokastrës, z. Nathanail, në përmbyllje të festës së Lartësimit të Kryqit të Nderuar dhe Jetëdhënës. Sipas materialit të vënë në dispozicion nga Mitropolia e Shenjtë e Gjirokastrës, shërbesa e Shenjtërimit u krye brenda kompleksit të Mitropolisë, ku ndodhet edhe vetë kishëza.Kishëza, e ndërtuar në vitin 1998, ka funksionuar për vite me radhë si kishë e Liceut Kishtar “Kryqi i Nderuar”, ku çdo ditë kryheshin shërbesa kishtare për nxënësit e këtij institucioni arsimor. Sipas Mitropolisë, ky vend i shenjtë ka qenë prej kohësh një hapësirë lutjeje dhe formimi shpirtëror për breza të tërë nxënësish. Shenjtërimi i tij pikërisht në ditën kushtuar Kryqit të Nderuar mori, sipas burimit, një domethënie të veçantë, pasi Kryqi konsiderohet nga Kisha si lavdia dhe fuqia e besimtarëve.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Mitropoliti Nathanail kremtoi Liturgjinë në Gjirokastër
    
Në fjalën e tij, Mitropoliti u shpreh se përmes Kryqit, Krishti “e shndërroi turpin në lavdi, vuajtjen në shpëtim dhe vdekjen në jetë”, prandaj Kisha e nderon dhe e lartëson atë si shenjë të fitores së Zotit mbi vdekjen. Shërbesa u mbyll me thirrjen “Kryqit Tënd i falemi, o Krisht, dhe Ngjalljen Tënde të shenjtë lavdërojmë”.Nuk është hera e parë që Mitropolia e Gjirokastrës gjendet në qendër të vëmendjes lidhur me institucionin “Kryqi i Nderuar”; kohët e fundit vëmendja kishte rënë mbi kremtimin e Liturgjisë së Shpërfytyrimit nga Mitropoliti Nathanail në Gjirokastër.
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85959-mitropoliti-i-gjirokastres-shenjteron-kishezen-e-kryqit-te-nderuar</guid></item><item><title><![CDATA[Ndahet nga jeta Atë Kristo Papa, klerik i njohur i zonës së Sarandës]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85958-ndahet-nga-jeta-ate-kristo-papa-klerik-i-njohur-i-zones-se-sarandes</link><description><![CDATA[Shërbesa e varrimit të tij do të zhvillohet të mërkurën, 23 shtator, në Kishën e fshatit Aliko, vendlindjen e tij.]]></description><pubDate>Tue, 22 Sep 2026 15:42:45 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Ortodoksët e Sarandës kanë humbur një prej klerikëve të saj më të dashur, pasi Atë Kristo Papa ndërroi jetë mëngjesin e sotëm. Sipas njoftimit të bërë publik nga bashkësia kishtare , klerikun e ndau nga jeta tokësore spitali i Janinës, ku ndodhej për trajtim mjekësor, në datën 22 shtator 2026.Atë Kristo Papa lindi në vitin 1938, në fshatin Aliko të Sarandës, dhe ishte ndër priftërinjtë e parë që iu përgjigjën thirrjes për shërbesë klerikale pas rënies së regjimit komunist, duke dhënë një dëshmi të çmuar për ringritjen e jetës Orthodhokse në qytet dhe në zonën përreth. Me përkushtim, thjeshtësi dhe dashuri për Kishën, ai i shërbeu popullit të Perëndisë deri në frymën e fundit, duke mbetur në kujtesën e besimtarëve si një meshtar i dashur dhe i respektuar.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Rikthim i madh në Manastirin e Sarandës: Shërbesë mitropolitike pas dekadash
    
Shërbesa e Varrimit do të kryhet të mërkurën, 23 shtator 2026, në orën 10:00, në Kishën e fshatit Aliko, vendlindjen e tij, ku pritet të mblidhen besimtarë dhe klerikë për t'i dhënë lamtumirën e fundit. Bashkësia kishtare i është lutur Zotit Jisu Krisht ta prehë shpirtin e tij pranë gjirit të Tij dhe ta vendosë në tendat e të drejtëve, duke nënvizuar se kujtimi i tij do të mbetet i përjetshëm.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85958-ndahet-nga-jeta-ate-kristo-papa-klerik-i-njohur-i-zones-se-sarandes</guid></item><item><title><![CDATA[Prift serb komenton vrasjen e murgut Varsanufi në Ukrainë]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85957-prift-serb-komenton-vrasjen-e-murgut-varsanufi-ne-ukraine</link><description><![CDATA[Prifti Sinisha Buvac tha se murgu i vrarë në Lavrën Shën Uspenie nuk mohoi Krishtin dhe fitoi jetën e përjetshme.]]></description><pubDate>Tue, 22 Sep 2026 09:45:00 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Prifti i Kishës Ortodokse Serbe,  Sinisha Buvac, foli për vrasjen e murgut Varsanufije në Ukrainë dhe u shpreh se ai, duke mos e mohuar Krishtin, ka fituar jetën e përjetshme. Sipas raportimit të mëparshëm të SPN Srbija, tragjedia ndodhi më 23 gusht 2026 në Lavrën e Shën Uspenies së Sviatogorskut, kur murgu Varsanufije (Turjanski) u vra, ndërsa dy banorë të tjerë të manastirit u plagosën rëndë.Kleriku Buvac tha se po jetojmë në kohë të vështira, të mbushura me tundime, ku inflacioni, epidemitë, krizat ekonomike dhe luftërat nuk sjellin gjë të mirë dhe janë pasqyrë e përçarjes mes popujve. Sipas tij, në Lavrën e Sviatogorskut ndodhi një vrasje dhe plagosje e klerikëve të Kishës, ndërkohë që nga murgu i vrarë dhe të tjerët është kërkuar të thonë fjalë të papranueshme. "Murgu Varsanuf, duke mos e mohuar Krishtin, ka blerë vetes jetën e përjetshme", tha ai.Sipas prifit, ata që kryen aktin kanë vrarë në fakt vetveten shpirtërisht, ndërsa besimtarët duhet të lavdërojnë Zotin dhe të luten për armiqtë e tyre. "Nëse dëgjojmë disa media, ata kërkuan nga murgu të thoshte 'lavdi Ukrainës', kurse ai tha 'lavdi Zotit'. A vlen vërtet fjala 'lavdi Ukrainës, Rusisë apo Amerikës' më shumë se 'lavdi Zotit'? Nuk duhet të bëhemi idhujdashës, sidomos ne klerikët. Vrasja e civilëve është mëkat i madh, akt antikristian dhe antifetar", tha prifti Buvac.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Believers from Volyn dispatched humanitarian aid to Sviatogorsk Lavra
    
