Kisha kremton fillimin e Vitit të Ri Kishtar
Kujtesa liturgjike përfshin Jisuin e Naviut, Oshënar Simeon Stilitin, Oshënare Evanthian dhe 40 dëshmoret e Adrianopojës.
Viti i Ri Kishtar përkujtohet nga Kisha e Krishtit në fillim të shtatorit, së bashku me Jisuin e Naviut, Oshënar Simeon Stilitin, Oshënare Evanthian dhe 40 oshënaret dëshmore. Sipas materialit liturgjik të paraqitur, kjo ditë lidhet me shpalljen e Indiktit dhe me nisjen e një cikli të ri kohor.
Termi “indikt” rrjedh nga praktika e perandorëve romakë për vendosjen e taksave vjetore për mbajtjen e ushtrisë. Shpalljet përcaktonin interesin e taksës për çdo cikël pesëmbëdhjetëvjeçar, duke filluar nga mbretërimi i Cezar Augustit, tre vjet para lindjes së Krishtit.
Shtatori lidhet gjithashtu me vjeljen e frutave të tokës dhe përgatitjen për ciklin e ardhshëm të prodhimit. Në këtë kuptim, Kisha i drejton falënderime Perëndisë për mirësinë ndaj krijesës së Tij. Edhe judenjtë, sipas Ligjit të Vjetër, kremtonin në ditën e parë të muajit të shtatë Festën e Trumbetave, duke pushuar nga puna dhe duke iu përkushtuar sakrificave e lavdërimit të Perëndisë.
Në këtë ditë kujtohet hyrja e Jisu Krishtit në sinagogë, ku Ai hapi librin e profetit Isaia dhe lexoi: “Shpirti i Zotit është mbi mua, sepse ai më ka lyer të ungjillëzoj të varfrit... të shpall vitin e pëlqyeshëm të Zotit” (Lluk. 4.18-19). Kisha lavdëron Trininë e Shenjtë dhe Krishtin, i cili hap dyert e vitit dhe i fton besimtarët të marrin pjesë në përjetësinë e Tij.
Dyzet dëshmoret erdhën në Adrianopojë të Thrakës dhe, të udhëhequra nga dhjaku Amun, ndoqën Krishtin në virgjëri dhe largim nga bota. Guvernatori Baudus i arrestoi dhe i torturoi, pasi ato refuzuan t’u sakrifikonin idhujve. Edhe Shën Amuni u torturua rëndë, ndërsa një prift idhujtar vdiq pas një shenje të përshkruar si shfaqje e zemërimit hyjnor.
Dëshmoret u dërguan në Veria dhe më pas në Iraklia, përpara Liciniusit, i cili sundoi në vitet 321–323. Dhjetë u dogjën, tetë u ekzekutuan me prerje koke, dhjetë vdiqën pasi u goditën me shpatë, gjashtë u vranë me shpatë dhe gjashtë të tjera pasi iu derdh metal i shkrirë në gojë.
Jisui, biri i Naviut, nga fisi i Efremit, ishte pasuesi i Moisiut dhe shërbëtor besnik i Perëndisë. Fillimisht quhej Osea, por Moisiu ia ndryshoi emrin në Jisu kur e dërgoi si zbulues në Kanaan. Ai udhëhoqi izraelitët përtej Jordanit, pasi ujërat u tërhoqën para Arkës së Besëlidhjes, dhe i priu popullit në Tokën e Premtuar.
Jisui rrethpreu izraelitët dhe kremtoi Pashkën, ndërsa para Jerikosë iu shfaq Kryeengjëlli Mihail me shpatë në dorë. Me fuqinë e Perëndisë, populli mori qytetin pas rënies së trumbetave dhe ecjes rreth tij me Arkën. Më pas, gjatë luftës në Gibeon, me porosi të Zotit Jisui thirri: “Diell, qëndro mbi Gibeonin, dhe ti, o hënë, në luginën e Ajalonit!”, dhe dielli ndaloi lëvizjen e tij gjatë gjithë ditës.
Emri Jisu do të thotë “shpëtimtar”. Veprat e Jisuit të Naviut shihen si kumtim paraprak i shpëtimit në Jisu Krishtin, i cili i çon besimtarët përtej ujërave të vdekjes dhe drejt gëzimit të Parajsës. Pas 27 vjetësh gjykimi të popullit në Kanaan, Jisui fjeti në paqe në moshën 110-vjeçare.
Në të njëjtin kontekst kishtar, kujtesa e kësaj dite përfshin edhe Oshënar Simeon Stilitin, Oshënare Evanthian dhe 40 dëshmoret: Efterpi, Thalia, Theanoja, Theonimfi, Kaliroi, Kalisti, Klioja, Kleoniki, Kleopatra, Koralia, Ralia, Margarita, Marianthi, Melpomeni, Mosko, Urania, Pandora, Penelopi, Polimnia, Sapfoja, Terpsihori, Haidheftoja, Hariklea, Meletina, Mandoja, Athina, Akrivia, Antigoni, Aspasia, Afrodhiti, Diona, Elpiniki, Epasmia, Eratoja, Simona, Izmini, Politimi, Adhamantia, Anda dhe Rumbina.
