Pastor baptist në Teksas urdhëron shkatërrimin e një ikone të Krishtit
Video e qarkulluar më 31 tetor tregon rininë e kishës Stedfast Baptist në Cedar Hill duke thyer me sëpata një kopje të ikonës së Krishtit Pantokrator të Sinait.
Shkatërrimi publik i një ikone nga një pastor baptist ngre një pyetje më të thellë: a mund t'i kundërshtojnë të krishterët ikonat e shenjta pa e keqkuptuar Mishërimin? Sipas nëndhjakut Grigor Levitski, më 31 tetor llogaritë baptiste në rrjetet sociale (“bannedpastor” në X dhe “baptistbias” në Instagram) shpërndanë një video të Jonathan Shelley-t, pastor në Kishën Baptiste Stedfast në Cedar Hill, Teksas.
Në video, Shelley paraqet një “ikonë të përdorur” të Krishtit, për të cilën shpall se “sigurisht që nuk është Jisui”. Ai shpjegon arsyetimin e tij duke cituar disa vargje nga Bibla, pastaj deklaron se ikona është idhull. Më pas, u kërkon të rinjve të kishës ta thyejnë ikonën me sëpata dhe t'i hedhin copat në një kosh për djegie.
Videoja ishte qartësisht tronditëse dhe ngjalli qindra komente nga të krishterët orthodhoksë, përfshirë edhe autorin e këtij shkrimi. Por është e rëndësishme jo vetëm të flasim kundër veprimeve të tilla, por edhe të jemi në gjendje të shpjegojmë se sa thellë i keqkuptojnë Shkrimin, ikonat, si edhe traditën dhe historinë e Kishës së krishterë njerëz si Shelley.
Vetë këto llogari në rrjetet sociale janë burim apologjetikeje të nivelit të ulët, me video të tjera të ngjashme: pastorë që shkatërrojnë statuja katolike të Krishtit dhe të Hyjlindëses, predikime për nevojën që burrat t'i rrahin gratë e tyre, si edhe postime të ndryshme blasfemuese që sulmojnë virgjërinë e përjetshme të Hyjlindëses, nderimin e ikonave dhe të shenjtorëve, si edhe autoritetin e Kishës.
Në vitin 2022, Kisha Baptiste Stedfast u dëbua nga ndërtesa që e kishte marrë me qira, sepse Shelley predikonte dënimin me vdekje për homoseksualët.
I përmenden të gjitha këto për t'i dhënë lexuesit njëfarë konteksti dhe për ta tërhequr vëmendjen te prania e njerëzve të tillë në shoqërinë tonë. Ashtu si një pakicë e vogël orthodhokse në Amerikë mund t'i përdorë rrjetet sociale për të përhapur Besimin e Vërtetë, edhe këta zëra plot urrejtje — të cilët përfaqësojnë një bashkësi fetare shumë më të madhe në Amerikë — përhapen dhe duartrokiten.
Duhet kuptuar gjithashtu se frytet e këtyre njerëzve nuk janë frytet e Shpirtit të Shenjtë, të cilat janë “dashuria, gëzimi, paqja, zemërgjerësia, mirëdashja, mirësia, besnikëria, butësia [dhe] vetëpërmbajtja” (Gal. 5:22–23).
Vargu i parë që Shelley citon kundër paraqitjes së ikonës është ai ku Krishti quhet “Qengji pa të metë” (Eks. 12:5; 1 Pjet. 1:19). Më pas, ai tregon sytë jo të njëjtë në ikonë dhe i quan “kjo e metë e çuditshme e syrit”. Vargu i dytë është: “Nëse një burrë i lë flokët të gjatë, kjo është turp për të” (1 Kor. 11:14). Ka edhe argumente të tjera ikonoklaste kundër përdorimit të ikonave të shenjta, por Shelley mjaftohet me këto dy.
Sa i përket vargut të parë, ne e kuptojmë se fjala “i metë”, në kontekstin e flijimit të Krishtit si Qengji i Perëndisë, i referohet mëkatit. Laktanci shkruan: “Krishti ishte Qengji i bardhë, pa njollë; domethënë, ishte i pafajshëm, i drejtë dhe i shenjtë.” Klementi i Aleksandrisë komenton se vargu “nënkupton një shpirt të pastër përmes drejtësisë, që i kushtohet Perëndisë”. Shën Augustini është edhe më i qartë: “Sepse vetëm Ai është Qengji pa njollë, pa mëkat; jo ngaqë iu fshinë njollat, por sepse nuk pati kurrë njollë… vetëm me gjakun e Tij mund të shpengohen njerëzit.” Sigurisht, syri në ikonën e Krishtit nuk është aspak një e metë, por do t'i kthehemi kësaj më poshtë.
Sa i përket vargut të dytë, përdorimi i tij si kritikë ndaj flokëve të gjatë të klerikëve dhe murgjve orthodhoksë — pa përmendur paraqitjet e Krishtit — është i pabazë. Së pari, e dimë se ekzistonte urdhri i nazirejve, të cilëve u ishte urdhëruar shprehimisht të mos i prisnin flokët si pjesë e kushtit të tyre. Flokët e gjatë, si përmbushje e kushtimit të tyre ndaj Perëndisë, sigurisht që nuk ishin turp për ta.