Prifti bëri gjithashtu një paralelizëm mes vdekjes martirike të murgut Varsanufi dhe vrasjes së murgut Hariton, shenjtor i ri martir, i vrarë pabesisht nga UÇK-ja në Kosovë në vitin 1999. Sipas tij, të dy vuajtën krejtësisht të pafajshëm, pa asnjë faj para vrasësve të tyre. "Ajo që ndodh në Ukrainë nuk është mirë. Ajo që duhet dihet dhe që ka rëndësi, është që duhet të mbetemi njerëz edhe në luftë. Kemi shembuj të bukur kur një palë në luftë ndihmon tjetrën, kursen civilët, liron të burgosurit, kurse këtu shohim anën tjetër, më të errët, të vrasjes", theksoi ai.Më parë, Lavra e Sviatogorskut ishte në qendër të vëmendjes edhe për pozicionimin e igumenit të saj kundër marrjes së tempujve, duke theksuar se nga tempujt e vjedhur nuk shkohet në Parajsë.Në përfundim, prifti Buvac vlerësoi se ngjarja në Lavrën e Sviatogorskut përbën "dënimin ekstrem të pacipërisë njerëzore" dhe kërkoi që besimtarët të falin, në mënyrë që edhe atyre t'u falet. "Ai murg nuk do të jetojë përjetë, por shpirti i tij po. Shpirti do të jetojë atje ku ka vepruar sa ishte gjallë. Nëse kemi falur, do të na falet; nëse nuk kemi falur, nuk do të na falet", përfundoi prifti serb.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85957-prift-serb-komenton-vrasjen-e-murgut-varsanufi-ne-ukraine</guid></item><item><title><![CDATA[Kryedhiakoni Sotir Kanxheri: nga burgu ateist te altari i rikthyer]]></title><link>https://ugo.al/al/zashhita-very/85955-kryedhiakoni-sotir-kanxheri-nga-burgu-ateist-te-altari-i-rikthyer</link><description><![CDATA[Dëshmitë e kryedhiakonit tregojnë burgimin, izolimin dhe lutjen e fshehtë gjatë regjimit ateist, si dhe kthimin e tij në shërbesë pas vitit 1991.]]></description><pubDate>Tue, 22 Sep 2026 08:15:00 +0200</pubDate><category>Mbrojtja e besimit</category><content:encoded><![CDATA[Kryedhiakoni Sotir Kanxheri (1922–2000)Besimi që mbijetoi në qeli dhe shërbimi që u rikthye në altarHyrjeNë historinë e përndjekjes ateiste në Shqipëri, jeta e kryedhiakonit Sotir Kanxheri zë një vend të veçantë. Ai i përkiste brezit të fundit të klerikëve të formuar përpara goditjes së plotë të jetës fetare, shërbeu në administratën qendrore të Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, përjetoi arrestimin, burgun, izolimin dhe punën e detyruar, jetoi për më shumë se dy dhjetëvjeçarë pa mundur ta ushtronte publikisht shërbesën e tij dhe, pas rënies së regjimit, u gjend ndër njerëzit e parë që punuan për ringritjen e Kishës.Rrëfimi i tij nuk është vetëm historia e një kleriku të burgosur. Ai dëshmon se çfarë ndodhi me ndërgjegjen fetare kur u hoqën kishat, ikonat, librat dhe shenjat e dukshme të besimit; si u zhvendos jeta orthodhokse nga tempulli në kujtesë, nga shërbesa publike në lutjen e fshehtë dhe nga bashkësia e hapur në familje. Në qelinë ku nuk i lejohej asnjë libër, Kanxheri vizatonte me ujë një kryq në mur dhe lutej derisa shenja të thahej. Në shtëpi, vite më vonë, merrte pjesë në pagëzimin e fshehtë të nipërve dhe mbesave të tij. Kur kishat u rihapën, u kthye menjëherë në shërbim dhe ndihmoi që një ndërtesë e përdhosur e pa pajisje të bëhej sërish vend i Liturgjisë Hyjnore.Ky artikull mbështetet para së gjithash në intervistat që protopresviteri Eleftherios Karakitsios zhvilloi me Sotir Kanxherin dhe familjarët e tij në vitet 1993–1994 dhe më vonë në Selanik. Sipas botimit të gazetës «Ngjallja» dhe të arkivit zyrtar të Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, dëshmia gojore plotësohet me hollësi biografike dhe institucionale. Materiali është trajtuar si burim i historisë gojore: janë ruajtur hollësitë thelbësore, ndërsa përsëritjet e dialogut janë bashkuar; pohimet e dëshmitarit janë dalluar nga komentet e intervistuesit; të dhënat e pasigurta ose kundërthënëse janë shënuar qartë.[1]1. Nga Korça në Seminarin «Apostull Pavlli»Sotir Kanxheri lindi në Korçë më 10 nëntor 1922. Botimi përkujtimor i Kishës e paraqet si një njeri që u lidh me besimin orthodhoks që në fëmijëri, e deshi Kishën dhe e orientoi jetën e vet drejt shërbimit të saj. Në vitet 1932–1935 ndoqi Liceun Francez të Korçës. Më pas vazhdoi formimin në Seminarin Orthodhoks «Apostull Pavli» në Tiranë, ndërsa paralelisht kreu edhe gjimnazin shtetëror.[2]Në intervistën me Karakitsiosit, Kanxheri e lidh hyrjen e tij në seminar me ndikimin e xhaxhait, vëllait të të atit. Ai e quan Stavri Kanxheri dhe e përshkruan si prift stavrofor, pra klerik me ofiq kishtar, i lidhur me kishën e Profetit Ilia në Korçë. Pas vdekjes së të atit, xhaxhai ndërhyri pranë Kryepiskopit Kristofor Kisi që i riu të shkonte në Tiranë dhe të regjistrohej në seminar. Kështu, thirrja e tij nuk lindi në një mjedis të shkëputur nga tradita kishtare, por brenda një familjeje që kishte lidhje të drejtpërdrejtë me jetën e altarit.[1]Kanxheri kujtonte se kishte vazhduar pesë vjet në seminar. Lufta solli ndërprerjen e veprimtarisë së institucionit dhe shpërndarjen e seminaristëve. Disa u kthyen në shtëpitë e tyre, të tjerë morën drejtime të ndryshme. Ai qëndroi në Tiranë, pranë Kryepiskopatës, ku nisi të punonte në zyrat e administratës dhe në kishë. Burimi zyrtar plotëson këtë pjesë të biografisë: pas shkollimit ai u dërgua ndihmësllogaritar në Manastirin e Shën Naumit, pranë Pogradecit, dhe më pas u caktua sekretar-llogaritar i Kishës në Tiranë.[2]Ky formim i dyfishtë, theologjik dhe administrativ, përcaktoi gjithë shërbimin e tij. Kanxheri nuk ishte vetëm pjesëmarrës në jetën liturgjike; ai njihte administrimin financiar dhe funksionimin e brendshëm të Kishës. Kjo e bëri një dëshmitar të rëndësishëm të institucioneve kishtare përpara shkatërrimit të tyre dhe një bashkëpunëtor të dobishëm kur ato duhej të ngriheshin përsëri.2. Dorëzimi dhe shërbimi në KryepiskopatëNë vitin 1950 Sotir Kanxheri u dorëzua dhiakon. Ai vijoi të punonte në sektorin financiar të Kishës, deri në detyrën e shefit të llogarisë së Kryesisë së Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Në vitin 1965 mori ofiqin e kryedhiakonit.[2]Në intervista e përcakton veten edhe si «kryedhiakon-sekretar» të administratës kishtare. Ky pozicion shpjegon si njohjen e tij të drejtpërdrejtë me drejtuesit e Kishës, ashtu edhe vëmendjen e organeve shtetërore ndaj tij. Shërbimi i tij lidhej ngushtë me kishën e Ungjillëzimit të Hyjlindëses në Tiranë. Zëri i tij përmendet vazhdimisht nga burimet kishtare. Ai lexonte Ungjillin, paqësoret dhe pjesët dhiakonale të Liturgjisë me një zë kumbues e melodioz. Ky nuk ishte vetëm një talent estetik. Në traditën liturgjike, zëri i dhiakonit bashkon lutjen e popullit, shpall kërkesat e Kishës dhe i drejton besimtarët drejt përgjigjes së përbashkët. Pikërisht këtë kujtim ruajti bashkësia edhe pas fjetjes së tij.[2]Kanxheri shërbeu në një periudhë kur Kisha vazhdonte formalisht të ekzistonte, por veprimtaria e saj kufizohej gjithnjë e më shumë. Në vlerësimin e tij, Kisha nuk ishte e lirë as përpara vitit 1967. Pushteti sillte pengesa të vazhdueshme dhe përpiqej ta kontrollonte jetën e saj të brendshme. Për këtë arsye, ai e shihte mbylljen e kishave jo si një ngjarje të izoluar, por si kulmin e një procesi presioni, ndërhyrjeje dhe dobësimi institucional.[1]3. Goditja ndaj administratës kishtareSipas dëshmisë së tij, arrestimi ndodhi përpara ndalimit të plotë të fesë dhe mbylljes së kishave në vitin 1967. Kur objektet e kultit u mbyllën, ai ndodhej tashmë në burg. Kanxheri e interpretonte arrestimin e vet si pjesë të përpjekjes për të paralizuar drejtimin e Kishës dhe për të shmangur çdo reagim të organizuar. Për pushtetin, një kryedhiakon që shërbente njëkohësisht si sekretar dhe punonjës i administratës qendrore nuk ishte vetëm një klerik liturgjik, por një hallkë e rëndësishme e kujtesës dhe e funksionimit institucional.[1]Në intervistën e parë ai thotë se u akuzua sikur kishte shfrytëzuar cilësinë e tij si klerik. Në bisedën më të zgjeruar akuza jepet me formulimin «shkelje e detyrës». Të dyja mënyrat e rrëfimit e paraqesin akuzën si pretekst dhe si të pavërtetë. Botimi përkujtimor i Kishës shprehet më përgjithësisht se ai kaloi sprova të rënda në një kohë kur mund të ngrihej lehtë një akuzë për të njollosur njerëz të ndershëm.[2]Procesin gjyqësor Kanxheri e kujtonte si një procedurë pa mbrojtje reale. Kur u pyet nëse kishte pasur avokat, u përgjigj se avokatin e kishin sjellë vetëm ditën e fundit, «sa për sy e faqe». Ai nuk kishte mundur të kundërshtonte në mënyrë të efektshme. Kjo hollësi tregon jo vetëm mungesën e garancive juridike, por edhe ndjenjën e pafuqisë së të akuzuarit përballë një vendimi të marrë paraprakisht.Burimi përmban një mospërputhje për masën fillestare të dënimit. Në bisedën e 17 janarit 1993, Kanxheri thotë se fillimisht u dënua me katër vjet dhe më pas dënimi iu ul në dy. Në intervistën e verës 1994, flet për një dënim fillestar prej pesë vjetësh, të zbritur më vonë në dy vjet. Në të dyja rastet këmbëngul se akuza ishte e rreme. Në rrëfimin e dytë sqaron se as dy vitet nuk i kreu të plota, sepse u lirua me kusht. Pa dosjen gjyqësore nuk mund të përcaktohet me siguri cila shifër pasqyron vendimin e parë; për këtë arsye të dy variantet duhet të ruhen si pjesë e historisë gojore.[3]4. Familja përballë dënimitNë kohën e arrestimit, Sotir Kanxheri ishte i martuar dhe kishte tre fëmijë; me familjen jetonte edhe nëna e tij e moshuar. Bashkëshortja, Naunka, punonte në një kopsht fëmijësh. Gjatë burgimit të të shoqit, ajo mbajti barrën e jetesës dhe të rritjes së fëmijëve. Pyetjes se kush e kishte mbajtur familjen në ato vite, Kanxheri iu përgjigj shkurt: «Gruaja punonte me fëmijët». Pas kësaj fjalie qëndronte një periudhë varfërie, pasigurie dhe përçmimi shoqëror.[1]Intervista e vitit 1994 u zhvillua në praninë e Naunkës. Kur biseda u kthye te vitet e burgimit, ajo ndërhyri vetëm me pak fjalë: «Vuajta, atë...». Karakitsiosi shënon se ajo shpërtheu në lot. Ky reagim është pjesë e rëndësishme e burimit, sepse tregon se dënimi nuk kufizohej brenda qelisë. Familja e një kleriku të burgosur përjetonte mungesën e të ardhurave, frikën, izolimin dhe pasigurinë për të ardhmen.Fëmijët nuk e vizitonin në burg. Sipas bashkëshortes, ajo kishte frikë dhe nuk dëshironte që ata ta shihnin burgun dhe të atin në atë gjendje. Djali i madh ishte atëherë ushtar dhe nuk dinte çfarë kishte ndodhur. Heshtja ndaj fëmijëve ishte një formë mbrojtjeje, por edhe shenjë e frikës së përgjithshme që rrethonte familjet e të dënuarve.Në fjalën e përmortshme, Kryepiskopi Anastas e përmendi shprehimisht Naunkën, e cila i kishte qëndruar pranë bashkëshortit «me besim, durim, trimëri e takt». Ky vlerësim e vendos atë në vendin që i takon brenda historisë së qëndresës së Kanxherit. Jeta e tij nuk mund të kuptohet pa qëndrueshmërinë e bashkëshortes dhe pa sakrificën e familjes.[2]5. Nëntë muaj në izolimPjesa më e rëndë e burgimit ishte izolimi. Kanxheri dëshmon se qëndroi nëntë muaj i vetëm në qeli. Nuk kishte libra, gazeta apo sende personale. Gjithçka që i ishte gjetur në xhepa i ishte marrë. Familja mund t'i sillte ushqime një herë në pesëmbëdhjetë ditë, por asgjë tjetër. Kur intervistuesi e pyeti nëse burgu i jepte ushqim, ai u përgjigj me ironi të hidhur: «Eh, shumë agjërim... e kupton...».[1]Përshkrimi i kushteve është i shkurtër, por i ngjeshur: uri, morra, të ftohtë dhe ankth. «Çdo ditë ishte më e keqe se tjetra», kujtonte ai. Në një tjetër çast e përmblodhi të gjithë përvojën me përsëritjen: «Burg, hidhërim, mundime, mundime, mundime pa mbarim». Karakitsiosi shënon se, ndërsa fliste, sytë e kryedhiakonit u mbushën me lot. Kujtesa e burgut mbetej e dhimbshme edhe pas ndryshimit të regjimit.Izolimi ndërpritej nga marrjet në pyetje. Kanxheri kujtonte se policët e merrnin, e pyesnin, e godisnin dhe e kthenin përsëri në qeli. Ai nuk e dramatizonte këtë përvojë dhe, madje, shtonte se të tjerë ishin torturuar më shumë. Kjo krahasuese nuk e zvogëlon dhunën e ushtruar ndaj tij. Ajo tregon përmbajtjen me të cilën një i mbijetuar e rrëfente vuajtjen e vet, duke e parë gjithnjë pranë vuajtjeve edhe më të mëdha të të tjerëve.Në izolim nuk kishte mundësi të takohej me klerikë ose të burgosur të tjerë për besimin. Ai dinte se në burg kishte priftërinj nga Tirana, por nuk mund të lidhej me ta. «Më mbanin veçmas», thoshte. Vetmia ishte kështu një instrument i dyfishtë: e shkëpuste nga njerëzit dhe përpiqej ta shkëpuste edhe nga bashkësia shpirtërore së cilës i përkiste.6. Kryqi prej uji dhe lutja e kujtesësNë këtë zbrazëti të imponuar ndodhi një nga episodet më të fuqishme të dëshmisë së tij. Kanxheri nuk kishte kryq, ikonë, libër lutjesh ose objekt tjetër fetar. Ai merrte ujë dhe vizatonte një kryq në murin e qelisë. Pastaj fillonte të lutej dhe vazhdonte derisa shenja e lagur të thahej:«Bëja me ujë një kryq në murr dhe filloja lutjen; derisa të thahej, e përfundoja.»[1]Kryqi prej uji ishte një shenjë e përkohshme: shfaqej për pak minuta dhe zhdukej pa lënë gjurmë. Pikërisht kjo e bënte të përshtatshëm për qelinë, ku çdo objekt mund të zbulohej dhe të merrej. Ai nuk kishte material tjetër përveç ujit, murit dhe kujtesës. Besimi nuk mund të shfaqej publikisht, por mund të merrte trajtën e një shenje që jetonte aq sa zgjaste lutja.Kur u pyet si i kalonte orët dhe ditët, u përgjigj se thoshte lutjet që dinte përmendësh. Nuk pretendonte se kujtonte të plota Mëngjesoren, Mbrëmësoren ose Paraklisin. Përsëriste ato pjesë që i kishin mbetur në kujtesë dhe pastaj lutej me fjalët e veta. Çdo ditë i drejtohej edhe shenjtorit që kremtohej. «Vetëm lutja dhe biseda e fshehtë me Perëndinë tim ishte e mundur», dëshmonte ai. Sipas bindjes së tij, kjo lutje e shpëtoi që të mos humbiste arsyen.[1]Ky pohim ndriçon rëndësinë e kujtesës liturgjike në kushtet e përndjekjes. Fjalët e mësuara në seminar dhe të përsëritura për vite në kishë u bënë një thesar i brendshëm që nuk mund t'i konfiskohej. Regjimi mund t'i merrte librat dhe rason, por jo tekstet e ngulitura në kujtesë dhe aftësinë për t'iu drejtuar Perëndisë.Kanxheri nuk e paraqiste veten si hero. Kur e pyesnin nëse kishte dhënë dëshmi të krishterë në burg, ai nuk përmendte fjalime apo veprime të bujshme. Përgjigjja e tij ishte: «Duhej të isha i mirë, të isha i krishterë me jetë, jo sipërfaqësisht». Ai besonte se durimi, butësia dhe sjellja ndaj bashkëvuajtësve ishin mënyra e dëshmisë së tij. Të burgosurit e dinin se ishte klerik dhe, sipas tij, e vlerësonin për karakterin e qetë.Kur biseda shkoi te frika, ai tha: «Unë nuk u frikësova as atëherë, as tani. Jam ushtar i Krishtit; le të vdes, që të jem më shpejt pranë Tij». Kjo fjali nuk shpreh përbuzje ndaj jetës. Ajo tregon se identiteti i tij themelor nuk përcaktohej nga vendimi i gjykatës ose nga izolimi, por nga përkatësia ndaj Krishtit.7. Bulqiza dhe puna e detyruarPas izolimit, Kanxheri u dërgua atje ku punonin edhe të burgosurit e tjerë. Në intervistën e vitit 1994 përmend transferimin në Bulqizë dhe thotë se qëndroi atje tre muaj. Në takimin e mëvonshëm në Selanik, vajza e tij, Floreta, i tha At Elefther Karakitsiosit se i ati kishte kryer gjashtë muaj punë të detyruar në nxjerrjen e kromit. Dy dëshmitë pajtohen për vendin dhe natyrën e punës, por ndryshojnë për kohëzgjatjen. Për sa kohë nuk është kontrolluar dokumentacioni i burgimit, periudha duhet dhënë si tre deri në gjashtë muaj.[3]Puna në minierë ishte vazhdim i dënimit përmes rraskapitjes fizike. Ajo erdhi pas muajve të izolimit, urisë dhe marrjeve në pyetje. Burimi nuk jep një përshkrim të hollësishëm të turneve, kushteve teknike ose aksidenteve në minierë; për këtë arsye nuk duhen shtuar hollësi që nuk dokumentohen. Vetë përmendja e nxjerrjes së kromit, megjithatë, tregon kalimin nga qelia e vetmuar në një sistem pune të detyruar, ku trupi i të burgosurit shfrytëzohej si pjesë e ndëshkimit.Kanxheri kujtonte se në burg nuk kishte trajtim të veçantë për shkak të pozitës së tij. Ishte bashkë me të dënuar për vepra të ndryshme dhe trajtohej si të tjerët. Ai e lidh respektin që fitoi ndër bashkëvuajtësit me durimin dhe butësinë e vet. Kështu, dëshmia e krishterë nuk u shfaq vetëm në lutjen e fshehtë, por edhe në marrëdhëniet me njerëzit mes të cilëve u hodh nga rrethanat.8. «Ishte varrimi im»: ndalimi i shërbesësBurgimi nuk ishte e vetmja plagë. Kur shteti ndaloi fenë, klerikët u detyruan të hiqnin veshjen kishtare dhe të ndërprisnin shërbimin. Pyetjes se çfarë kishte ndier kur i kërkuan të hiqte rason, Kanxheri iu përgjigj: «Mos pyet; ishte varrimi im».[1]Shprehja është themelore për të kuptuar identitetin e tij. Rasa nuk ishte për të thjesht një veshje profesionale. Heqja e saj nën detyrim nënkuptonte një shkëputje të dhunshme nga shërbesa që kishte zgjedhur në mënyrë të vetëdijshme. Ai e përshkruante veten pas mbylljes së kishave si «pa shërbesë, jetim». Humbja e funksionit liturgjik përjetohej si një lloj vdekjeje shoqërore dhe shpirtërore.Megjithatë, ai mbeti dhiakon. Regjimi mund ta pengonte të shërbente, por nuk mund ta zhbënte dorëzimin. Pikërisht kjo dallon humbjen e jashtme të pozitës nga vazhdimësia e brendshme e thirrjes. Për më shumë se dy dekada, ai jetoi midis dy realiteteve: jashtë kishës punonte si punëtor dhe llogaritar; brenda vetes mbante kujtesën e altarit dhe përgjegjësinë e klerikut.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Jetëshkrim i shkurtër i Kryepeshkopit të Tiranës Durrësit dhe gjithë Shqipërisë, Anastasit
    
