Kisha Ortodokse kujton sot Oshënar Sergjin e Radonezhit
Sipas traditës sinaksarike, murgu themeloi Manastirin e Trinisë së Shenjtë në Rusi dhe fjeti më 25 shtator 1391, në moshën 78-vjeçare.
Kisha Ortodokse kujton sot figurën e Oshënar Sergjit të Radonezhit, një nga murgjit më të nderuar të monastizmit lindor. Sipas traditës sinaksarike ortodokse, jeta e shenjtorit nisi në Rostov më 1313 dhe përfundoi në Radonezh më 25 shtator 1391.
I lindur në familjen e Kirilit dhe Marisë, në pagëzim iu dha emri Bartholome. Ende në barkun e nënës, gjatë një Liturgjie, foshnja thirri tri herë me zë të lartë, para Ungjillit, gjatë Keruvikut dhe në momentin e "Të shenjtave të shenjtëve", aq sa i pranishmit u trembën dhe nëna filloi të qante. Që atëherë Maria hoqi dorë nga mishi, qumështi dhe peshku, u ushqye me bukë e ujë dhe iu dha lutjes deri në lindje.
Në shtatë vjeç e dërguan në shkollë, por ndryshe nga vëllezërit e tij Stefan dhe Petro, Bartholomeu nuk arrinte të mësonte shkronjat, edhe pse përpiqej me gjithë zemër. Një ditë, ndërsa kërkonte kuajt e humbur në fushë, hasi një starec që lutej nën një pishë. Djaloshi iu lut t'i kërkonte Perëndisë ta ndihmonte të mësonte dhe plaku, pasi i dha një copë naforë, i tha se që nga ajo ditë do t'i kuptonte shkronjat. I ftuar në shtëpinë e prindërve, stareci e provoi fëmijën me psaltirin dhe, për habinë e të gjithëve, Bartholomeu lexoi saktë. Para se të largohej, murgu i tha prindërve fjalë profetike: se fëmija do të bëhej "banesa e Trinisë së Shenjtë" dhe do të udhëhiqte shumë njerëz drejt vullnetit hyjnor.
Nga ajo kohë djaloshi lexonte me pasion Shkrimin e Shenjtë dhe që në moshën dymbëdhjetë vjeçare filloi agjërime të rrepta. Fatkeqësitë që goditën Rostovin i detyruan prindërit të shpërnguleshin në Radonezh, ku Bartholomeu vazhdoi jetën asketike. Pas martesës së vëllezërve dhe vdekjes së prindërve, ai u dha lëmoshë të varfërve, ia dha pjesën e trashëgimisë vëllait të vogël Petro dhe, bashkë me Stefanin, gjeti në pyll një vend të vetmuar pranë ujit. Atje ngritën një qeli dhe një kishëz që, sipas fjalëve profetike të starecit, ia kushtuan Trinisë së Shenjtë, e shenjtëruar me bekimin e mitropolitit Theognost. Në moshën 24-vjeçare Bartholomeu u qeth murg me emrin Sergj, ndërsa Stefani u largua drejt Moskës, duke e lënë të vetmuar në pyll, ku ujqërit ulërinin pranë qelisë dhe një ari i uritur vinte shpesh për t'u ushqyer prej duarve të tij.
Pas tre vjetësh vetmie, rreth Sergjit u mblodhën dymbëdhjetë vëllezër, secili me qelinë e vet, ndërsa shërbesat ditore kryheshin rregullisht, megjithëse prift jashtë manastirit thirrej për Liturgjinë. Kur igumeni Mitrofan, ai që e kishte qethur, fjeti, vëllazëria iu lut Sergjit të merrte barrën e igumenllëkut. Ai refuzoi disa herë nga përulësia, duke thënë se "nuk i përket atij funksioni engjëllor", derisa vëllezërit e kërcënuan se do ta braktisnin vendin nëse ai nuk pranonte. Më 1354 u dorëzua prift dhe u ngrit igumen nga episkopi Athanas, duke vazhduar të prodhonte vetë qirinjtë dhe prosforat, pa lejuar askënd tjetër ta bënte këtë punë.
Numri i murgjve u rrit ngadalë, i pari që iu bashkua ishte arkimandriti Simeon i Smolenskut. Rregulli i manastirit ishte i rreptë: heshtje natën, ndalim i bisedave të kota dhe varfëri absolute, pasi Sergji nuk lejonte kurrë të kërkohej diçka për manastirin. Një mbrëmje, ndërsa lutej për vëllezërit, dëgjoi një zë qiellor që i njoftoi shtimin e ardhshëm të dishepujve, ndërsa pa zogj të mrekullueshëm që fluturonin rreth tij. Më vonë, Patriarku Ekumenik i Konstandinopojës, Filothe, i dërgoi një kryq dhe një letër ku e këshillonte të vendoste jetën e përbashkët (kinovinë) në manastir, gjë që Sergji, me bekimin e mitropolitit Aleksi, e zbatoi menjëherë, duke ndaluar çdo pronë private.
Rregulli i ri shkaktoi kundërshtime: vëllai i tij Stefan, i rikthyer në manastir, e sfidoi hapur autoritetin e tij si igumen gjatë një shërbese mbrëmësore. I trishtuar nga përçarja, Sergji la manastirin dhe u vendos në Kirjatç, pavarësisht kërkesave të murgjve më besnikë për t'u kthyer. Më vonë, shën Aleksi, duke ndjerë afrimin e vdekjes, i dërgoi kryqin e tij episkopal si shenjë që e donte pasues, por Sergji e refuzoi nga përulësia, duke thënë se prej fëmijërisë nuk kishte mbajtur kurrë ar dhe donte të qëndronte në varfëri të plotë.
Një natë tjetër, ndërsa i këndonte Akathistin Nënës së Zotit, Sergji përjetoi shfaqjen e Tërëshenjtës, e shoqëruar nga apostujt Pjetër dhe Joan, e cila i premtoi se nuk do ta braktiste kurrë manastirin, as para e as pas fjetjes së tij. Gjashtë muaj para vdekjes, ia besoi drejtimin e vëllazërisë dishepullit Nikon dhe iu dha plotësisht lutjes në vetmi. Sipas sinaksarit, Oshënar Sergji i Radonezhit fjeti më 25 shtator 1391, në moshën 78-vjeçare, pasi u kishte dhënë vëllezërve mësimet e fundit shpirtërore.
Në të njëjtin kontekst kishtar të historisë së monastizmit lindor, vëmendja e mediave është përqendruar edhe te zbulimi i një manastiri 1.600-vjeçar në Egjipt, i cili ka sjellë të dhëna të reja mbi fillesat e jetës murgore që shënjoi më vonë edhe rrugën e shenjtorëve si Sergji i Radonezhit.
