Si duhet të jenë udhëheqësit politikë sipas Etërve të Kishës
Etërit e Shenjtë të Kishës Orthodhokse përcaktojnë domosdoshmërinë, detyrat dhe cilësitë e udhëheqësve politikë në kohë krize ekonomike e shpirtërore.
Udhëheqësit politikë duhet të tregohen të ndershëm, të aftë dhe njerëzidashës, sipas urtësisë së Etërve të Shenjtë të Kishës Orthodhokse. Sipas revistës «O Sotir» («Shpëtimtari») , ndërsa atdheu ynë po kalon një krizë të thellë ekonomike, shpirtërore dhe politike, dëgjohen gjithnjë e më shpesh qëndrime negative ndaj udhëheqësve tanë politikë.
Madje, shumë qytetarë të indinjuar shprehin mendime tërësisht mohuese edhe ndaj vetë institucionit të udhëheqjes politike. Por si duhet të jenë udhëheqësit politikë? Si duhet ta përmbushin detyrën e tyre? A është e domosdoshme ekzistenca e tyre? Përgjigjet e këtyre pyetjeve do t'i kërkojmë në urtësinë e Etërve të Kishës sonë.
1. Domosdoshmëria e udhëheqësve politikë dhe rreziqet e pushtetit
A mund të ekzistojë një shtet i organizuar pa udhëheqës politikë? Shën Joan Gojarti përgjigjet: «Duhet të ketë udhëheqës, që të mos hamë njëri-tjetrin si peshqit» (PG 54, 596). «Perëndia na i dhuroi udhëheqësit, që të kemi rend dhe të mos sillemi në mënyrë më të paarsyeshme se kafshët e egra. Pushteti i udhëheqësit është i ngjashëm me mjeshtërinë e drejtuesit të qerres dhe të kapitenit të anijes» (PG 55, 491). Në të njëjtën kohë, ai nënvizon: «Është më mirë që një popull të mos drejtohet nga askush, sesa të drejtohet nga një udhëheqës i keq» (PG 63, 231). Megjithatë, fatkeqësisht, ai thekson diku tjetër se «udhëheqësit zakonisht janë të korruptuar» (PG 59, 274).
Le të dëgjojmë tani zërin e Shën Vasilit të Madh: «Udhëheqësit ekzistojnë jo që të mburren me pozitën e rëndësishme që mbajnë, por që ta nderojnë vetë atë pozitë» (PG 32, 497). Prandaj, «ata që synojnë virtytin nuk i marrin me kënaqësi detyrat publike. Përkundrazi, ata që synojnë pasurinë dhe lavdinë e konsiderojnë si të mirën më të madhe marrjen e një pushteti, që të mund të fitojnë gjithçka dëshirojnë» (PG 32, 1041). «Detyra e udhëheqësve është të frenojnë çrregullimet e popullit dhe ta drejtojnë atë në rrugën e drejtë. Por, kur ata janë të parët që shkelin ligjin, si mund t'i udhëheqin të tjerët?» (PG 56, 24). Për këtë arsye, «shumë udhëheqës, kur vjedhin, detyrohen të tregohen të butë me të tjerët, sepse e kanë humbur guximin moral për të folur haptas» (PG 51, 309).
Për të njëjtën çështje, Shën Grigor Theologu thotë: «Shumë udhëheqës shpenzojnë shuma të pallogaritshme parash për të ndërtuar orendi luksoze, ndërsa të tjerë përdorin aromat më të shtrenjta dhe kënaqen me tingujt e veglave muzikore, në vend që të bashkëvuajnë dhe të ndiejnë dhimbje për rrënimin e popullit» (PG 35, 961). Prandaj, Ati i shenjtë u drejtohet atyre dhe u thotë: «Respektojeni detyrën tuaj. E dini se sa e rëndësishme është vepra juaj dhe çfarë misteri i madh ju rrethon. Një botë e tërë ndodhet nën pushtetin tuaj. Ju bëheni "zota" për nënshtetasit tuaj» (PG 36, 277).
2. Çfarë detyre duhet të përmbushin udhëheqësit politikë?
Për këtë çështje, Shën Vasili i Madh thotë në mënyrë të përmbledhur: «Udhëheqësit duhet të mbrojnë të drejtat e Perëndisë dhe të ndëshkojnë shkelësit» (BEPES 53, 125). Shën Joan Gojarti plotëson: «Nuk duhet të kërkojnë nderimin e vetes, por të mirën e përbashkët» (PG 62, 671). «Ata nuk dallohen prej hlamidës që veshin, por prej faktit se mbrojnë ata që vuajnë, ndreqin gjërat që nuk shkojnë mirë, ndëshkojnë padrejtësinë dhe nuk lejojnë të nëpërkëmbet e drejta» (PG 52, 678).
3. Cilat duhet të jenë cilësitë e udhëheqësve politikë?
Shën Grigor Theologu i përcakton ato kështu: «Udhëheqësit duhet t'i tejkalojnë shumë të tjerët, të bëhen çdo ditë më të mirë dhe të kenë vlerë e virtyt në përputhje me detyrën e tyre» (PG 36, 547). Edhe Shën Joan Gojarti thotë: «Udhëheqësi politik duhet të bëjë një jetë të panjollë, që të gjithë ta kenë si shembull» (PG 62, 547). «Ai që ushtron pushtetin politik nuk do të mund ta administrojë atë me drejtësi, nëse më parë nuk e qeveris veten ashtu siç duhet dhe nëse nuk i zbaton me përpikëri të madhe si ligjet civile, ashtu edhe ato fetare» (PG 61, 508). «Ai që di edhe të drejtojë, edhe të drejtohet, do të mund të qeverisë edhe familjen e tij. Ai që mund të qeverisë shtëpinë e vet, do të mund të qeverisë edhe një qytet; do të mund të qeverisë mbarë botën. Por, nëse nuk është në gjendje të vendosë rregull në botën e vet shpirtërore, si do të mund ta qeverisë botën? Si do t'u bëjë mirë të tjerëve ai që nuk mundi t'i bënte mirë vetes?» (PG 60, 366). Diku tjetër ai vëren: «Udhëheqësi duhet të udhëheqë para së gjithash duke triumfuar me virtytin e tij. Por, nëse mposhtet, atëherë nuk është më udhëheqës» (PG 62, 99). Prandaj, «udhëheqësi më i mirë duhet të jetë i rreptë me veten dhe me veprimet e tij» (PG 58, 668).
Shën Joan Gojarti përfundon: «Udhëheqësit politikë duhet të kenë zgjuarsi të madhe, të flasin me guxim, t'i përçmojnë gjërat e kësaj bote, ta urrejnë ligësinë dhe të jenë të butë e njerëzidashës» (PG 52, 678). Ata kanë për detyrë «t'i lënë mënjanë interesat e tyre dhe të kujdesen për problemet e popullit të tyre» (PG 55, 306). Të tillë, pra, duhet të jenë udhëheqësit politikë: të aftë, të pakorruptueshëm dhe të ndershëm; njerëzidashës, atdhedashës dhe perëndidashës; të dallohen mbi popullin për virtytet dhe aftësitë e tyre. Pikërisht për politikanë të tillë ka nevojë sot, në mënyrë të veçantë, edhe atdheu ynë. Dhe pikërisht politikanë të tillë ka për detyrë të zgjedhë populli.
Nga revista «O Sotir» («Shpëtimtari»).