9. Pas burgut: papunësi, punë pa pagesë dhe varfëriLirimi me kusht nuk solli një kthim në jetën e mëparshme. Për dy vjet, sipas dëshmisë së tij, nuk i jepej punë. Shkonte nga një i njohur te tjetri dhe kthehej përsëri në shtëpi. Më pas u paraqit vullnetarisht në kantieret ku ndërtoheshin pallate. Punoi për muaj pa pagesë, me shpresën se gatishmëria për punë do ta thyente përjashtimin dhe do t'i siguronte një vend të rregullt pune.[1]Më vonë u punësua në fermën bujqësore «Gjergj Dimitrov», ku punoi si punëtor dhe llogaritar deri në pension.[2] Në bisedën e vitit 1993 e vendos vendin e punës në fshatin Kasallë, pranë Tiranës. Përgatitja ekonomike e ndihmoi të kalonte nga puna fizike te llogaria. Ai kujtonte me mirënjohje se bashkëpunëtorët e tij myslimanë e dinin se kishte qenë dhiakon dhe megjithatë e respektuan, e ndihmuan dhe e mbajtën si llogaritar.Kjo dëshmi ka rëndësi për interpretimin historik të përndjekjes. Shtypja ishte politikë shtetërore dhe ideologjike; ajo nuk duhet shndërruar në kundërvënie ndërfetare. Kanxheri vetë dëshmon për solidaritetin e njerëzve të një besimi tjetër, të cilët nuk e poshtëruan për identitetin e tij kishtar. Në një artikull që kërkon të kuptojë qëndresën e besimit, kjo marrëdhënie njerëzore është po aq domethënëse sa vuajtja e shkaktuar nga sistemi.Varfëria vazhdoi edhe pas viteve të punës. Kur Karakitsiosi e vizitoi në shtëpi më 1994, gjeti një banesë shumë të vogël dhe të thjeshtë. Kanxheri tregonte se më parë kishte pasur një banesë më të madhe, të cilën e kishte lënë që ta merrte nipi i Kryepiskopit Paisi, ndërsa vetë ishte vendosur në shtëpinë e vogël. Intervistuesi e interpreton këtë episod në mënyrë akuzuese, por dëshmia e Kanxherit nuk jep të dhëna të mjaftueshme për rrethanat juridike. Ajo që dokumentohet është thjeshtësia e kushteve në të cilat jetonte familja e tij.[1]Gjatë privatizimit të banesës, Kanxheri duhej të paguante 350 000 lekë të vjetra. Sipas fjalëve të tij, Kryepiskopi Anastas e ndihmoi financiarisht. Ky kujdes nuk ishte vetëm ndihmë materiale; ai tregonte se, në ringritjen e Kishës, klerikët e moshuar dhe të dëmtuar nga përndjekja nuk shiheshin si mbetje e një kohe të shkuar, por si bartës të gjallë të kujtesës dhe të traditës.10. Besimi i fshehtë në familjeNë bisedën e parë, Kanxheri thoshte se gjatë ndalimit nuk mund të bënte asgjë për Orthodhoksinë, sepse si dhiakon nuk mund të kryente detyrat e priftit. Ky pohim i referohej kufijve të gradës së tij dhe pamundësisë për të celebruar Misteret. Dëshmia e vajzës së tij, megjithatë, zbulon se ai nuk kishte pushuar së foluri për besimin dhe së ndihmuari jetën kishtare brenda mundësive të tij.[4]Gjatë një takimi të mëvonshëm në Selanik, ku Kanxheri kishte shkuar për kontroll mjekësor, vajza e tij Floreta tregoi një ngjarje që i ati nuk ia kishte rrëfyer intervistuesit. Në vitin 1980, në kulmin e ndalimit të fesë, fëmijët e saj u pagëzuan fshehurazi në shtëpi. Kumbar ishte një i afërm besimtar nga Zagoria. Prifti Kozma nga Vlora erdhi me Miron e Shenjtë dhe kryqin. Kanxheri ishte i pranishëm dhe psalte gjatë shërbesës.[1]Rreziku ishte i madh. Floreta kujtonte se i ati psalte me zë të fortë. Familjarët i thoshin «më ngadalë, më ngadalë», nga frika se mund të dëgjohej jashtë. Por ai, sipas përshkrimit të saj, vazhdonte me ngazëllim, sikur të ishte pushtuar nga gëzimi i çastit. Në atë shtëpi, pas shumë vitesh heshtjeje të imponuar, zëri i dhiakonit dëgjohej sërish në një shërbesë.Kur Karakitsiosi e pyeti përse nuk e kishte treguar më parë këtë ngjarje, Kanxheri e uli rëndësinë e vet: ndoshta vajza po e tepronte, tha, dhe «Perëndia i di». Përgjigjja e tij mund të lidhet me përulësinë, por edhe me zakonin e heshtjes së fituar gjatë dekadave të frikës. Floreta këmbënguli që ngjarjet të tregoheshin «që të mos i hajë dheu». Falë saj, ruhet sot një nga dëshmitë më të rëndësishme për vazhdimësinë e jetës sakramentale gjatë ndalimit.Një pyetje e mëvonshme e intervistuesit përmend pagëzimin e nipërve «më 1980 dhe 1981». Materiali nuk e sqaron nëse bëhej fjalë për dy shërbesa të ndara ose për pasaktësi në riprodhimin e datës. Emrat janë dhënë në tekstin greqisht në një formë të dëmtuar dhe nuk mund të rindërtohen të gjithë me siguri. Faktet e qëndrueshme janë prania e at Kozmait, Miroja e Shenjtë, kryqi, pjesëmarrja e Kanxherit dhe karakteri i fshehtë i pagëzimit.[4]At Kozmai nuk pranoi pagesë. Kanxheri e kujtonte atë, së bashku me at Gaqon e Tiranës dhe ikonom Marko Papajanin, si klerik me jetë të thellë shpirtërore. Ky vlerësim është dëshmi personale për autoritetin e tyre moral dhe nuk duhet ngatërruar me një vendim zyrtar të Kishës për shenjtërinë e tyre.11. Një dëshmitar i kujtesës së Kishës së përndjekurPozita e Kanxherit në Kryepiskopatë dhe afërsia me klerikët e brezit të vjetër e bënë dëshmitar të fateve të shumë shërbyesve të Kishës. Në intervistë ai thoshte se në Tiranë kishin shërbyer katër priftërinj të vjetër, të cilët kishin fjetur njëri pas tjetrit. Përmendte me respekt ikonom Marko Papajanin, i cili nuk arriti ta shihte rihapjen e kishave.Një pjesë e rëndësishme e rrëfimit i kushtohet Kryepiskopit Kristofor Kisi. Kanxheri e kishte njohur që nga koha e seminarit dhe kishte qëndruar pranë tij për vite. Pas largimit nga drejtimi i Kishës, Kryepiskopi Kristofor jetoi i izoluar në një banesë pranë kishës së Shën Prokopit në Tiranë. Kanxheri tregon se një psalt vuri re se kryepiskopi nuk kishte dalë, si zakonisht, për të ecur në kopsht. Njoftoi administratën e Kishës; pasi nuk morën përgjigje nga brenda, thirrën autoritetet, hapën dritaren dhe hynë në dhomë. E gjetën të shtrirë pranë shtratit, të vetëdijshëm, por pa mundur të fliste. U dërgua në spital dhe fjeti pak ditë më vonë.[1]Në intervistë Kanxheri përcjell edhe shpjegimin e autoriteteve, sipas të cilit Kryepiskopi kishte pirë gabimisht një lëng të përdorur në eksperimentet e tij, duke e marrë për ujë. Ky shpjegim nuk ishte dëshmi e drejtpërdrejtë e Kanxherit për shkakun e ngjarjes. Një botim tjetër i «Ngjalljes», i mbështetur në shënimet e at Marko Papajanit, e jep shkakun e vdekjes si hemorragji cerebrale dhe datën 17 qershor 1958. Prandaj artikulli ruan dëshminë e Kanxherit për gjetjen dhe dërgimin në spital, por nuk përdor versionin e dëgjuar për të përcaktuar shkakun e vdekjes.[5]Kujdesi i tij për kujtesën e Kryepiskopit Kristofor u shfaq edhe shumë vite më vonë. Pas fjetjes së kryepiskopit, Kanxheri kishte blerë nga zotëruesi i atëhershëm një engolpion historik që i kishte përkitur atij dhe e ruajti për dekada. Kur Kisha u ringrit, ia dorëzoi Kryepiskopit Anastas që objekti të vendosej në muzeun e Kishës. Gjesti ishte i heshtur, por domethënës: ruajtja e trashëgimisë materiale shoqëronte ruajtjen e kujtesës së njerëzve.[5]Kanxheri dha gjithashtu të dhëna për episkopin ndihmës Irine Banushi. Sipas kujtesës së tij, episkopi u burgos dy herë me akuza për propagandë, u largua nga Manastiri i Ardenicës, punoi në magazinat e një kooperative në Lushnjë dhe, pasi u sëmur rëndë, u kthye në Tiranë, ku vdiq në shtëpinë e një mbese. Shifrat e dënimeve dhe hollësitë shëndetësore të këtij rrëfimi kërkojnë kontroll me burime të tjera. Vlera e dëshmisë qëndron te mënyra se si Kanxheri e vendoste vuajtjen e vet brenda fatit të përbashkët të klerit të përndjekur.12. Nga ndalimi i fesë te ruajtja e praktikës orthodhokseKur u pyet për periudhën 1967–1990, Kanxheri dha një përmbledhje të ashpër: disa klerikë u burgosën, disa u vranë, të tjerë u internuan larg vendbanimeve së bashku me familjet; disa kisha u shembën, ndërsa të tjera mbijetuan. Njerëzit kishin frikë të shfaqeshin, por jeta fetare nuk u zhduk. Familjet vazhdonin të kremtonin Pashkën dhe Krishtlindjen dhe të ngjyrosnin vezë të kuqe.[1]Dëshmia e tij plotësohet në material nga Maria Seker(i), një grua nga Shkodra që shërbeu si përkthyese gjatë takimit në Selanik. Ajo kujtonte se, para Pashkës, vezët zhdukeshin nga tregu për të penguar zakonin e ngjyrosjes së tyre. Familjet, megjithatë, ruanin fshehurazi disa vezë. Në vendin e punës, gratë mbanin agjërimin, por kur pyeteshin, e mohonin dhe thoshin se ushqimi thjesht nuk u pëlqente. Kjo dëshmi nuk është pjesë e drejtpërdrejtë e biografisë së Kanxherit, por ndihmon të kuptohet mjedisi në të cilin u kryen edhe pagëzimet e fshehta të familjes së tij.Besimi u ruajt përmes veprimeve të vogla, shpesh të fshehura: lutja e mësuar përmendësh, shenja e kryqit brenda shtëpisë, agjërimi i maskuar si zgjedhje ushqimore, vezët e ruajtura për Pashkë, pagëzimi pa kambana dhe pa praninë e bashkësisë së gjerë. Këto nuk zëvendësonin jetën e plotë kishtare, por ruanin lidhjen me të dhe përgatitën kthimin e saj kur ndalimi mori fund.13. Rihapja e kishës së UngjillëzimitRënia e regjimit e gjeti Kanxherin të moshuar dhe të lodhur nga vuajtjet, por ai u kthye në Kishë «që ditën e parë». Dëshmia e tij për rihapjen plotësohet dhe saktësohet nga shkrimi i Nasi Hobdarit, botuar në gazetën «Ngjallja». Besimtarët e Tiranës kërkuan kthimin e godinës së kishës së Ungjillëzimit të Hyjlindëses, e cila ishte përdorur si palestër sportive. Më 4 shkurt 1991 u zhvillua një mbledhje me 38 pjesëmarrës dhe u zgjodh një këshill provizor prej shtatë vetash: at Gaqo Petri, kryedhiakon Sotir Kanxheri, dhiakon Spiro Findiku, Petraq Rama, Dhimitër Beduli, Dhimitër Sinjari dhe Stavri Bojaxhiu. Këshilli hartoi planin e punimeve për përshtatjen e godinës.[6]Gjendja ishte e rëndë. Dyshemeja, muret dhe hapësira e altarit ishin dëmtuar; mungonin ikonostasi dhe pajisjet liturgjike. Besimtarë të shumtë punuan për pastrimin dhe rregullimin. Ikonostasi i përkohshëm u ndërtua me pjesë të parketit dhe u vesh me letër, mbi të cilën u vendosën ikona. Kanxheri e kujtonte ndërtesën si një magazinë të zbrazur dhe theksonte se kishin punuar pa pagesë për ta bërë përsëri kishë. Shifra e tij prej nëntë muajsh punë nuk mund të lidhet vetëm me javët midis mbledhjes së 4 shkurtit dhe Liturgjisë së 31 marsit; ka të ngjarë të përfshijë angazhimin më të gjatë në riorganizimin e jetës kishtare.[1]Më 31 mars 1991 u kremtua Liturgjia Hyjnore. Shërbeu at Gaqo Petri me kryedhiakon Sotir Kanxherin dhe dhiakon Spiro Findikun; psaljet i drejtoi Dhimitër Beduli. Kisha u mbush me njerëz. Shumë prej tyre e përjetonin për herë të parë pas gati një çerek shekulli një Liturgji publike në kryeqytet. Lotët e gëzimit dhe falënderimi ndaj Perëndisë shënuan atë ditë.[6]Në intervistë Kanxheri kujtonte mungesën e pajisjeve të zakonshme: qirinjtë i kishin bërë vetë, ndërsa enë të shenjta dhe verë liturgjike ishin sjellë nga familje orthodhokse. Në një pjesë të dialogut ai thotë se nuk kishte kambanë, kurse Hobdari përmend tingujt e kambanës. Kjo mospërputhje e vogël tregon se kujtimet e mëvonshme nuk përputhen gjithmonë në çdo hollësi; thelbi i përbashkët është varfëria materiale, puna e bashkësisë dhe rikthimi i adhurimit publik.[6]Titulli i vendosur në materialin greqisht e daton gabimisht Liturgjinë më 31 mars 1990, ndërsa vetë dialogu dhe burimi zyrtar e vendosin qartë më 31 mars 1991. Kjo është data që duhet mbajtur. Kur u pyet kë kishin përmendur në një kohë kur ende nuk kishte kryepiskop në detyrë, Kanxheri u përgjigj: «Përmendëm vetëm Krishtin... Kryepiskopin e përhershëm kemi Krishtin». Fjalia shpreh bindjen se Kisha kishte mbetur e gjallë në Krishtin edhe kur organizimi i saj ishte rrënuar. Ajo nuk duhet përdorur si përshkrim i plotë teknik i formulave liturgjike të asaj dite, të cilat intervista nuk i regjistron.Për Kanxherin, rihapja e Kishës ishte një nga dy gëzimet më të mëdha të jetës. Gëzimi i parë kishte qenë lirimi nga burgu dhe takimi me fëmijët; i dyti, çasti kur pa përsëri kishën të hapur. «Tani do të vdes i lumtur», thoshte. Edhe bashkëshortja, e cila kishte vuajtur dhe ishte përçmuar gjatë viteve të dënimit, e ndiente veten të përligjur kur e pa sërish të shoqin duke shërbyer në Kishë.[1]14. Pranë Kryepiskopit Anastas në ringritjen e KishësMe ardhjen e Kryepiskopit Anastas nisi një fazë e re. Kanxheri shërbeu si kryedhiakon i tij dhe u bë një nga bashkëpunëtorët e afërt në vitet e para të ringritjes. Përvoja e tij liturgjike, njohja e administratës së vjetër, aftësitë ekonomike dhe kujtesa e historisë së Kishës ishin veçanërisht të çmuara në një kohë kur gjithçka duhej rindërtuar.Burimet japin dy versione të ndryshme për mundësinë e dorëzimit të tij në prift. Në intervistën e Karakitsiosit, Kanxheri thotë se ai vetë i kishte kërkuar Kryepiskopit të bëhej prift, ndërsa Kryepiskopi i ishte përgjigjur se i duhej si kryedhiakon për të mësuar dhiakonët e rinj. Në fjalën e përmortshme të vitit 2000, Kryepiskopi Anastas kujton të kundërtën: ai kishte këmbëngulur që Sotiri të dorëzohej prift dhe më pas të merrte ofiqin e ikonomit e të protopresviterit, por Kanxheri kishte kërkuar me përulësi të mbetej pranë tij si kryedhiakon.[7]Nuk është e mundur të pajtohen plotësisht këto dy kujtime. Mund të pasqyrojnë biseda të ndryshme, faza të ndryshme ose mënyra të ndryshme të kujtimit të së njëjtës çështje. E sigurt është se Kanxheri mbeti kryedhiakon deri në fund dhe se shërbimi i tij në këtë gradë u vlerësua si i domosdoshëm për formimin e brezit të ri. Ai vetë thoshte se Perëndia e kishte denjësuar të paraqiste rreth tetëdhjetë kandidatë përpara episkopit në shërbesat e dorëzimit. Shifra është kujtim personal dhe nuk do të thotë se ai kryente dorëzimet, të cilat i përkasin shërbesës episkopale. Roli i tij ishte ai i kryedhiakonit me përvojë, që përgatiste, udhëzonte dhe shoqëronte kandidatët në hapat e parë liturgjikë.[1]Në këtë pikë, fjala e përmortshme e Kryepiskopit Anastas e vërteton thelbin e dëshmisë. Ai u drejtohej klerikëve të rinj që Sotiri «i kishte ndjekur dhe i kishte ndihmuar me shumë dashuri në hapat e tyre të parë» dhe i ftonte të vazhdonin veprën e tij me besim, trimëri, durim dhe përkushtim ndaj Krishtit.[2]Kanxheri nuk e ndante përgatitjen liturgjike nga formimi shpirtëror. Kur intervistuesi i sugjeroi që një nip ose dhëndër i tij të bëhej klerik, ai u përgjigj se së pari duhej të besonin, të bëheshin të krishterë në thellësi dhe të pagëzoheshin shpirtërisht në emrin e Krishtit. Kisha, thoshte ai, kishte nevojë për priftërinj besimtarë, jo vetëm për njerëz me njohuri. Fjalët e tij nuk zhvlerësojnë dijen, por kërkojnë që dituria theologjike të bashkohet me jetën në Krishtin.Burimet zyrtare dëshmojnë se ai vazhdoi të shërbente në kremtime dhe të shoqëronte Kryepiskopin. Në një lajm të marsit 1994 përmendet pranë Kryepiskopit Anastas gjatë një vizite në Kryegjyshatën Botërore Bektashiane për urimin e festës së Novruzit. Një tjetër lajm e rendit mes klerikëve që kremtuan Ujin e Bekuar në kishën e Ungjillëzimit. Këto të dhëna tregojnë praninë e tij aktive në jetën liturgjike dhe në marrëdhëniet e respektit ndërfetar.[8]15. Përulësia dhe vetëdija për shërbiminIntervistuesi e përshkruante Kanxherin si të butë dhe të përulur. Kur i përcillte fjalët e mira që kishte dëgjuar për të, ai përgjigjej se nuk ishte aq i mirë sa dukej dhe se brenda vetes mbante njeriun e dobët e mëkatar. Në bisedën e vitit 1994 tha: «Jam dhiakoni i përulur i Krishtit, shumë mëkatar». Nuk pranonte ta paraqiste veten si një figurë të lartë shpirtërore dhe shmangte rrëfimet që mund ta vendosnin në qendër.Kur u pyet nëse gjatë viteve të ndalimit kishte parë shenja të jashtëzakonshme nga Perëndia, Hyjlindësja ose shenjtorët, u përgjigj se ishte i padenjë dhe i zënë me nevojat e jetës. Pastaj heshti. Kjo përgjigje është e rëndësishme sepse e mban dëshminë e tij larg një rrëfimi të zbukuruar me ngjarje të jashtëzakonshme. Forca e jetës së tij gjendet te besnikëria e përditshme: lutja, durimi, puna, familja dhe kthimi në shërbim.Ai e përmblidhte rrugën e vet me fjalët se kishte punuar në Kishë afro pesëdhjetë e pesë vjet dhe e kishte zgjedhur me vetëdije këtë drejtim. Lutja e tij ishte të ruante mendjen dhe të mbetej deri në frymën e fundit shërbëtori mëkatar i Krishtit. Ky formulim bashkon dy shtyllat e personalitetit të tij: vetëdijen e qëndrueshme për thirrjen dhe përulësinë përpara Perëndisë.16. Vitet e fundit dhe dëshmia e Kishës për tëVitet e burgut, puna e detyruar dhe mosha kishin lënë gjurmë në shëndetin e Kanxherit. Kryepiskopi Anastas, së bashku me at Justinin, u kujdes që ai të udhëtonte me avion në Selanik për vizita mjekësore. Pikërisht gjatë këtij udhëtimi u regjistrua dëshmia e vajzës së tij për pagëzimet e fshehta. Megjithë gjendjen shëndetësore, ai vazhdoi të shërbente në kishën e Ungjillëzimit deri pak muaj para fjetjes. Ndërroi jetë më 27 mars 2000, në moshën 78-vjeçare. Shërbesa e përmortshme u kryesua nga Kryepiskopi Anastas në të njëjtën kishë ku kryedhiakoni kishte shërbyer përpara përndjekjes dhe ku ishte kthyer në vitin 1991.[2]Botimi zyrtar i Kishës për fjetjen e tij shton një vlerësim të pasur të personalitetit dhe veprës. Kryepiskopi Anastas e kujtoi si njeriun e parë që kishte qëndruar pranë tij brenda Kishës dhe kishte luftuar me fuqinë e talentin e vet për ringritjen e saj. E përshkroi si të zgjuar, largpamës, me takt, konsekuent, dinjitoz, të drejtë në gjykim dhe të ndershëm në punë. Këto cilësi shpjegojnë pse përvoja e Kanxherit u përdor jo vetëm në altar, por edhe për rindërtimin e sistemit financiar dhe administrimin e pasurive kishtare.[2]Në përkujtimet e mëvonshme, Kisha theksoi tri aspekte të trashëgimisë së tij: zërin melodioz që drejtonte besimtarët në lutje; gatishmërinë për të këshilluar këdo që kërkonte ndihmë; dhe kontributin si dëshmitar i drejtpërdrejtë i më shumë se pesëdhjetë vjetëve të historisë kishtare. Ai përfaqësonte një urë ndërmjet Kishës së para përndjekjes dhe brezit që duhej ta rindërtonte atë pas vitit 1991.[9]17. Vlera historike dhe theologjike e dëshmisë së tijJeta e Sotir Kanxherit mund të lexohet në tri rrafshe të lidhura mes tyre. Së pari, ajo është dëshmi për mekanizmat e përndjekjes: goditjen ndaj administratës kishtare, akuzën e sajuar, procesin pa mbrojtje reale, izolimin, dhunën gjatë marrjeve në pyetje, punën e detyruar, papunësinë pas lirimit dhe ndalimin e ushtrimit të shërbesës. Përndjekja nuk synonte vetëm trupin e klerikut; ajo kërkonte të shkatërronte identitetin, marrëdhëniet familjare dhe vazhdimësinë institucionale të Kishës.Së dyti, jeta e tij tregon format e qëndresës shpirtërore. Kanxheri nuk kishte mundësi të organizonte kundërshtim të hapur. Qëndresa e tij ishte ruajtja e lutjes në qeli, sjellja e krishterë ndaj bashkëvuajtësve, mosmohimi i identitetit klerikal, pjesëmarrja në jetën e fshehtë sakramentale dhe besnikëria ndaj dorëzimit edhe kur nuk mund ta ushtronte publikisht.Së treti, ajo dëshmon se ringritja e Kishës nuk filloi nga një boshllëk absolut. Kur ndërtesat u kthyen, ekzistonin ende njerëz që mbanin në kujtesë rendin liturgjik, administrimin, historinë dhe frymën e shërbimit. Kanxheri ishte një prej tyre. Ai ndihmoi në pastrimin e kishës, shërbeu në Liturgjinë e parë, formoi dhiakonët e rinj, kontribuoi në financat dhe në administrimin e pasurive dhe ruajti kujtime e objekte historike.Simboli më i plotë i jetës së tij mbetet kryqi prej uji. Në murin e qelisë ai shfaqej për pak dhe pastaj thahej. Për syrin e rojës mund të mos mbetej asnjë gjurmë; për njeriun që lutej, ai ishte shenja e një besnikërie që nuk u zhduk. Shumë vite më vonë, i njëjti dhiakon që lutej përpara atij kryqi të përkohshëm qëndroi përsëri në altar dhe drejtoi popullin në lutje. Këtu qëndron kuptimi i dëshmisë së tij: përndjekja e ndërpreu shërbesën e dukshme, por nuk arriti të shuante lidhjen me Krishtin dhe Kishën.Siç kishte raportuar UGO, fjalimi lamtumirës për Kryepishkopin Anastas kujtoi bashkëpunëtorët e tij më të afërt në ringritjen e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, mes të cilëve edhe kryedhiakon Sotir Kanxheri, dhe theksoi vazhdimësinë e shërbesës kishtare pas viteve të përndjekjes.Shënime[1] Eleftherios Karakitsios, pjesa «Διάκονος π. Σωτήρης Καντζέρης» në veprën Klerikë dhe dhiakonë orthodhoksë që i mbijetuan regjimit ateist në Shqipëri, 1945–1990, Selanik, 2001. Materiali i përdorur përmban bisedën e 17 janarit 1993, intervistën në banesën e Kanxherit gjatë verës 1994 dhe një bisedë të mëvonshme në Selanik. Teksti i vënë në dispozicion ka gabime optike, përsëritje dhe ndërthurje paragrafësh; citimet janë përkthyer me kujdes nga greqishtja, pa u paraqitur si botim kritik i origjinalit.2] «Fjeti Kryedhiakoni Sotir Kanxheri», Ngjallja, prill 2000, f. 3; teksti ruhet në [arkivin zyrtar të Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Ky burim jep datën e plotë të lindjes, vitet e Liceut, shërbimin në Manastirin e Shën Naumit, detyrat financiare, gradimin më 1965, datën e fjetjes dhe pjesë nga fjala e Kryepiskopit Anastas.[3] Për dënimin fillestar, intervista e vitit 1993 jep katër vjet, ndërsa ajo e vitit 1994 jep pesë. Të dyja dëshmojnë uljen në dy vjet; intervista e dytë shton se Kanxheri u lirua me kusht para përfundimit. Për punën në Bulqizë ai përmend tre muaj, ndërsa Floreta gjashtë muaj. Këto variante janë ruajtur dhe nuk janë harmonizuar në mënyrë artificiale.[4] Floreta e daton pagëzimin më 1980. Një pyetje e mëvonshme e intervistuesit përdor vitet 1980 dhe 1981. Materiali nuk lejon të përcaktohet me siguri numri dhe data e shërbesave. Pjesëmarrja e Kanxherit duhet kuptuar sipas gradës së tij si dhiakon; prania e priftit Kozma dhe e Miros së Shenjtë është thelbësore për kryerjen e Misterit.5] «Për Kryepiskop Hristofor Kissin», Ngjallja, arkivi zyrtar i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, [teksti online. Artikulli dëshmon marrëdhënien e Kanxherit me Kryepiskopin Kristofor, ruajtjen e engolpionit dhe të dhënat e at Marko Papajanit për vdekjen më 17 qershor 1958 nga hemorragjia cerebrale.6] Nasi Hobdari, «15 vjet më parë në Tiranë / Liturgjia e parë Hyjnore në kishën e shndërruar në palestër», Ngjallja, 2006, [arkivi zyrtar. Artikulli jep mbledhjen e 4 shkurtit 1991, përbërjen e këshillit provizor, punimet dhe Liturgjinë e 31 marsit 1991.[7] Varianti i Karakitsiosit dhe fjala e përmortshme e Kryepiskopit Anastas ndryshojnë për atë se kush e propozoi dorëzimin në prift dhe kush kërkoi vazhdimin e shërbimit si kryedhiakon. Përfundimi i sigurt është se Kanxheri mbeti kryedhiakon dhe u ngarkua me udhëzimin e klerikëve të rinj.8] «Lajme të shkurtra nga jeta e Kishës (mars–prill 1994)», [arkivi zyrtar; «Festohet dita e Ujit të Bekuar», arkivi zyrtar.9] «Të paharruar!», Ngjallja, 2001, [arkivi zyrtar; «Nderim e respekt për kujtimin dhe punën e tyre», Ngjallja, 2003, arkivi zyrtar.BibliografiaHobdari, Nasi. «15 vjet më parë në Tiranë / Liturgjia e parë Hyjnore në kishën e shndërruar në palestër». Ngjallja. 2006. Arkivi zyrtar i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Konsultuar më 21 shtator 2026. https://orthodoxalbania.org/2026/ngjallja/15-vjet-me-pare-ne-tirane-liturgjia-e-pare-hyjnore-ne-kishen-e-shnderruar-ne-palester/.Karakitsios, Eleftherios, protopresviter, doktor i Theologjisë. Klerikë dhe dhiakonë orthodhoksë që i mbijetuan regjimit ateist në Shqipëri, 1945–1990. Selanik, 2001. Pjesa «Διάκονος π. Σωτήρης Καντζέρης». Titulli shqip është përkthimi i të dhënave bibliografike të ofruara; botuesi dhe numrat e faqeve duhet të plotësohen nga frontespici dhe kopja e shtypur.Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë. «Fjeti Kryedhiakoni Sotir Kanxheri». Ngjallja, prill 2000, f. 3. Konsultuar më 21 shtator 2026. https://orthodoxalbania.org/2026/ngjallja/fjeti-kryedhiakoni-sotir-kanxheri/.———. «Të paharruar!». Ngjallja. 2001. Konsultuar më 21 shtator 2026. https://orthodoxalbania.org/2026/ngjallja/te-paharruar/.———. «Nderim e respekt për kujtimin dhe punën e tyre». Ngjallja. 2003. Konsultuar më 21 shtator 2026. https://orthodoxalbania.org/2026/ngjallja/nderim-e-respekt-per-kujtimin-dhe-punen-e-tyre/.———. «Për Kryepiskop Hristofor Kissin». Ngjallja. Pa datë të identifikuar në faqen e konsultuar. Konsultuar më 21 shtator 2026. https://orthodoxalbania.org/2026/ngjallja/per-kryepiskop-kristofor-kissin/.———. «Lajme të shkurtra nga jeta e Kishës (mars–prill 1994)». Ngjallja. 1994. Konsultuar më 21 shtator 2026. https://orthodoxalbania.org/2026/ngjallja/lajme-te-shkurtra-nga-jeta-e-kishes-mars-prill-1994/.———. «Festohet dita e Ujit të Bekuar». Ngjallja. Pa datë të identifikuar në faqen e konsultuar. Konsultuar më 21 shtator 2026. https://orthodoxalbania.org/2026/ngjallja/festohet-dita-e-ujit-te-bekuar-2/.Përgatiti Dr. Th Bambulla
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/zashhita-very/85955-kryedhiakoni-sotir-kanxheri-nga-burgu-ateist-te-altari-i-rikthyer</guid></item><item><title><![CDATA[Si t'i ndihmojmë fëmijët tanë si prindër]]></title><link>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85937-si-t-i-ndihmojme-femijet-tane-si-prinder</link><description><![CDATA[Këshilla praktike për prindërit, mbi dashurinë e ekuilibruar dhe ndihmën e duhur në studimin e fëmijëve.]]></description><pubDate>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200</pubDate><category>Njeriu dhe Kisha</category><content:encoded><![CDATA[Sot pranohet përgjithësisht se mjedisi familjar luan një rol shumë të rëndësishëm në përshtatjen e nxënësit me mjedisin shkollor, si edhe në arritjet e tij mësimore. Prandaj, do të përpiqemi të evidentojmë rastet e ndikimit negativ të familjes dhe pasojat e këtij ndikimi, si edhe disa mënyra konkrete për t'i ofruar fëmijës ndihmën dhe mbështetjen e duhur.Gjëja e parë që duhet të ndërgjegjësohemi të gjithë është fakti se fëmija përbën një personalitet të veçantë, të ndjeshëm dhe disi të veçantë në mënyrën e vet; në asnjë rast ai nuk është një i rritur në përmasa të vogla. Ai ndryshon në mënyrë të konsiderueshme nga një njeri i pjekur. Është shumë më i zhvilluar nga ana emocionale, ndërsa është ende i papjekur nga ana intelektuale, zhvillim të cilin do ta plotësojë rreth moshës pesëmbëdhjetë deri në gjashtëmbëdhjetë vjeç.Le të shohim, megjithatë, se ç'lidhje kanë sa thamë më sipër me temën tonë konkrete. Le të fillojmë me burimin më të fuqishëm të ndikimit që ushtrojnë prindërit mbi fëmijën: dashurinë prindërore, të vetvetishme dhe të pashtershme. Por a e shprehim gjithmonë këtë dashuri ashtu siç duhet? Mos ndodh që, ndonjëherë, shfaqjet e saj të jenë të tepruara? Jemi mësuar të flasim për «dobësi» ndaj fëmijës ose për «dashuri shtypëse». Sigurisht, këto dukuri zakonisht i vërejmë te fqinjët, të afërmit dhe miqtë tanë, ndërsa rrallëherë pranojmë se edhe dashuria jonë ngjan me njërën prej kategorive të mësipërme. Por, meqenëse pasojat për fëmijën janë shumë të rëndësishme, duhet ta shqyrtojmë këtë çështje pa subjektivizëm dhe me seriozitet më të madh.Në rastin e parë, domethënë në rastin e «dobësisë» ndaj fëmijës, besojmë se nuk duhet t'ia prishim kurrë qejfin, nga frika se mos e trishtojmë ose i shkaktojmë trauma psikologjike. Kështu, ia plotësojmë edhe dëshirat më të pabesueshme, vrapojmë pranë tij dhe e ndihmojmë edhe kur nuk ka nevojë për ne. Shumë herë nuk lejojmë as të tjerët t'i bëjnë ndonjë vërejtje ose t'i tregojnë diçka dhe aq më pak ta qortojnë. Por çfarë mund t'i ndodhë nxënësit? Ka shumë gjasa që, herët ose vonë, ai të shfaqë probleme psikologjike dhe vështirësi në shoqërizim, të cilat patjetër do të ndikojnë negativisht edhe në arritjet e tij mësimore.Nuk është e vështirë që fëmija të bëhet i llastuar. Me pak fjalë, të shndërrohet në një fëmijë që i dëshiron të gjitha për vete dhe që, ndoshta, i kërkon ato me kokëfortësi të veçantë: në atë që e quajmë «tirani i shtëpisë». Por as jashtë shtëpisë gjërat nuk do të jenë më mirë. Ai ndoshta do të jetë në kundërshtim të vazhdueshëm me fëmijët e tjerë, pothuajse në çdo lojë, dhe sa herë që nuk do të mund të bëjë atë që dëshiron, do ta gjejmë të hidhëruar dhe të zhgënjyer. Edhe në shkollë, shumë herë do të përtojë të kryejë edhe detyrën më të vogël, sepse do të jetë mësuar t'i gjejë të gjitha gati dhe të mos pranojë kurrë urdhra. Kjo, e kombinuar me faktin se, ndoshta, as në shtëpi nuk do të merret me përgatitjen e tij për shkollë, do të krijojë lehtësisht një nxënës problematik, si në sjellje, ashtu edhe në të nxënë.Le të shqyrtojmë tani edhe rastin e dashurisë shtypëse. Shumë herë, duke e konsideruar veten njohës absolutë të gjithçkaje dhe fëmijët tanë si «objekte» të dashura dhe jo si personalitete të veçanta, përpiqemi t'ua imponojmë me çdo kusht mendimin tonë për çdo çështje, «për të mirën e tyre», pa u përpjekur mjaftueshëm t'u shpjegojmë edhe arsyen. Besojmë se mjafton të themi: «Sepse kështu duhet». Gjithashtu, i detyrojmë të bëjnë gjithmonë atë që dëshirojmë ne, duke shpërfillur çdo dëshirë të tyre, dhe nuk i lejojmë të marrin iniciativa, madje as për gjëra të thjeshta dhe të parëndësishme. Kjo mënyrë e shprehjes së dashurisë sonë ka si pasojë krijimin e personaliteteve të dobëta, domethënë të fëmijëve pa iniciativa, me probleme në shkollë dhe, më vonë, në shoqëri. Nxënësi do të ketë patjetër nevojë për një udhëzim të veçantë nga mësuesi, gjë që nuk do të jetë e lehtë, sidomos në klasat me shumë nxënës. Me fëmijët e tjerë do të jetë i ndrojtur dhe, kur të luajë me ta, thjesht do të ndjekë të tjerët. Në shtëpi nuk do të ulet kurrë të studiojë vetë, por gjithmonë do t'i nevojitet nxitja e prindërve.Nga sa thamë më sipër, mund të arrijmë në përfundimin se shprehja e tepruar e dashurisë, në të dyja format e saj, bën më shumë keq sesa mirë. Por atëherë, mund të pyesë dikush, si duhet t'i duam fëmijët tanë dhe si duhet të sillemi drejt me ta, sidomos në rastet kur bëjnë prapësi ose nuk studiojnë? Para së gjithash, duhet të kuptojmë se, në të vërtetë, çdo veprim i fëmijës sonë përbën, në një masë të madhe, reagim ndaj një stimuli. Prandaj, në vend që të përpiqemi t'i sjellim në udhë fëmijët tanë kur bëjnë prapësi ose t'i detyrojmë të studiojnë me këshilla, nxitje dhe forcë, le të përpiqemi t'u japim stimujt e duhur. Dhe, natyrisht, dashurinë e duhur.Fëmija duhet ta ndiejë dashurinë tonë. Në fund të fundit, ai ka shumë nevojë për të. Por duhet të mësojë se nuk mund ta shfrytëzojë këtë dashuri që të bëhet gjithmonë ajo që dëshiron. Përballë kërkesave të tij të paarsyeshme, të cilat nuk do të jenë të pakta, duhet të shfaqim një kundërshtim të sjellshëm, por të vendosur dhe, mbi të gjitha, të njëjtë nga të dy prindërit. Sepse, nëse njëri e qorton dhe tjetri e përkëdhel, siç themi zakonisht, atëherë e kemi humbur lojën. Natyrisht, nuk duhet të harrojmë t'i lëmë fëmijës hapësirë për të marrë iniciativa në çështjet që e prekin dhe e interesojnë, për sa kohë që, sigurisht, nuk ekziston mundësia që këto iniciativa të kenë pasoja negative.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Si i ndihmojnë fabulat e Ezopit fëmijët dhe cilat mosha mund t’i kuptojnë
    