Së dyti, kuptimi i “flokëve të gjatë” varet nga kultura. Sa të gjatë duhet të jenë që të quhen të tepërt? Deri poshtë veshëve? Me baluke? A do të thotë kjo se çdo model flokësh, përveç qethjes fare shkurt, është turp për burrat? Jo. Kishte norma kulturore të përcaktuara për gjatësinë e flokëve, të cilat ndryshonin me kalimin e kohës, ndërsa dallonin për burrat dhe gratë. Nuk ishte e pazakontë që burrat t'i mbanin flokët deri te supet, ndërsa gratë i linin të rriteshin shumë e të kalonin belin.
Dallimet e theksuara në gjatësinë e flokëve shpjegojnë udhëzimet e Shën Pavlit. Po kështu, kuptohet se letra po u drejtohej posaçërisht burrave dhe po i paralajmëronte kundër prirjes për të përvetësuar modele femërore, në mënyrë që të dukeshin si gra. Kjo ishte e zakonshme në Korintin e asaj kohe, qytet i njohur për shthurjen e përhapur. Kjo ishte “turpi” që duhej shmangur.
Është gjithashtu e çuditshme që, në të njëjtin kapitull të Letrës drejtuar Korintasve, Shën Pavli i udhëzon shprehimisht gratë të mbulojnë kokën. Gratë në bashkësinë fondamentaliste të Shelley-t nuk e zbatojnë këtë udhëzim. Megjithatë, kur Krishti paraqitet me flokë që i kalojnë supet, kjo i mjafton pastorit për ta shpallur ikonën të rreme.
Së fundi, ikona që zgjodhi Shelley ishte interesante: një kopje e Krishtit Pantokrator të Sinait, ikonë që daton nga shekulli i gjashtë. Ajo është ndër ikonat më të vjetra që kanë mbijetuar deri në ditët tona. Si e gjithë ikonografia orthodhokse, ajo është e pasur me domethënie teologjike.
Kjo ikonë paraqet posaçërisht dy natyrat e Krishtit: hyjnoren dhe njerëzoren. Në anën e majtë shohim Krishtin si bariun e butë dhe mësuesin e dashur, që zgjat dorën për të bekuar. Në anën e djathtë shohim Atë si Gjykatësin e Drejtë, të rreptë dhe serioz, me librin e mbyllur në dorë. Kjo vë në pah plotësinë dhe përsosmërinë e autoritetit hyjnor. Prandaj, ndryshimi në paraqitjen e syve nuk është aspak një “e metë”, por një paraqitje e veçantë e Ardhjeve të Tij të Dyta. Dallimi bëhet më i qartë po të mbuloni me dorë njërën gjysmë të ikonës dhe pastaj tjetrën.
Natyrisht, asgjë nga këto nuk e shqetësonte Shelley-n. Ai duket i painteresuar dhe aspak kureshtar, i paaftë të kuptojë se simbolika mund të shprehet si me figura, ashtu edhe me fjalë. Në fund të fundit, Krishti nuk është fjalë për fjalë një qengj, dhe Shkrimi nuk është i rremë ngaqë përdor gjuhë figurative.
Jo, Shelley beson se ikonat janë thjesht idhuj që duhen shkatërruar. Ato nuk kanë ndonjë domethënie më të thellë, as urtësi apo hir për të dhuruar, as thirrje për pendim. Ata që mendojnë se ikonat janë idhuj, keqkuptojnë thelbësisht dy gjëra: dallimin midis nderimit dhe adhurimit, si edhe vetë Mishërimin.
Perëndia u bë i dukshëm në Jisu Krishtin; përpara kësaj, Ai nuk mund të paraqitej, sepse nuk e kishte zbuluar Veten. Madje, njeriu nuk mund as ta shihte Atë e të mbetej gjallë. Kur erdhi në botë, Krishti u mbështoll me krijimin e dukshëm.
Dhe ndonëse këto dëshmi të Traditës mund të mos kenë shumë kuptim për ata që janë jashtë Kishës, ne, si orthodhoksë, mund të kujtojmë gjithmonë Ikonën jo të bërë me dorë, të krijuar nga vetë Krishti; ikonat e pikturuara nga Shën Luka Apostull dhe Ungjillor; si edhe ikonat e panumërta mrekullibërëse, përmes të cilave kryhen veprat e mrekullueshme të Perëndisë.
Siç kishte raportuar UGO, kjo nuk është hera e parë që figurat e shenjta bëhen cak sulmesh dhe polemikash fetare; kujtojmë rastin e Shën Nikiforit, Patriarkut që mbrojti ikonat, i cili në shekullin e IX qëndroi fort kundër lëvizjes ikonoklaste brenda vetë Kishës.
Mund të pikëllohemi për humbjen e një ikone, ndoshta për një ikonë përpara së cilës një i krishterë i devotshëm dikur qëndroi në lutje dhe ia kushtoi shpirtin e tij ose të saj Krishtit. Por, më shumë se kaq, duhet të pikëllohemi për zemërngurtësinë e atyre që, kur shohin fytyrën e Zotit, ndiejnë vetëm përbuzje dhe dëshirën për ta shkatërruar. Më keq akoma, ata i shtyjnë të rinjtë që ndikohen lehtë ta kryejnë këtë veprim në vend të tyre. Lutemi që të gjithë të ndriçohen dhe të gjejnë pendimin.
