Kisha kujton Dëshmoren e Madhe Efimia, martire nga Kalqedonia
Shenjtorja u martirizua nën perandorin Diokletian, pas torturash dhe hedhjes te egërsirat, dhe kremtohet çdo vit më 16 shtator.
Dëshmorja e Madhe Efimia përkujtohet nga Kisha Orthodhokse më 16 shtator si njëra ndër martiret më të nderuara të periudhës së persekutimeve romake. Sipas kalendarit kishtar të kremtimeve, jeta e saj vendoset gjatë sundimit të perandorit Dioklecian, mes viteve 284 dhe 305.
Shën Efimia lindi në Kalqedoni nga prindër të pasur e të perëndishëm, që e edukuan me dashuri për Krishtin. Kur kryekonsulli i Azisë, Priski, urdhëroi vdekjen për ata që nuk merrnin pjesë në festimet pagane, ajo u fsheh bashkë me 49 të krishterë të tjerë, mes të cilëve shquhej për virtyt. Të zbuluar dhe të sjellë para konsullit, ata refuzuan të braktisnin besimin, duke deklaruar se torturat do të tregonin vetëm fuqinë e Perëndisë.
Refuzimi i tyre e tërboi Priskin, i cili urdhëroi tortura që zgjatën 20 ditë rresht. Efimia, si kryesuese e grupit, iu dogjën gjymtyrët në rrota hekuri, por u shërua përmes lutjes, pa lënë asnjë gjurmë në trup. Më pas u hodh në një furrë të ndezur, ku sipas rrëfimit u mbrojt nga një engjëll, ndërsa xhelatët Viktori dhe Sostheni, të mahnitur nga çuditë, besuan te Krishti dhe u martirizuan vetë disa ditë më vonë.
Sipas traditës, pas shumë torturave të tjera nga të cilat u shpëtua çdo herë, Efimia u hodh më në fund te egërsirat dhe dorëzoi shpirtin pas kafshimit të një ariu. Kur persekutimi i Dioklecianit mori fund, trupi i saj u vendos në një sarkofag ari, në një kishë të kushtuar asaj, prej së cilit rridhte rregullisht gjak me aromë të veçantë ditën e festës. Pikërisht në varrin e saj u zhvillua në vitin 451 mrekullia që lidhet me Sinodin e Kalqedonisë, kur u hodh poshtë tomosi i heretikëve.
Lipsani i shenjtores mblodhi për shekuj me radhë pelegrinë nga e gjithë bota e krishterë. Në vitin 616, gjatë invazionit pers, ai u transferua në Konstandinopojë dhe qëndron i paprekur edhe sot në kishën e Patriarkanës Ekumenike në Fanar.
Ngjarja e Sinodit të Kalqedonisë, e lidhur drejtpërdrejt me lipsanin e Dëshmores së Madhe Efimia, është trajtuar edhe në debatin teologjik të Koncilit IV Ekumenik, ku u përcaktua doktrina orthodhokse kundër herezive të kohës.