Le të shohim tani se si mund ta nxitim fëmijën drejt sjelljes së mirë dhe shmangies së prapësive, pa u bërë shtypës. Ekziston mendimi se sjellja e drejtë ndaj fëmijës dhe marrëdhënia e mirë ndërmjet prindërve përbëjnë stimulin më të mirë. Kur të gjithë në shtëpi flasin me mirësjellje dhe qetësi, kur mungojnë britmat dhe shpërthimet histerike, është shumë e vështirë që fëmija ynë të bëhet nervoz dhe i pabindur.Le të shqyrtojmë tani edhe çështjen e studimit, e cila sigurisht paraqet shumë interes. Në ç'mënyrë do ta bindim fëmijën tonë që të bëhet i zellshëm në mësime? Sigurisht, jo me «dru». Por as me shpërthime të çfarëdo lloji. Para se të vazhdojmë, le të sqarojmë disa gjëra. Nuk duhet ta krahasojmë kurrë fëmijën tonë me fëmijën e fqinjit ose me ndonjë shok të klasës. Çdo fëmijë përbën, që nga lindja, një personalitet të veçantë, me aftësitë e veta, të cilat ndikohen vetëm deri në njëfarë mase nga mjedisi familjar dhe shkollor. Për më tepër, nuk mund të presim që të gjithë fëmijët të kenë të njëjtin ritëm zhvillimi intelektual. Gjithashtu, secili ka aftësinë e vet të përqendrimit. Disa arrijnë të studiojnë edhe në zhurmën më të madhe. Të tjerë kanë nevojë për qetësi të plotë.Le të krijojmë, pra, mjedisin e përshtatshëm në të cilin fëmija ynë do të studiojë me më shumë kënaqësi. Le t'i tregojmë interesimin tonë. Le ta shpërblejmë çdo sukses të tij me mjete morale dhe, ndonjëherë, edhe materiale. Le ta ngushëllojmë dhe t'i japim kurajë kur dështon. Të mos e zhgënjejmë kurrë me fjalë të hidhura dhe cilësime të tilla si: «Je kokëtrashë», «Mirë të të bëhet, meqë nuk mëson», e të tjera të ngjashme. Me një sjellje të tillë e zhgënjejmë plotësisht, sepse ai sigurisht vuan për dështimin e tij, edhe nëse nuk e tregon. Kështu ia shuajmë edhe forcat e fundit shpirtërore për të bërë një përpjekje të mëtejshme. Çdo cilësim negativ duhet t'u referohet sjelljeve dhe veprimeve të fëmijës dhe jo vetë fëmijës.Le të shohim tani se në ç'mënyrë mund ta ndihmojmë fëmijën tonë në studimin konkret në shtëpi. Ndihma më e rëndësishme që mund t'i ofrojmë është interesimi ynë. Por duhet të kemi kujdes të mos bëhemi shtypës, sepse mund të arrijmë rezultate negative. Kur prindi e pyet çdo ditë fëmijën për shkollën dhe mësimet e tij në një mënyrë të këndshme, ulet dhe diskuton me të me sinqeritet për çështjet e ndryshme shkollore që fëmija mund t'i përmendë, atëherë është e sigurt se po i ofron ndihmë vërtet të dobishme. Është gjithashtu shumë e rëndësishme ta dëgjojmë fëmijën me vëmendje dhe interes, kur vjen të ndajë me ne përvojat dhe problemet e jetës së përditshme shkollore. Le të mos harrojmë as nxitjen më të natyrshme dhe të lirshme për të studiuar, të cilën mund t'ia japim fëmijës me shembullin tonë. Kur na sheh rregullisht me një libër të mirë në dorë, çfarë mund të jetë më e natyrshme dhe më e mundshme sesa të marrë edhe ai një libër të vetin?Por ekziston edhe ndihma e drejtpërdrejtë në studim. Ndonjëherë fëmija e ka të vështirë të zgjidhë një problem matematikor ose të kuptojë ndonjë koncept gjuhësor apo njohuror, megjithëse në shkollë bëhet përpjekje që të sqarohet çdo paqartësi dhe detyrat që jepen për në shtëpi të jenë të pakta dhe brenda mundësive të nxënësve. Çfarë do të bëjmë në këtë rast? Do ta lëmë fëmijën të mundohet dhe, pas pak, ta braktisë përpjekjen i zhgënjyer? Patjetër që jo. Për sa kohë që mundemi, duhet ta ndihmojmë të gjejë rrugën drejt zgjidhjes së problemit ose drejt kuptimit të çështjes në të cilën has vështirësi. Por duhet të kemi kujdes për diçka. Këtë duhet ta bëjmë vetëm pasi të jemi siguruar se më parë edhe vetë fëmija është përpjekur mjaftueshëm. Gjithashtu, duhet të kemi parasysh se duhet të shmangim dhënien e zgjidhjeve të gatshme. Nëse ndihma jonë jepet në mënyrë të gabuar, domethënë pa qenë përpjekur më parë vetë fëmija ose duke i dhënë zgjidhje të gatshme, do t'i bëjmë keq. Do ta bëjmë nxënësin dembel, jo vetëm në punë, por edhe në të menduar. Shumë shpejt do të pakësohet aftësia e tij, por edhe dëshira për të shqyrtuar dhe për të menduar rreth çështjeve të ndryshme dhe detyrave shkollore. Në rast se, për çfarëdo arsyeje, e kemi të vështirë ta ndihmojmë fëmijën në detyrat shkollore dhe mendojmë se ato i tejkalojnë aftësitë e tij, do të ishte shumë e dobishme të komunikonim për këtë çështje me mësuesin ose mësuesen.Duhet të theksojmë veçanërisht se ndihma e prindërve dhe, sidomos, e nënës ndaj fëmijës së klasës së parë ka rëndësi shumë të madhe dhe ndoshta përcaktuese. Sigurisht, nuk përjashtohet mundësia që fëmija të ketë ndonjë talent në lexim ose në matematikë dhe të mos ketë nevojë për ndihmë të konsiderueshme. Por, nëse mbetet pak prapa, kjo dobësi do t'i duket jashtëzakonisht e madhe dhe mund të ndiejë zhgënjim të thellë, i cili do t'i përkeqësojë edhe më shumë gjërat. Natyrisht, kjo ndodh edhe me fëmijët më të mëdhenj dhe, në këtë pikë, shtëpia mund të ofrojë ndihmë vendimtare. Megjithatë, duhet të kemi parasysh se, për fëmijën e vogël, nevojiten shumë durim dhe këmbëngulje, në mënyrë që të mos zhgënjehen as fëmija dhe as nëna.Edhe diçka tjetër. Shumë mësues kanë vërejtur se disa prindër i përgatitin fëmijët e tyre një ose dy mësime përpara. Kjo sigurisht është e gabuar. Përveçse e lodh nxënësin më shumë nga sa duhet, kjo e vështirëson edhe kuptimin e drejtë të lëndës së re dhe, njëkohësisht, e vështirëson ndjeshëm punën e mësuesit. Puna për temën e re, e cila do të zhvillohet në shkollë në mënyrë shkencore dhe në kuadrin e të gjithë klasës, nuk mund të krahasohet me këtë «ndihmë» të shtëpisë, e cila ka më shumë gjasa të shkaktojë ulje të interesit për mësimin e ri. Çdo prind nuk mund të bëhet mësues. Për më tepër, e shtyjmë fëmijën të fitojë zakone të këqija, duke u shtirur shumë herë si «i zgjuari» përpara shokëve të klasës dhe duke zhvilluar një sjellje arrogante.Natyrisht, nuk duhet të harrojmë as lojën. Nuk janë të paktë prindërit që ankohen se fëmija i tyre nuk studion aq sa duhet, sepse dëshiron të luajë vazhdimisht. Sigurisht, do të ishte shqetësuese nëse fëmija ynë nuk do të dëshironte të luante dhe, në një rast të tillë, ndoshta do të duhej të kërkonim mendimin e një specialisti. Fëmija normal duhet ta dojë lojën, sepse ajo ndihmon ndjeshëm zhvillimin e tij fizik dhe intelektual dhe, njëkohësisht, kontribuon në shoqërizimin e tij të natyrshëm. Le ta lëmë, pra, fëmijën të luajë. Nëse arrijmë që edhe studimi shkollor të duket si lojë në sytë e fëmijës dhe jo si angari — dhe këtë do ta arrijmë me qetësi dhe mirësjellje, jo me shpërthime dhe britma — atëherë do të kemi arritur rezultatet më të mira.Megjithatë, duhet t'u referohemi edhe dy çështjeve të tjera të rëndësishme. E para është nota. Si në formën përshkruese, ashtu edhe në atë numerike, ajo ka një karakter të qartë nxitës për të nxënit dhe, sigurisht, përbën një mënyrë që prindërit të informohen për arritjet e fëmijëve të tyre. Sigurisht, ekzistojnë edhe mangësi, si, për shembull, zhgënjimi që mund të shkaktojë një notë e keqe ose kultivimi i prirjeve konkurruese ndërmjet nxënësve, me synim notën 10, si edhe mungesa e objektivitetit në vlerësim, meqenëse nota 10 është kthyer në rregull dhe nota 5... Natyrisht, përveç vlerësimit me nota, ekzistojnë edhe mënyra të tjera që prindërit të informohen për përparimin e fëmijës së tyre. Mësuesi ose mësuesja do të diskutojnë me kënaqësi me ju dhe do t'ju informojnë gjatë orareve të përcaktuara, të cilat janë pjesë e programit të çdo shkolle.Çështja e dytë që duhet të kemi parasysh është mënyra se si flasim për mësuesin në prani të fëmijës. Kujdesuni që të mos shpreheni kurrë kundër mësuesit përpara tij. Fëmija e konsideron mësuesin autoritet pothuajse për të gjitha çështjet, edhe nëse ka ankesa ndaj tij, dhe zakonisht e do shumë, edhe kur nuk e shfaq drejtpërdrejt. Përpiquni të mos kundërshtoni ato që fëmija juaj ka mësuar në shkollë. E vetmja gjë që do të arrini do të jetë t'i shkaktoni pështjellim. Në rast se e bëni të ndryshojë për keq mendimin që ka për mësuesin, do të keni arritur gjënë më të keqe që mund të bënit. Nëse keni kundërshtime për ndonjë çështje që lidhet me mësuesin dhe fëmijën tuaj, afrojuni fillimisht vetë mësuesit dhe diskutoni me të. Edhe nëse nuk gjeni zgjidhje për të gjitha çështjet që ju shqetësojnë, është e sigurt se do të keni ndjekur rrugën më të drejtë. Nëse nuk mbeteni të kënaqur, mund t'i drejtoheni sipas hierarkisë drejtorit të shkollës dhe këshilltarit shkollor ose përgjegjësit administrativ, në varësi të llojit të problemit, përkatësisht pedagogjik ose administrativ.Megjithatë, nuk duhet të harrojmë edhe një çështje tjetër, e cila konsiderohet e një rëndësie tepër të madhe për shkak të ndikimit shumë serioz që ushtron mbi nxënësin dhe fëmijën në përgjithësi. Bëhet fjalë për kushtet e qeta ose të trazuara të mjedisit familjar. Është konstatuar vazhdimisht — dhe ne, mësuesit, e konstatojmë çdo ditë në shkollë — se një mjedis familjar i trazuar ka pasoja të drejtpërdrejta në botën emocionale të fëmijës dhe, natyrisht, në arritjet e tij në shkollë. Duhet të ruajmë në shtëpinë tonë marrëdhënie sa më të mira. Fëmija plagoset rëndë nga sjellja e keqe e babait ndaj nënës dhe anasjelltas. Natyrisht, gjendja është edhe më e keqe në rastet e familjeve të shpërbëra. Në këto raste, fëmija është nervoz ose i shpërqendruar në klasë, ndërsa gjatë lojës është agresiv ose shfaq prirje për t'u izoluar. Arritjet e tij zakonisht janë mesatare dhe sigurisht më të ulëta se aftësitë që zotëron.Çfarë duhet të bëjmë, pra, si prindër, që fëmija ynë të mos gjendet në këtë gjendje ose që ta ndihmojmë kur i vërejmë vetë shenjat e mësipërme apo kur na i vë në dukje mësuesi? Para së gjithash, duhet të shmangim çdo konflikt në shtëpi kur fëmija është i pranishëm. Fëmija, i cili shumë herë duket sikur luan i përqendruar, regjistron me hollësi gjithçka që ndodh rreth tij dhe që e intereson. Është e sigurt se ai nuk do të ulet të analizojë ato që dëgjon gjatë një grindjeje ndërmjet të rriturve, ashtu siç do të bënte një i rritur. Edhe problemet e parëndësishme familjare mund t'i shkaktojnë dëm të madh psikik. Duhet të kujdesemi jo vetëm që në shtëpi të mos ndodhin skena të tilla, por edhe të ruajmë, sa më shumë të jetë e mundur, një pamje të gëzuar. Fëmija, siç thamë në fillim, ka intuitë të zhvilluar dhe do ta ndiejë atmosferën e keqe familjare që mund të ekzistojë, nëse nuk tregohemi të kujdesshëm.Në rastet e prindërve të ndarë, prindi që e ka fëmijën me vete duhet ta plotësojë mungesën e prindit tjetër me dashuri dhe përkujdesje, ta lejojë fëmijën ta takojë atë dhe, në asnjë rast, të mos flasë keq për të në praninë e fëmijës. Si rregull, fëmija i do të dy prindërit dhe çdo përpjekje për t'ia pakësuar dashurinë ndaj njërit prej tyre e plagos në mënyrë të paimagjinueshme. Pra, dashuria e përzemërt dhe interesimi i drejtë për fëmijën, shmangia e çdo teprimi dhe një mjedis familjar i qetë janë kushtet që do ta ndihmojnë fëmijën ashtu siç duhet në shkollë dhe, më vonë, në integrimin e drejtë në shoqëri si adoleshent dhe si i rritur.Në të njëjtin kontekst edukativo-fetar, UGO kishte trajtuar edhe rolin e figurave edukuese pranë fëmijëve, siç ishte rasti kur katekisti fiton autoritetin me vetëpërmbajtje dhe respekt në grupin e fëmijëve.Përgatiti Dr. Themistokli BambullaMsc. Pedagogji«Kur fëmijët jetojnë mes kritikave, mësojnë të kritikojnë.Kur fëmijët jetojnë mes armiqësisë, mësojnë të jenë agresivë.Kur fëmijët jetojnë mes frikës, mësojnë të kenë frikë.Kur fëmijët jetojnë mes mëshirimit, mësojnë të mëshirojnë veten.Kur fëmijët jetojnë mes talljeve, mësojnë të jenë të ndrojtur.Kur fëmijët jetojnë mes zilisë, mësojnë të kenë zili.Kur fëmijët jetojnë mes turpit, mësojnë të ndihen fajtorë.Kur fëmijët jetojnë mes inkurajimit, mësojnë të kenë vetëbesim.Kur fëmijët jetojnë mes tolerancës, mësojnë të kenë durim.Kur fëmijët jetojnë mes lavdërimit, mësojnë të vlerësojnë.Kur fëmijët jetojnë mes pranimit, mësojnë të duan.Kur fëmijët jetojnë mes miratimit, mësojnë ta duan veten.Kur fëmijët jetojnë mes vlerësimit, mësojnë të kenë synime.Kur fëmijët jetojnë mes bujarisë, mësojnë të jenë bujarë.Kur fëmijët jetojnë mes drejtësisë, mësojnë të jenë të drejtë.Kur fëmijët jetojnë mes mirësisë dhe interesimit, mësojnë të tregojnë respekt.Kur fëmijët jetojnë mes sigurisë, mësojnë të kenë besim te vetja dhe tek ata që i rrethojnë.Kur fëmijët jetojnë në një atmosferë miqësore, mësojnë se bota është një vend miqësor dhe i këndshëm për të jetuar.»
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85937-si-t-i-ndihmojme-femijet-tane-si-prinder</guid></item><item><title><![CDATA[Jerond Porfiri: Si ndikojmë te të tjerët me mendimet tona]]></title><link>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85935-jerond-porfiri-si-ndikojme-te-te-tjeret-me-mendimet-tona</link><description><![CDATA[Sipas librit «Jeta dhe fjalët e Jerond Porfirit Kavsokalivitit», edhe mendimet e fshehta ndaj të afërmit kanë pasoja shpirtërore.]]></description><pubDate>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200</pubDate><category>Njeriu dhe Kisha</category><content:encoded><![CDATA[Mendimet dhe lutjet tona ndaj të tjerëve kanë, sipas traditës orthodhokse, një fuqi shpirtërore të fshehtë që mund t'u sjellë të mirë ose të keqe të afërmve tanë. Sipas librit "Jeta dhe fjalët e Jerond Porfirit Kavsokalivitit" (fq. 439–441) Jerond Porfiri shpjegon si ndikojmë te të tjerët përmes mendimeve tona.Brenda nesh ekziston një pjesë e shpirtit që quhet «moralizuesi». Ky «moralizues», kur sheh dikë që largohet nga rruga e drejtë, revoltohet, ndërkohë që, shumë herë, ai që gjykon ka kryer të njëjtën shkelje. Megjithatë, nuk zemërohet me veten, por me tjetrin. Dhe këtë Perëndia nuk e do. Krishti thotë në Ungjill: «Ti, pra, që mëson një tjetër, nuk mëson vetveten? Ti që predikon të mos vidhet, vjedh?». Mund të mos vjedhim, por vrasim; fajësojmë tjetrin dhe jo vetveten.Për shembull, themi: «Duhej ta bëje këtë; nuk e bëre. Ja çfarë pësove!». Në të vërtetë, dëshirojmë që tjetrit t'i ndodhë diçka e keqe. Kur mendojmë të keqen, atëherë ajo mund të ndodhë vërtet. Në një mënyrë të mistershme dhe të padukshme, ia pakësojmë tjetrit fuqinë për të ecur drejt së mirës dhe kështu i bëjmë keq. Mund të bëhemi shkak që ai të sëmuret, të humbasë punën, pasurinë e tij etj.Në këtë mënyrë nuk i bëjmë keq vetëm të afërmit tonë, por edhe vetvetes, sepse largohemi nga hiri i Perëndisë. Dhe atëherë lutemi, por nuk dëgjohemi. «Kërkojmë dhe nuk marrim». Përse? A e kemi menduar ndonjëherë këtë? «Sepse kërkojmë keq». Duhet të gjejmë mënyrën për të shëruar prirjen që ekziston brenda nesh, për të ndier dhe për të menduar me ligësi ndaj tjetrit.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Këshillat e Jerond Porfirit për prindërit dhe edukimin e fëmijëve
    
