Shën Sofroni i Eseks: Vuajtjet mund të bëhen lindje e re
Teksti trajton përgatitjen shpirtërore për vdekjen, përvojën e vuajtjes dhe njohjen e Krishtit si Biri i Vetëmlindur i Atit.
Arkimandrit Sofroni trajton përgatitjen shpirtërore për të pashmangshmen, kuptimin e vuajtjeve dhe marrëdhënien e njeriut me Perëndinë.
Zakonisht, në fatkeqësi, njerëzit i drejtohen Atij. (Shën Sofroni)
Është e natyrshme, meqenëse të gjithë ju plakeni dhe prekeni nga sëmundjet, të përgatiteni edhe për të pashmangshmen. Mirëpo duhet të përgatiteni me frymë kremtuese, sikur të përgatiteshim për çastin më të madh të ekzistencës sonë tokësore, dhe jo me ndjenjë dëshpërimi e mosmirënjohjeje.
Duhet ta përjetojmë çdo vuajtje jo vetëm si diçka personale tonën, por edhe si bashkëpjesëmarrës në vuajtjet e mbarë njerëzimit. Nëpërmjet përvojës së vuajtjeve tona njohim jetën e botës, përjetojmë tragjedinë e mbarë njerëzimit, e zgjerojmë ndërgjegjen tonë deri në skajet e kësaj bote, deri në kapërcimin e këtyre skajeve, deri në pushtimin e së Pafundmes. Vuajtjet mund të bëhen një lindje e re, më e lartë se e para, nëse i përjetojmë jo si vuajtjet tona individuale, por si Zbulesë për atë që ndodh brenda botës. Atëherë gjithçka bëhet ngjarje e mirëfilltë dhe madhore, dhe fryma jonë kundron thellësitë e gjithësisë, bëhet e aftë të prekë Qenien zanafillore, domethënë Perëndinë, Atin tonë.
Për ne, që e kemi pranuar Krishtin si shfaqjen e Perëndisë brenda historisë, duhet të bëhet e qartë se të gjithë jemi të padrejtë ndaj Perëndisë. Një nga mëkatet tona më të rënda mund të konsiderohet mosgatishmëria jonë për t’i pranuar gëzimet dhe lumturinë e jetës si dhuratë të Perëndisë dhe, nga mirënjohja ndaj Tij, ta duam e të digjemi nga malli për Të.
Zakonisht, në fatkeqësi, njerëzit i drejtohen Atij. Prandaj vuajtjet janë të pashmangshme dhe të domosdoshme; përndryshe do të ishin krejtësisht të padrejta. Të gjithëve na nevojitet ai tension kritik, që të zgjohet brenda nesh ndjenja e së Përjetshmes dhe të zhvillohet aftësia jonë për ta pranuar pavdekësinë.
Në disa çaste duhet të qëndrojmë në kufirin e skajshëm, në kufirin ndërmjet jetës dhe vdekjes, që ta njohim ‘ekzistencialisht’ ose, siç parapëlqej të shprehem, ‘ontologjikisht’, kufizimin tonë të tmerrshëm, barazimin tonë me kafshët brenda kufijve të kësaj jete tokësore. Ky qëndrim në kufirin ndërmjet jetës dhe vdekjes është pakrahasimisht më i çmuar se përvoja e kozmonautëve. Nëse këta të fundit, duke dalë nga fusha e gravitetit tokësor, hyjnë në një botë tjetër, ku vepron tashmë një ‘mekanikë’ jashtëtokësore (ajo hapësinore), ku në mënyrë të natyrshme duhet të lindë mendimi për Absolutin dhe ndjenja e së pakufishmes bëhet më reale, aq më tepër ne, në prirjen tonë të fuqishme drejt njohjes që përfshin gjithçka, duhet të fitojmë aftësinë për këtë vepër të madhe, hyjngjashme, të Dashurisë, e cila përqafon mbarë krijimin, kapërcen kufijtë e gjithçkaje të krijuar dhe drejtohet drejt Atit dhe Krijuesit tonë të Pafillim.
Nuk e di cilët prej jush e pranojnë këtë rrjedhë mendimi, cilët pranojnë të përparojnë në këtë përvojë; por i lutem me zjarr Perëndisë që ju të gjithë, sidomos tani në fund të jetës suaj, të dilni fitimtarë mbi botën, të bëheni bij të Mbretërisë së patundshme dhe të hyni në gëzimin e ditës që nuk perëndon. Kjo ditë fillon që këtu, me njohjen se Krishti është Biri i Vetëmlindur i Atit dhe se, nëpërmjet Tij, edhe ne marrim dhuratën e birësimit dhe të hyjnizimit.
(Shën Sofroni, «Letra drejtuar Rusisë», bot. Manastiri i Shenjtë i Shën Joan Pagëzorit, Eseks, f. 127–129)
Në të njëjtin kontekst kishtar,
.
