Krishterimi në Kinë nën kontroll dhe presion shtetëror
Autoritetet kineze forcojnë mbikëqyrjen mbi jetën fetare, ndërsa kishat e pavarura përballen me mbyllje, arrestime dhe presion ideologjik.
Krishterimi në Kinë vazhdon të jetojë nën një sistem të fortë kontrolli shtetëror. Sipas një analize të publikuar nga SPN, autoritetet kineze po e shtrëngojnë gjithnjë e më shumë mbikëqyrjen mbi jetën fetare, ndërsa kishat e pavarura përballen me prishje ndërtesash, arrestime pastorësh dhe kufizime të rënda në veprimtarinë e tyre.
Numri i saktë i të krishterëve në Kinë nuk dihet. Qeveria kineze ka folur më parë për rreth 38 milionë protestantë të regjistruar, por ky numër përfshin vetëm ata që bëjnë pjesë në strukturat e kontrolluara nga shteti. Vlerësime të tjera flasin për shifra shumë më të larta, pasi miliona besimtarë nuk janë pjesë e organizatave zyrtare dhe mblidhen në mënyrë të fshehtë ose në bashkësi shtëpiake.
Kjo e ka ndarë jetën e krishterë në Kinë në dy realitete paralele. Nga njëra anë janë bashkësitë e regjistruara, të cilat lejohen të funksionojnë, por vetëm nën kontroll të rreptë shtetëror. Nga ana tjetër janë kishat e pavarura, të njohura shpesh si “kisha shtëpie”, të cilat refuzojnë varësinë nga organizatat shtetërore dhe për këtë arsye mbeten vazhdimisht nën presion.
Pas ardhjes në pushtet të komunistëve në vitin 1949, jeta fetare në Kinë u godit rëndë. Gjatë Revolucionit Kulturor, tempuj, kisha dhe objekte të tjera fetare u mbyllën ose u shkatërruan. Megjithatë, besimi nuk u zhduk. Në shumë zona, besimtarët vazhduan të mblidheshin fshehurazi në shtëpi, duke ruajtur jetën fetare në kushte të vështira.
Në dekadat pas reformave ekonomike, krishterimi njohu një rritje të madhe. Miliona njerëz iu afruan besimit, sidomos në qytete dhe zona rurale. Por kjo periudhë relative tolerance nisi të ndryshojë pas vitit 2012, kur kontrolli mbi fenë u bë më i strukturuar dhe më i fortë.
Shteti kinez njeh zyrtarisht vetëm pesë fe: budizmin, taoizmin, katolicizmin, protestantizmin dhe islamin. Secila prej tyre duhet të veprojë përmes organizatave të miratuara nga shteti. Këto struktura nuk kanë vetëm rol administrativ, por u kërkohet edhe besnikëri politike dhe mbështetje ndaj vijës së Partisë Komuniste Kineze.
Një nga politikat kryesore të viteve të fundit është e ashtuquajtura “sinizim” i fesë. Kjo nënkupton përshtatjen e besimeve, praktikave dhe simboleve fetare me kërkesat ideologjike të shtetit dhe me interpretimin zyrtar të “kulturës kineze”. Në praktikë, kjo ka sjellë heqjen e kryqeve, ndryshime në arkitekturën e kishave dhe kontroll mbi përmbajtjen fetare.
Goditja më e fortë bie mbi bashkësitë që nuk pranojnë regjistrimin shtetëror. Në disa raste janë raportuar mbyllje kishash, arrestime pastorësh dhe prishje ndërtesash ndihmëse. Artikulli përmend edhe raste konkrete të bastisjeve policore dhe ndalimeve ndaj anëtarëve të bashkësive protestante të pavarura.
Edhe hapësira digjitale është bërë pjesë e kontrollit. Predikimet, takimet online dhe shpërndarja e materialeve fetare në internet janë kufizuar gjithnjë e më shumë. Kjo ka prekur sidomos kishat që, pas mbylljes së ambienteve fizike, kishin kaluar një pjesë të veprimtarisë së tyre në platforma online.
Gjendja e katolikëve mbetet gjithashtu e ndërlikuar. Ata janë të ndarë midis bashkësive që i qëndrojnë besnike Vatikanit dhe strukturave të kontrolluara nga shteti. Marrëveshja Vatikan-Kinë e vitit 2018 për emërimin e ipeshkvijve synonte të ulte tensionet, por sipas analizës, presioni ndaj atyre që nuk pranojnë përfshirjen në sistemin shtetëror ka vazhduar.
Një shqetësim i veçantë lidhet me fëmijët dhe të rinjtë. Në Kinë, të miturit nuk lejohen të marrin pjesë formalisht në jetën fetare, ndërsa ndalohet edukimi fetar për fëmijët, përfshirë shkollat e së dielës, kampet dhe grupet rinore. Në të njëjtën kohë, shkollat shtetërore promovojnë edukimin ateist.
Megjithatë, pavarësisht kufizimeve, besimi i krishterë vazhdon të tërheqë njerëz. Kjo tregon se presioni shtetëror mund të kontrollojë strukturat, ndërtesat dhe format e jashtme, por nuk arrin lehtë të shuajë kërkimin shpirtëror të njeriut.
Rasti i Kinës tregon se sfida kryesore nuk është vetëm ekzistenca e fesë, por liria e saj. Kur shteti kërkon ta bëjë fenë vegël të ideologjisë, atëherë preket vetë thelbi i besimit: marrëdhënia e lirë e njeriut me Perëndinë.
Për Kishën dhe për çdo të krishterë, kjo mbetet një thirrje për lutje, vigjilencë dhe solidaritet me ata që jetojnë besimin në kushte kontrolli, frike dhe sakrifice.
Burimi: SPN – Svaz pravoslavných novinářů.