Është e mundur që dikush të thotë: «Me mënyrën se si sillet filani, do të ndëshkohet nga Perëndia», dhe të mendojë se po e thotë këtë pa ligësi. Megjithatë, është një çështje shumë e hollë të dallojë dikush nëse ka apo nuk ka ligësi brenda vetes. Kjo nuk duket qartë. Është diçka shumë e fshehtë ajo që mban brenda shpirti ynë dhe mënyra se si kjo mund të ndikojë te njerëzit dhe te gjërat.Nuk është e njëjta gjë nëse themi me drojë se tjetri nuk jeton siç duhet dhe lutemi që Perëndia ta ndihmojë e t'i japë pendim; domethënë, as nuk themi dhe as nuk dëshirojmë në thellësinë e shpirtit tonë që Perëndia ta ndëshkojë për atë që bën. Atëherë jo vetëm që nuk i bëjmë keq të afërmit tonë, por i bëjmë edhe mirë. Kur dikush lutet për të afërmin e tij, prej tij del një fuqi e mirë, e cila shkon te vëllai, e shëron, e forcon dhe e gjallëron. Është mister mënyra se si kjo fuqi del prej nesh.Por, në të vërtetë, ai që ka brenda vetes të mirën ua dërgon të tjerëve këtë fuqi të mirë, në mënyrë të mistershme dhe të butë. Ai i dërgon të afërmit të tij dritë, e cila krijon rreth tij një rreth mbrojtës dhe e ruan nga e keqja. Kur kemi dashamirësi ndaj tjetrit dhe lutemi për të, e shërojmë vëllain dhe e ndihmojmë të ecë drejt Perëndisë.Jeta dhe fjalët e Jerond Porfirit Kavsokalivitit, fq. 439–441.Mësimet e Jerond Porfirit Kavsokalivitit vazhdojnë të frymëzojnë besimtarët orthodhoksë kudo, veçanërisht kur bëhet fjalë për marrëdhëniet me të afërmit dhe rritjen shpirtërore përmes lutjes së heshtur.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85935-jerond-porfiri-si-ndikojme-te-te-tjeret-me-mendimet-tona</guid></item><item><title><![CDATA[Kisha Ortodokse kujton Shën Fokain e Sinopës më 22 shtator]]></title><link>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85956-kisha-ortodokse-kujton-shen-fokain-e-sinopes-me-22-shtator</link><description><![CDATA[Dy shenjtorë me të njëjtin emër, episkopi hierodëshmor dhe kopshtari mikpritës, dëshmuan besimin në Krishtin në po të njëjtën ditë përkujtimore.]]></description><pubDate>Tue, 22 Sep 2026 07:15:00 +0200</pubDate><category>Njeriu dhe Kisha</category><content:encoded><![CDATA[
            
