Kisha kujton dëshmorin Nikodhim nga Vithkuqi
Në kalendarin kishtar të 10 korrikut përmenden edhe 45 dëshmorët në Armeni dhe dëshmori Vianor.
Të premten, më 10 korrik 2026, ditë kreshme, Kisha kujton Dëshmorin e ri Nikodhim në Berat, 45 dëshmorët në Armeni dhe Dëshmor Vianorin.
Shën Nikodhimi lindi në Vithkuq të Korçës, nga prindër shqiptarë dhe shpresëtarë. Më vonë u vendos në Berat, ku punonte si rrobaqepës.
Jeta e tij mori një kthesë të dhimbshme kur, pas mbetjes i ve për herë të tretë, u martua me një skllave dhe ndërroi besimin. Në atë periudhë, ai detyroi edhe fëmijët e tij të ndiqnin të njëjtën rrugë, përveç njërit, të cilin të krishterët e çuan fshehurazi në Malin e Shenjtë.
I zemëruar, Nikodhimi shkoi në Athos për ta kërkuar djalin dhe për të ndëshkuar etërit që e kishin strehuar. Por atje ndodhi kthesa e madhe e jetës së tij. Ai erdhi në pendim dhe u qeth murg me emrin Nikodhim.
Sipas një tradite tjetër, ai shkoi vetë në Malin e Shenjtë, i shtyrë nga pendimi për mohimin e Krishtit. Për tre vjet jetoi me lot, kreshmë dhe pendesë të thellë.
Atje kuptoi fjalën e Zotit: “Kushdo që do të më pohojë përpara njerëzve, edhe unë do ta pohoj përpara Atit tim që është në qiej; por kushdo që do të më mohojë përpara njerëzve, edhe unë do ta mohoj përpara Atit tim që është në qiej”.
Kjo fjalë e çoi drejt dëshirës për martirizim. Nikodhimi shkoi në Kafsokalivi, te Oshënar Akaki, për të marrë bekim. Shenjti e thirri me emër, megjithëse nuk e njihte, dhe e ngushëlloi. Gjatë lutjes për të, fytyra e tij u ndriçua dhe diçka si yll zbriti mbi të.
Oshënar Akaki i dha leje për martirizim dhe i dorëzoi një shkop për rrugën. Kur Nikodhimi, i dobësuar nga kreshma, kërkoi ta ndërpriste kreshmën për shkak të udhëtimit, jerondi i kujtoi fjalën e Ungjillit: “Njeriu nuk do të jetojë vetëm me bukë”.
Në rrugën drejt Beratit, sipas traditës, atij iu shfaq vetë Zoti Jisu Krisht, e forcoi dhe i paralajmëroi mundimet që do të pësonte.
Kur mbërriti në Berat, u njoh, u kap dhe u çua përpara pashait. Meqenëse nuk pranoi të mohonte Krishtin, e hodhën nga pallati i lartë. Por ai nuk pësoi gjë dhe u ngjit përsëri me vrap te pashai.
I tmerruar nga kjo ngjarje, pashai do ta kishte lënë të lirë, por iu tremb turmës. Prandaj e dorëzoi te ata që kërkonin vdekjen e tij.
Për tri ditë Nikodhimi u torturua. Gjatë rrugës drejt vendit të ekzekutimit, xhelatët bënin sikur do ta thernin, për ta frikësuar. Por ai qëndroi i palëkundur në pohimin e Krishtit.
Në fund, ia prenë kokën më 11 korrik 1722, sipas një tradite; disa burime japin edhe vitet 1709 ose 1714. Lipsani i tij i shenjtë lëshonte erë të mirë dhe u bë burim shërimesh për besimtarët.
Martirizimi i Shën Nikodhimit pati ndikim të madh në popullin e zonës. Gjatë mundimeve të tij, banorë nga krahinat e Shpiragut kishin zbritur në Berat. Fshatrat e tyre kishin vendosur të islamizoheshin për të shpëtuar nga mundimet dhe presionet e kohës.
Por, duke parë qëndresën dhe heroizmin e dëshmorit të ri, ata u tronditën dhe u mrekulluan. Kur u kthyen në vendin e tyre, rrëfyen atë që kishin parë. Si rrjedhim, populli u pendua dhe krahina mbeti e krishterë.
Për këtë arsye, kujtimi i Shën Nikodhimit nuk lidhet vetëm me martirizimin e një njeriu. Ai lidhet me fuqinë e pendimit, me dëshminë publike të Krishtit dhe me ndikimin që një jetë e kthyer te Perëndia mund të ketë mbi një komunitet të tërë.
Emri Nikodhim vjen nga greqishtja dhe mund të kuptohet si “fitorja e popullit” ose “fitorja e komunitetit”. Në jetën e këtij shenjti, kjo fjalë merr kuptim të veçantë, sepse dëshmia e tij u bë shkak që shumë njerëz të forcoheshin në besim.
Disa e kremtojnë Shën Nikodhimin më 11 korrik, sepse në këtë datë përmendet në Sinaksarin e dëshmorëve të rinj, të hartuar nga Oshënar Nikodhimi i Malit të Shenjtë.
Në të njëjtën ditë, Kisha kujton edhe 45 dëshmorët në Armeni, të cilët dëshmuan Krishtin gjatë përndjekjeve të kohës së Liciniusit, rreth vitit 316.
Në Nikopojë të Armenisë, prefekti Lisia kërkoi që të krishterët të nënshtroheshin ndaj dekreteve perandorake. Por Leonti, Mavriku, Danieli dhe dyzet të krishterë të tjerë dolën vetë përpara tij dhe rrëfyen me guxim se ishin dishepuj të Krishtit.
Ata refuzuan të adhuronin idhujt dhe pohuan besimin në Krishtin e kryqëzuar dhe të ngjallur për shpëtimin e njerëzve. Për këtë u torturuan, u burgosën pa ushqim e ujë dhe më pas iu dorëzuan mundimeve të frikshme.
Në burg, ata lavdëronin Perëndinë dhe forconin njëri-tjetrin. Një grua e quajtur Vasila arriti t’u çonte ujë për t’i freskuar. Më vonë, dy roje, Mina dhe Biriladi, panë një shfaqje engjëllore dhe rrëfyen edhe ata Krishtin.
Në fund, 45 dëshmorëve iu prenë krahët dhe këmbët dhe trupat e tyre u hodhën në zjarr e më pas në lumin Likos. Të krishterët i gjetën lipsanet dhe i sollën në Nikopojë, ku u nderuan si shenjtorë mbrojtës.
Kujtimi i Shën Nikodhimit në Berat dhe i 45 dëshmorëve në Armeni i kujton besimtarët se pendimi, rrëfimi i Krishtit dhe besnikëria ndaj së vërtetës mund të ndryshojnë jo vetëm jetën e një njeriu, por edhe fatin shpirtëror të një populli.
Më parë, UGO kishte sjellë në vëmendje kujtimin e shenjtorëve apostuj Androniku dhe Junia në kalendarin kishtar.
