Fronëzimi i Patriarkut Shio III dhe rruga gjeorgjiane e Kishës

Fronëzimi i Patriarkut Shio III si Patriark i gjithë Gjeorgjisë shënon një moment të rëndësishëm për jetën e Kishës Orthodhokse Gjeorgjiane dhe për marrëdhëniet ndërorthodhokse në përgjithësi.

Ngjarja nuk lidhet vetëm me zgjedhjen e një primati të ri, por edhe me drejtimin që pritet të ndjekë një nga Kishat më të lashta dhe më të veçanta të botës orthodhokse. Në një kohë kur Orthodhoksia përballet me tensione, ndikime dhe ndarje të ndryshme, Kisha e Gjeorgjisë duket se kërkon të ruajë rrugën e saj: jo të bëhet pjesë e një boshti të jashtëm, por të qëndrojë besnike ndaj traditës, autoqefalisë dhe vetëdijes së saj kishtare.

Patriarku Shio III nuk është një figurë e panjohur për Kishën Gjeorgjiane. Për vite me radhë ai ka qenë pranë jetës qendrore kishtare dhe konsiderohej si një nga hierarkët më të afërt me Patriarkun Ilia II, i cili drejtoi Kishën për një periudhë shumë të gjatë dhe la gjurmë të thella në historinë moderne të Gjeorgjisë.

Zgjedhja e tij shihet si vazhdimësi e një vije të kujdesshme, të matur dhe të lidhur fort me identitetin gjeorgjian. Kjo vijë nuk mund të përkufizohet thjesht me etiketat “pro-Moskës” apo “pro-Fanarit”. Më tepër, ajo shpreh përpjekjen e Kishës së Gjeorgjisë për të mbetur vetvetja në një realitet kishtar dhe gjeopolitik të ndërlikuar.

Kisha Gjeorgjiane ka një traditë të fortë autoqefale. Ajo e sheh veten si një Kishë lokale me histori, martirizim, kulturë, gjuhë dhe përvojë shpirtërore të veçantë. Për këtë arsye, çdo vendim i saj në marrëdhëniet me Kishat e tjera lokale merret me kujdes dhe nuk duket se ndjek automatikisht presionet ose pritjet e qendrave të tjera kishtare.

Një nga çështjet më të ndjeshme në vitet e fundit ka qenë kriza kishtare në Ukrainë. Kisha e Gjeorgjisë, nën drejtimin e Patriarkut Ilia II, nuk nxitoi të njihte strukturën e re kishtare të krijuar atje. Ky qëndrim u interpretua nga disa si afrim me Moskën, por në të vërtetë ai lidhet më shumë me kujdesin kanonik dhe me dëshirën për të mos marrë vendime që mund të thellojnë më tej ndarjet në botën orthodhokse.

E njëjta frymë pritet të vazhdojë edhe nën Patriarkun Shio III. Ai merr drejtimin e Kishës në një periudhë kur kërkohet urtësi e madhe, sepse çdo lëvizje e një Kishe lokale mund të lexohet si qëndrim politik ose si rreshtim në një kamp të caktuar. Sfida e tij do të jetë të ruajë ekuilibrin, pa humbur qartësinë kishtare.

Në këtë kuptim, shprehja se Patriarku i ri nuk është “as i Moskës, as i Fanarit, por gjeorgjian” përmbledh mirë thelbin e kësaj qasjeje. Ajo nuk nënkupton izolim, por vetëdije. Nuk nënkupton refuzim të dialogut, por ruajtje të lirisë së brendshme kishtare.

Kisha e Gjeorgjisë ka ditur historikisht të mbijetojë përballë pushtimeve, presioneve dhe ndryshimeve politike. Ajo ka qenë një nga shtyllat kryesore të identitetit kombëtar gjeorgjian dhe njëkohësisht ruajtëse e besimit orthodhoks. Për shumë gjeorgjianë, Kisha nuk është vetëm institucion fetar, por edhe kujtesë, gjuhë, traditë dhe vazhdimësi historike.

Pikërisht për këtë arsye, roli i Patriarkut të ri është i madh. Ai nuk drejton vetëm administratën kishtare, por merr mbi vete përgjegjësinë për të ruajtur një trashëgimi të tërë shpirtërore. Në një botë ku shpesh kërkohet që Kishat të rreshtohen sipas interesave të jashtme, qëndrimi i Gjeorgjisë paraqet një shembull të rëndësishëm të vetëdijes autoqefale.

Fronëzimi i Shio III është edhe një provë për unitetin e brendshëm të Kishës Gjeorgjiane. Mbështetja që ai mori tregon se shumica e hierarkëve e shohin atë si figurë të përshtatshme për këtë periudhë. Por njëkohësisht ai do të duhet të punojë për të ruajtur bashkimin e episkopatës, të klerit dhe të popullit besimtar.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme në një shoqëri ku çështjet kishtare shpesh lidhen me ndjeshmëri kombëtare dhe politike. Gjeorgjia ka plagët e saj historike dhe tensionet e saj bashkëkohore. Prandaj Patriarku i ri do të duhet të veprojë me shumë maturi, që Kisha të mbetet vend bashkimi dhe jo fushë përplasjesh.

Në marrëdhëniet ndërorthodhokse, Shio III pritet të ndjekë një politikë të hapur ndaj dialogut, por pa sakrifikuar parimet kanonike. Kjo do të thotë se Kisha e Gjeorgjisë mund të komunikojë me të gjithë, të ruajë marrëdhënie vëllazërore me Kishat lokale, por njëkohësisht të mos pranojë vendime që bien ndesh me ndërgjegjen e saj kishtare.

Rëndësia e këtij qëndrimi shkon përtej Gjeorgjisë. Në botën orthodhokse sot, shumë Kisha përballen me pyetjen se si të ruajnë unitetin pa humbur të vërtetën, si të ruajnë paqen pa e kthyer atë në kompromis të dëmshëm dhe si të qëndrojnë në bashkësi pa u nënshtruar ndaj presioneve të jashtme.

Rasti i Kishës Gjeorgjiane tregon se autoqefalia nuk është thjesht çështje juridike apo administrative. Ajo është përgjegjësi shpirtërore. Një Kishë autoqefale nuk jeton për t’u shkëputur nga të tjerët, por për të dëshmuar me pjekuri dhe liri traditën që i është besuar.

Patriarku Shio III hyn në këtë mision në një moment të vështirë, por edhe me një trashëgimi të fuqishme pas vetes. Ai trashëgon një Kishë që ka ditur të ruajë besimin në kohë të errëta, që ka mbetur e lidhur me popullin dhe që ka një ndjenjë të thellë të misionit të saj shpirtëror.

Për këtë arsye, fronëzimi i tij nuk duhet parë vetëm si një ndryshim personal në krye të Kishës. Ai është një moment reflektimi për vendin që Kisha e Gjeorgjisë dëshiron të mbajë në Orthodhoksinë bashkëkohore: një vend dialogu, por jo varësie; bashkësie, por jo nënshtrimi; besnikërie ndaj Traditës, por jo mbylljeje ndaj të tjerëve.

Në fund, sfida kryesore për Patriarkun Shio III do të jetë të mbajë gjallë këtë rrugë gjeorgjiane: të ruajë unitetin e Kishës, të forcojë jetën shpirtërore të popullit, të mbrojë rendin kanonik dhe të dëshmojë se një Kishë lokale mund të qëndrojë e lirë, e matur dhe besnike ndaj Krishtit në mes të trysnive të kohës.

Burimi: SPZH.