    
    SHËN FOKAI I SINOPËSHierodëshmori episkop dhe martiri kopshtar: dy dëshmi të besimit në të njëjtën ditë përkujtimorePërkujtimi kishtar: 22 shtatorSqarim i domosdoshëmNë traditën liturgjike orthodhokse, më 22 shtator përkujtohen dy shenjtorë me emrin Fokai, që të dy të lidhur me qytetin e Sinopës në brigjet e Detit të Zi: Hierodëshmor Fokai, episkop i Sinopës, dhe Dëshmor Foka Kopshtari. Ata nuk duhen ngatërruar me njëri-tjetrin. Edhe faqja zyrtare e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë i paraqet si dy persona të veçantë dhe vëren se Kopshtari jetoi në një periudhë më të vonshme.[1][2] Të dyja jetët janë bashkuar në këtë studim për shkak të emrit, vendit të origjinës, ditës së përbashkët të përkujtimit dhe lidhjes së tyre me detarët. Megjithatë, rrëfimi për secilin ruhet veçmas, për të shmangur ndërthurjen e të dhënave.I. Hierodëshmor Fokai, episkop i Sinopës1. Prejardhja dhe vitet e paraHierodëshmor Fokai lindi në Sinopë, qytet-port i rëndësishëm i Pontit, në bregun jugor të Detit të Zi. Sipas traditës sinaksarike, i ati quhej Pamfil dhe ishte ndërtues anijesh, ndërsa e ëma quhej Maria. Që në moshë të re ai jetoi me përkushtim ndaj Perëndisë. Burimet hagiografike e paraqesin si njeri mbi të cilin vepronte hiri i Shpirtit të Shenjtë dhe të cilit i ishte dhënë dhurata e mrekullive. Rrëfimi nuk jep të dhëna të hollësishme për arsimimin ose për hapat e parë të shërbesës së tij kishtare. Theksi vendoset mbi pastërtinë e jetës, besimin dhe dhuratat shpirtërore, të cilat e përgatitën për përgjegjësinë episkopale.2. Episkop i Sinopës dhe veprimtaria baritoreKur arriti pjekurinë, Fokai u bë episkop i Sinopës. Në këtë detyrë ai nuk u kufizua në administrimin e bashkësisë së krishterë, por u bë predikues dhe dëshmitar i Ungjillit. Sipas burimeve kishtare, nëpërmjet fjalës, jetës së tij dhe shenjave të jashtëzakonshme, shumë paganë pranuan besimin në Jisu Krishtin. Shërbesa e tij zhvillohej në një periudhë kur pohimi i hapur i besimit të krishterë mund të sillte ndjekje, tortura dhe vdekje. Për këtë arsye, episkopata e tij paraqitet njëkohësisht si shërbesë baritore dhe si përgatitje për martirizim.3. Paralajmërimi për martiriziminSipas jetës së ruajtur nga KOASH-i dhe Sinaksaristi grek, fundi i tij iu bë i ditur në mënyrë të mrekullueshme. Një pëllumb u ul mbi kokën e shenjtorit, i vendosi një kurorë dhe i foli me zë njerëzor: "Një kupë është përgatitur për ty; tani duhet ta pish." Kurora shpreh fitoren e dëshmorit, ndërsa kupa lidhet me vuajtjen e pranuar për hir të Krishtit. Në gjuhën biblike dhe liturgjike, martirizimi nuk paraqitet si humbje, por si pjesëmarrje në vuajtjen e Krishtit dhe si kalim drejt jetës së përjetshme.4. Përballja me qeveritarin AfrikanusGjatë përndjekjes së të krishterëve nën perandorin Trajan, Fokai u arrestua dhe u paraqit përpara qeveritarit Afrikanus. Atij iu kërkua të mohonte Krishtin, por episkopi e pohoi pa frikë Jisu Krishtin si Perëndi dhe Njeri të vërtetë. Kur qeveritari blasfemoi emrin e Krishtit dhe urdhëroi torturimin e tij, sipas tregimit sinaksarik vendin e goditi një tërmet i madh. Afrikanusi dhe ushtarët që ndodheshin me të vdiqën. Gruaja e qeveritarit iu lut Fokait të tregonte mëshirë; shenjti u lut dhe ata u kthyen në jetë. Kështu, rrëfimi hagiografik e paraqet hierodëshmorin jo si njeri që kërkon shkatërrimin e përndjekësve, por si bari që lutet edhe për ata që e mundojnë.5. Para perandorit dhe torturatMë pas shenjti u dërgua përpara perandorit Trajan. Edhe atje ai vazhdoi ta pohonte Krishtin dhe, sipas Sinaksaristit të zgjeruar, u lut edhe për perandorin. Vendosmëria e tij solli tortura të tjera. Burimi grek i paraqitur në faqet e dërguara tregon se shenjti u var dhe trupi iu çarë e iu gërrye mizorisht; u hodh në gëlqere dhe, në fund, u mbyll në një banjë të nxehur tej mase. Pikërisht aty ai ia dorëzoi shpirtin Perëndisë. Burimet ndryshojnë për vitin e martirizimit. Teksti i KOASH-it dhe tradita sinaksarike e vendosin rreth vitit 101, ndërsa Kisha Orthodhokse në Amerikë jep vitin 117.[1][3] Të dyja datimet bien brenda sundimit të Trajanit (98–117). Për këtë arsye, formulimi historikisht më i kujdesshëm është: Hierodëshmor Fokai u martirizua gjatë sundimit të Trajanit, në fillim të shekullit II.6. Lipsanet dhe përhapja e nderimitNderimi i tij u përhap përtej Sinopës. Sipas Kishës Orthodhokse në Amerikë, lipsanet e hierodëshmorit u transferuan nga Sinopa në Konstandinopojë në vitin 403 ose 404; ky transferim përkujtohet më 22 korrik.[4] Pas martirizimit, besimtarët dëshmuan ndihma të shumta të marra me ndërmjetimin e tij. Ai u nderua veçanërisht si mbrojtës nga zjarri dhe si ndihmës i njerëzve që rrezikonin të mbyteshin. Lidhja me detin është e kuptueshme edhe nga vendlindja e tij portuale, Sinopa, por në ndërgjegjen e Kishës ajo mbështetet mbi traditën e mrekullive të ruajtura brez pas brezi.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        3 shtator: Shenjtori i ditës - Hierodëshmori Anthim i Nikomedisë
    
II. Dëshmor Foka Kopshtari1. Një jetë e thjeshtë dhe e shenjtëruarDëshmor Foka Kopshtari ishte gjithashtu nga Sinopa, por jetoi më vonë se hierodëshmori me të njëjtin emër. Burimet e paraqesin si njeri të thjeshtë, pa pasuri dhe pa pozitë shoqërore. Pasuria e tij e vetme ishte një kopsht i vogël, të cilin e punonte me duart e veta dhe me shumë zell. Të ardhurat e kopshtit ishin të pakta. Megjithatë, ai jetonte me përmbajtje dhe administronte me urtësi atë që prodhonte toka, në mënyrë që të kishte gjithmonë diçka për t'u dhënë të varfërve. Prodhimet nuk i shërbenin vetëm mbijetesës së tij; ato bëheshin mjet dashurie dhe diakonie. Sipas një tradite të ruajtur nga Kisha Orthodhokse në Amerikë, Fokai studionte me dëshirë Shkrimet e Shenjta. Ai e krahasonte shpirtin me një kopsht që kërkon punim të vazhdueshëm, në mënyrë që të mos prodhojë gjemba dhe ferra. Ndërsa shiste fruta e perime, ai u fliste njerëzve për jetën shpirtërore. Në këtë mënyrë, puna e përditshme u bë një formë misioni: ai ndihmonte të krishterët dhe sillte në besim edhe paganë.[5]2. Mikpritja si mënyrë jeteseShtëpia e tij ndodhej pranë portës së fortesës që lidhej me portin. Prandaj, në të kalonin shpesh udhëtarë, të huaj dhe njerëz të varfër. Fokai i priste të gjithë pa dallim, u jepte ushqim nga frytet e punës së vet dhe u siguronte strehim. Mikpritja e tij nuk ishte një veprim i rastësishëm, por një virtyt i qëndrueshëm. Ai e shihte të huajin dhe të varfrin si njeri që i ishte besuar nga Perëndia. Pikërisht kjo mikpritje bëhet qendra e martirizimit të tij: njerëzit që erdhën për ta vrarë u pritën prej tij si miq, para se të dinin se i zoti i shtëpisë ishte ai që kërkonin.3. Ushtarët në shtëpinë e shenjtoritKur autoritetet mësuan se Fokai ishte i krishterë, dërguan ushtarë për ta gjetur dhe për t'i prerë kokën. Ata mbërritën në shtëpinë e tij pa e njohur. Shenjtori i priti, u dha të hanin dhe i gostiti me bujari. Pas njëfarë kohe, ai i pyeti për qëllimin e udhëtimit. Të detyruar moralisht nga mirësia e mikpritësit, ushtarët i treguan se kërkonin një të krishterë me emrin Foka Kopshtari dhe se kishin urdhër ta vrisnin. Madje i kërkuan ndihmë që ta gjenin. Fokai nuk u trondit. U tha se e njihte mirë njeriun që kërkonin dhe se të nesërmen do t'ua tregonte. Pastaj vazhdoi t'u shërbente si miq. Ndërkohë doli dhe, me duart e veta, hapi varrin ku do të vendosej trupi i tij.4. Zbulimi i identitetit dhe martirizimiTë nesërmen u tha ushtarëve se njeriu që kërkonin ndodhej pranë tyre. Kur ata e pyetën se ku ishte, ai u përgjigj se vetë ai ishte Fokai. Ushtarët u shtangën. Njeriu që duhej të vrisnin i kishte ushqyer, i kishte strehuar dhe i kishte trajtuar me dashuri. Të turpëruar dhe të prekur në ndërgjegje, ata nuk donin ta kryenin urdhrin. Sipas jetës së botuar nga KOASH-i, menduan të ktheheshin dhe t'i thoshin qeveritarit se nuk e kishin gjetur. Fokai nuk e pranoi këtë zgjidhje dhe i nxiti të mos vonoheshin. Në versionin e zgjeruar sinaksarik, ai u shpjegoi se përgjegjësia kryesore rëndonte mbi ata që kishin dhënë urdhrin. Qëndrimi i tij nuk shpreh përbuzje ndaj jetës. Në logjikën e rrëfimit hagiografik, ai nuk e kërkon vdekjen për hir të vdekjes, por refuzon të mohojë identitetin dhe besimin e vet për të shpëtuar. Ai e pranon martirizimin si dëshmi të fundit të besnikërisë ndaj Krishtit. Më në fund, ushtarët iu bindën dhe i prenë kokën. Kështu kopshtari i përulur e përfundoi jetën si dëshmor.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Kisha Ortodokse feston sot kujtimin e Hierodëshmorit Asti të Durrësit
    
5. Kisha mbi vendin e martirizimit dhe lipsanetTë krishterët ngritën një kishë të hijshme në vendin e martirizimit dhe vendosën aty lipsanet e tij të nderuara. Vendi u bë burim ngushëllimi për të pikëlluarit dhe shërimi për të sëmurët. Sipas të dhënës së Kishës Orthodhokse në Amerikë, një pjesë e lipsaneve të tij ruhet në Manastirin e Prusosit, në Evritani.[5] Një dëshmi e hershme për martirizimin dhe nderimin e tij i atribuohet Asterit të Amasias († rreth vitit 410). Kjo tregon se kujtimi i Fokait Kopshtar ishte i njohur dhe i rrënjosur në traditën kishtare jo më vonë se fundi i shekullit IV ose fillimi i shekullit V.[5]6. Ndihma në kohë zie bukeKur Sinopa rrezikohej nga uria, tradita tregon se, me ndërmjetimin e shenjtorit, u sigurua grurë për popullin. Në këtë mënyrë vazhdoi pas vdekjes ajo që kishte karakterizuar tërë jetën e tij: ushqimi i të uriturve dhe ndarja e fryteve me njerëzit në nevojë. Kjo vijimësi është domethënëse. Shenjtëria e tij nuk paraqitet e shkëputur nga puna e përditshme, por si përmbushje e saj. Kopshti që kishte ushqyer të varfrit gjatë jetës shndërrohet, në kujtesën e Kishës, në shenjë të përkujdesjes së tij për bashkësinë edhe pas martirizimit.7. Mbrojtësi i detarëveNderimi i Shën Fokait u përhap veçanërisht ndër detarë. Tregimet sinaksarike thonë se ai iu shfaq njerëzve kur anijet rrezikoheshin nga stuhitë dhe dallgët. Herë zgjonte timonierin që flinte dhe e paralajmëronte për rrezikun; herë shihej sikur mbante timonin, rregullonte litarët ose velat; herë mbronte anijen që të mos përplasej në shkëmbinj ose të fundosej. Ndër detarë u krijua edhe një zakon i veçantë bamirësie. Në tryezën e anijes lihej simbolikisht një pjesë për Shën Fokain. Një ditë atë pjesë e "blinte" një detar, ditën tjetër një tjetër, dhe paratë mblidheshin gjatë udhëtimit. Kur anija arrinte në port, shuma u shpërndahej të varfërve. Kështu nderimi i shenjtorit nuk mbetej vetëm në fjalë: ai shndërrohej në ushqim dhe ndihmë konkrete për njerëzit në nevojë.III. Kuptimi shpirtëror i dy jetëveBesimi që bëhet dëshmiHierodëshmori e dëshmoi Krishtin si episkop përpara qeveritarit dhe perandorit; Kopshtari e dëshmoi në thjeshtësinë e punës, mikpritjes dhe në çastin e vdekjes. Rrethanat ndryshojnë, por qendra është e njëjtë: besnikëria ndaj Krishtit nuk negociohet përballë frikës.Qëndresa pa urrejtjeAsnjëri nuk paraqitet si njeri i dhunës. Hierodëshmori lutet për përndjekësit; Kopshtari u shërben atyre që kanë ardhur ta vrasin. Qëndresa e tyre nuk buron nga urrejtja, por nga liria e brendshme që lind prej besimit.Mikpritja dhe lëmoshaTe Foka Kopshtari, shenjtëria merr trajtë të prekshme: punë, bukë, strehë dhe kujdes për të varfrin. Edhe zakoni i detarëve e vazhdon këtë frymë, sepse nderimi i shenjtorit përmbushet me lëmoshë.Deti si vend rreziku dhe shpreseSinopa ishte qytet detar dhe të dy shenjtorët u lidhën në kujtesën orthodhokse me shpëtimin nga mbytja. Kjo lidhje nuk është vetëm gjeografike. Deti, në përvojën njerëzore dhe në simbolikën e krishterë, është vend pasigurie, prove dhe thirrjeje për ndihmën e Perëndisë.IV. Shënim historik dhe burimorJetët e shenjtorëve janë tekste hagiografike: ato ruajnë kujtesën liturgjike të Kishës, dëshminë e besimit dhe kuptimin theologjik të martirizimit. Hollësi të tilla si pëllumbi, tërmeti, ngjallja e qeveritarit ose shfaqjet në det duhen paraqitur me formulime të sakta—"sipas traditës", "sipas Sinaksaristit", "rrëfimi hagiografik tregon"—dhe jo si përfundime të historiografisë moderne. Nga pikëpamja kronologjike, të dhënat për Hierodëshmor Fokain ndryshojnë: rreth vitit 101 në traditën e botuar nga KOASH-i dhe viti 117 në burimin e OCA-së. Për Foka Kopshtarin, burimet e përdorura këtu nuk japin një vit të sigurt; KOASH-i mjaftohet të thotë se ai jetoi më vonë se hierodëshmori. Këto pasiguri nuk duhen mbushur me hamendësime. Dy figurat duhen mbajtur të dalluara: i pari është episkop dhe hierodëshmor, i martirizuar në një banjë të zjarrtë; i dyti është kopshtar dhe mikpritës i të varfërve, të cilit iu pre koka. Përkatësia ndaj së njëjtës Sinopë, dita e njëjtë e kujtimit dhe nderimi ndër detarë shpjegojnë pse rrëfimet e tyre mund të afrohen në traditën popullore, por nuk e heqin dallimin midis tyre.Shënim për tekstet liturgjikeNë këtë paraqitje nuk janë përfshirë përlëshore, kondake ose madhërime. Në faqet zyrtare shqip të KOASH-it që u verifikuan gjenden jetët e dy shenjtorëve, por jo tekstet e këtyre himneve. Për të shmangur krijimin e një përkthimi privat që mund të mos përputhet me përdorimin liturgjik të Kishës, ato janë lënë qëllimisht jashtë.Siç kishte raportuar UGO, Kisha Ortodokse kujton Hierodëshmorin Pangrati të Tavromenisë pak ditë më parë, duke sjellë në vëmendje dëshmi të ngjashme martirësh të Kishës së lashtë, si ato të Shën Fokait të Sinopës. Burime dhe bibliografiKisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë, "Hierodëshmor Fokai", Kalendari kishtar, 22 shtator: https://orthodoxalbania.org/2026/2025/09/22/09-22-hierodeshmor-fokai/Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë, "Dëshmor Foka Kopshtari", Kalendari kishtar, 22 shtator: https://orthodoxalbania.org/2026/2025/09/22/09-22-deshmor-foka-kopshtari/Orthodox Church in America, "Hieromartyr Phocas, Bishop of Sinope", Lives of the Saints, September 22: https://www.oca.org/saints/lives/2004/09/22/102695-hieromartyr-phocas-bishop-of-sinopeOrthodox Church in America, "Translation of the Relics of the Hieromartyr Phocas, Bishop of Sinope", Lives of the Saints, July 22: https://www.oca.org/saints/lives/20141/07/22Orthodox Church in America, "Martyr Phokas the Gardener of Sinope", Lives of the Saints, September 22: https://www.oca.org/saints/lives/2026/09/22/102699-martyr-phokas-the-gardener-of-sinopeΜέγας Συναξαριστής τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, vëllimi i shtatorit, 22 shtator, f. 477–481; Përgatiti UGO.AL
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/chelovek-i-cerkovy/85956-kisha-ortodokse-kujton-shen-fokain-e-sinopes-me-22-shtator</guid></item><item><title><![CDATA[Patriarku Ekumenik Bartolomeu takohet me Mbretin Karol III në Skoci]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85954-patriarku-ekumenik-bartolomeu-takohet-me-mbretin-karol-iii-ne-skoci</link><description><![CDATA[Takimi i dytë mes Patriarkut Ekumenik dhe Mbretit Karol III u zhvillua në Kështjellën Balmoral, ku bashkëbisedimi zgjati një orë.]]></description><pubDate>Mon, 21 Sep 2026 17:04:00 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Patriarku Ekumenik Bartolomeu u takua sot, më 21 shtator, me Mbretin e Britanisë së Madhe, Karol III, në Kështjellën Balmoral, në Skoci. Sipas Orthodoxia News Agency, ky ishte takimi i dytë mes dy figurave publike prej kur Karoli III u ngjit në fron, pas takimit të parë të zhvilluar në tetor 2022.Mbreti priti Patriarkun në një takim privat, në kundërshtim me protokollin e zakonshëm, në rezidencën e tij verore private. Bashkëbisedimi, i planifikuar fillimisht të zgjaste gjysmë ore, u zgjat në një atmosferë të ngrohtë dhe miqësore për një orë të plotë. Në largim, Mbreti Karol III e përcolli personalisht Patriarkun deri te dalja e kështjellës.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Patriarkana Ekumenike dhe Komuniteti Anglikan zhvillojnë bisedime në Fanar
    
Patriarkun Ekumenik në këtë takim të rëndësishëm e shoqëruan Peshkopi i Ilios, Rafail, që kryen shërbesën e tij në Skoci, si dhe Arkimandriti Aetios, drejtor i Zyrës së Veçantë Patriarkale. Takimi vjen si vazhdim i marrëdhënieve që Patriarkana Ekumenike mban prej kohësh me familjen mbretërore britanike, pasi më herët Patriarku dhe atëhershmi Princ i Uellsit ishin takuar edhe në Londër.Siç kishte raportuar UGO, Patriarkana Ekumenike kishte dënuar sulmin raketor rus kundër Lavrës së Kievit, duke treguar vazhdimësinë e angazhimit të Fanarit në çështje ndërkombëtare të rëndësisë kishtare.   
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85954-patriarku-ekumenik-bartolomeu-takohet-me-mbretin-karol-iii-ne-skoci</guid></item><item><title><![CDATA[Rinia Ortodhokse e Fierit vizitoi kishat e Korçës dhe Prespës]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85953-rinia-ortodhokse-e-fierit-vizitoi-kishat-e-korces-dhe-prespes</link><description><![CDATA[Nën bekimin e Mitropolitit Nikolla, të rinjtë vizituan Katedralen e Korçës dhe kishën e ishullit të Maligradit në Prespë.]]></description><pubDate>Mon, 21 Sep 2026 15:53:00 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Rinia Ortodhokse Fier zhvilloi të shtunën, më 19 shtator, një pelegrinazh shpirtëror në kishat e Korçës dhe Prespës, nën bekimin e Mitropolitit të Apollonisë dhe Fierit, Imzot Nikolla. Sipas informacionit të shpërndarë nga Mitropolia e Shenjtë e Apollonisë dhe Fierit, në udhëtim mori pjesë edhe klerikut Atë Spiro Pipa, i cili shoqëroi grupin e të rinjve.Pelegrinazhi nisi me vizitën në Katedralen “Ngjallja e Krishtit”, në qendër të qytetit të Korçës, dhe vazhdoi drejt zonës së Prespës, ku grupi vizitoi kishën në ishullin e Maligradit, një nga pasuritë e çmuara të trashëgimisë shpirtërore dhe kulturore të vendit. Gjatë këtij udhëtimi u vizituan edhe kisha të tjera të zonës, ku të rinjtë u njohën me historinë e secilës prej tyre.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Mitropoliti i Korçës viziton Prespën dhe takoi besimtarët ortodoksë
    
Në fund të vizitës, të rinjtë e Fierit falënderuan klerikët e Mitropolisë së Korçës, Atë Ilia dhe Atë Aleksi, për mikëpritjen e ngrohtë që u ofruar përgjatë gjithë udhëtimit shpirtëror.Siç kishte raportuar UGO, Lindja e Hyjlindëses u kremtua në ishullin e Maligradit, një tjetër moment i rëndësishëm shpirtëror i lidhur me të njëjtën zonë të Prespës dhe trashëgiminë e saj kishtare.   
            
    
    
            
    
    
            
    
    
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85953-rinia-ortodhokse-e-fierit-vizitoi-kishat-e-korces-dhe-prespes</guid></item><item><title><![CDATA[Lindja e Hyjlindëses kremtohet në ishullin e Maligradit, Prespë]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85952-lindja-e-hyjlindeses-kremtohet-ne-ishullin-e-maligradit-prespe</link><description><![CDATA[Mitropoliti i Korçës, imzot Anastasi, drejtoi liturgjinë sipas kalendarit të vjetër, me pjesëmarrjen e besimtarëve nga Korça dhe zona e Prespës.]]></description><pubDate>Mon, 21 Sep 2026 15:22:00 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Mitropolia e Shenjtë e Korçës kremtoi sot festën e Lindjes së Hyjlindëses sipas kalendarit të vjetër, në kishën historike të ishullit të Maligradit, në liqenin e Prespës. Mitropoliti me seli në Korçë mban përgjegjësinë kishtare edhe për gjithë Mitropolinë e Korçës, e cia përfshin Prespën, Pogradecin, Devollin dhe Kolonjën. Liturgjinë e udhëhoqi Hirësia e Tij Anastasi, Mitropoliti i Korçës, i cili i mbajti meshimin në kishën e kushtuar Lindjes së Hyjlindëses. Në ceremoni morën pjesë një grup besimtarësh nga qyteti i Korçës, si dhe nga fshatrat e zonës së Prespës, të cilët udhëtuan me varka drejt ishullit për t'u bashkuar në lutje. Aty është ndërtuar një kishë e vjetër në shek. XIV, ajo është kisha e Shën Mërisë, një nga vendet më të veçanta të pelegrinazhit ortodoks në rajon.
Блок - по темі (Lindja e Hyjlindëses u kremtua në Kishën e Vokopolës, Berat)
Festa e Lindjes së Hyjlindëses është një prej katër kremtimeve më të mëdha kushtuar Virgjëreshës Mari në traditën orthodhokse.
 
Foto: Mitropolia e Shenjtë Korçë]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85952-lindja-e-hyjlindeses-kremtohet-ne-ishullin-e-maligradit-prespe</guid></item><item><title><![CDATA[Patriarku Vartholome drejtoi liturgjinë në Manastirin e Essex-it]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85951-patriarku-vartholomeu-drejtoi-liturgjine-ne-manastirin-e-essex-it</link><description><![CDATA[Në predikimin e tij, Patriarku vuri theksin te roli qendror i Kryqit në jetën e krishterëve dhe përmendi shenjtorët e lashtë të Ishujve Britanikë.]]></description><pubDate>Mon, 21 Sep 2026 12:06:00 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Patriarku Ekumenik Vartholomeu kreu liturgjinë hyjnore të dielën, në Kishën e Shën Sofron Athonitit, brenda Manastirit Patriarkal dhe Stavropigjik të Shën Joan Pagëzorit në Essex të Anglisë. Sipas materialit të përcjellë nga redaksia , ceremonia u zhvillua më 20 shtator, me rastin e festës së Kryqit të Nderuar.Në liturgji morën pjesë Mitropoliti i Ishujve të Princit, Dhimitrios, Metropoliti i Silivrisë, Maksimos, Mitropoliti i Lambisë, Ioakim, Peshkopi i Melitinit, Maksimos, në emër të Kryepeshkopit të Thiatirës dhe Britanisë së Madhe, Nikita, si dhe Igumeni i Manastirit, Arkimandrit Petros. Ishte i pranishëm gjithashtu Konsulli i Qipros, Pieros Pieris, bashkë me shumë besimtarë. Në fjalën e tij, Patriarku shprehu prekjen e veçantë që ndjeu duke qenë sërish në manastirin e ngritur nga Shën Sofronit, duke kujtuar edhe emrat e shenjtorëve të lashtë të Ishujve Britanikë, si Shën Niniani, themeluesi i monastizmit në rajon.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Kryqi i Nderuar nxirret nga thesari dhe përcillet në Kostandinopojë
    
Duke iu referuar festës së fundme të Ngritjes së Kryqit, Patriarku theksoi se "jeta e krishterë pa kryq është plotësisht e paimagjinueshme", duke cituar Shën Sofronin: "Ne, murgjit, jemi të kryqëzuar pranë Krishtit të Kryqëzuar". Ai vuri në dukje se manastiri në Essex përfaqëson vazhdimësinë organike të traditës së lashtë monastike të Ishujve Britanikë, e kombinuar me përvojën bashkëkohore Athonite dhe Patriarkale. Patriarku shprehu falënderim të veçantë për faktin që shumica e klerikëve të manastirit janë shuguruar prej tij vetë, ose në Essex, ose në Fanar.Të shtunën në mbrëmje, Patriarku dhe delegacioni i tij vizituan varrin e Shën Sofronit dhe morën pjesë në Vesprin e Madh, të cilin e kreu Mitropoliti Dhimitrios. Të dielën pasdite, Patriarku u nis me avion për Aberdeen të Skocisë, ku të hënën në mëngjes do të ketë një takim privat me Mbretin e Britanisë së Madhe, Karli III, në Kështjellën e Balmoral.  Foto: Nikos Papahristou.
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
            
    
    
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85951-patriarku-vartholomeu-drejtoi-liturgjine-ne-manastirin-e-essex-it</guid></item><item><title><![CDATA[Kryeministrja italiane Meloni propozon ndalim të burkës në shkolla]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85950-kryeministrja-italiane-meloni-propozon-ndalim-te-burkes-ne-shkolla</link><description><![CDATA[Projektligji parashikon gjithashtu kufizim të numrit të nxënësve të huaj në klasa dhe orë të detyrueshme italishteje për prindërit e tyre.]]></description><pubDate>Mon, 21 Sep 2026 12:05:18 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Italia (fjala e temës pa etiketë të verifikuar) po përgatit një projektligj që synon ndalimin e burkës dhe nikabit në institucionet arsimore. Sipas SPZH, kryeministrja Giorgia Meloni njoftoi këtë synim duke iu referuar agjencisë AP, me qëllim që projekti t'i paraqitet për miratim qeverisë.Nëse miratohet nga qeveria, projektligji do të duhet të kalojë brenda 60 ditësh edhe në parlament për të hyrë në fuqi. Duke folur në Romë në festivalin Gioventù Nazionale, para krahut rinor të partisë Vëllezërit e Italisë, Meloni sqaroi se projekti do të detyrojë gjithashtu prindërit e nxënësve të huaj me vështirësi serioze integrimi në sistemin shkollor të ndjekin mësime të gjuhës italiane. Ligji parashikon po ashtu kufizimin e numrit të nxënësve të huaj në klasat shkollore.„Për ne vlen se kushdo që vjen në Itali dhe dëshiron të ndërtojë të ardhmen e tij këtu, duhet të mësojë gjuhën tonë, të kuptojë kulturën tonë dhe të respektojë rregullat tona,“ theksoi Giorgia Meloni. „Kjo është mënyra e vetme serioze për t'i pranuar.“
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Meloni dhe Fredriksen kërkojnë respekt për vlerat evropiane nga migrantët
    
Kjo nismë vjen në një kohë kur qeveria italiane e kryesuar nga Meloni ka theksuar vazhdimisht rëndësinë e integrimit kulturor e gjuhësor të të huajve që jetojnë në vend. Deklaratat e saj janë pjesë e një qëndrimi më të gjerë politik lidhur me çështjet e migracionit dhe arsimit publik në Itali.Më parë, UGO kishte raportuar mbi qëndrimet e Giorgia Melonit për vlerat evropiane dhe migrantët, në kontekstin e marrëdhënieve të saj me lidere të tjerë evropianë.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85950-kryeministrja-italiane-meloni-propozon-ndalim-te-burkes-ne-shkolla</guid></item><item><title><![CDATA[Patriarku Daniel: Kryqi bashkon njeriun me Krishtin]]></title><link>https://ugo.al/al/news/85949-patriarku-daniel-kryqi-bashkon-njeriun-me-krishtin</link><description><![CDATA[Në predikimin e së dielës në Bukuresht, Patriarku i Rumanisë tha se kryqi shndërron dhembjen në gëzim dhe vetminë në bashkësi.]]></description><pubDate>Mon, 21 Sep 2026 11:51:23 +0200</pubDate><category>Lajmet</category><content:encoded><![CDATA[Patriarku Daniel i Kishës Ortodokse Rumune u shpreh më 20 shtator 2026 se çdo besimtar duhet ta mbajë kryqin e jetës së tij me durim, besim dhe shpresë, duke ndjekur shembullin e Krishtit. Sipas Patriarkanës Rumune, deklarata u dha në predikimin e Liturgjisë së Shenjtë të mbajtur në kapelën historike të Shën Gjergjit Megalomartir, brenda Rezidencës Patriarkale në Bukuresht.Patriarku theksoi se kryqi e bashkon njeriun me Krishtin, duke e shndërruar dhembjen në gëzim dhe vetminë në bashkësi. Ai u nis nga thirrja e Krishtit për të marrë kryqin dhe për ta ndjekur, duke sqaruar se shpëtimi është një përgjigje e lirë ndaj thirrjes hyjnore. Mohimi i vetvetes, tha ai, nuk do të thotë zhdukje e personalitetit, por çlirim nga mendimi egoist dhe hapje ndaj dashurisë për Perëndinë dhe për të tjerët.
    
        
            
        
    
    
        Për këtë temë
        Patriarku Daniel predikoi në Bukuresht për dashurinë mëshiruese
    
Sipas Patriarkut Daniel, çdo njeri mbart një kryq jetësor, i cili mund të jetë më i lehtë ose më i rëndë në varësi të rrethanave personale. Për ta shndërruar vuajtjen dhe sprovat në fitore shpirtërore, ai theksoi rëndësinë e përpjekjes personale për shenjtërimin e jetës dhe kërkimin e ndihmës hyjnore, pasi Krishti e shoqëron njeriun në këtë udhëtim, duke e kthyer vuajtjen njerëzore në shpresë. Kryqi, sipas tij, është shenjë e shpëtimit dhe e lirisë së përbashkët, që tregon drejt Krishtit të kryqëzuar dhe të ngjallur.Patriarku Daniel u bëri thirrje besimtarëve që të nderojnë Kryqin e Shenjtë dhe të ndjekin Krishtin me durim, besim dhe shpresë, veçanërisht në kohë vuajtjeje.Nuk është hera e parë që Patriarku i Rumanisë ndalet në predikimet e së dielës mbi tema të besimit dhe jetës shpirtërore; kohët e fundit vëmendja ra mbi fjalimin e tij për besimin, lutjen dhe agjërimin, mbajtur në të njëjtën Rezidencë Patriarkale në Bukuresht.
]]></content:encoded><guid>https://ugo.al/al/news/85949-patriarku-daniel-kryqi-bashkon-njeriun-me-krishtin</guid></item></channel></rss>