Në Halkidiki u paraqit bilanci i vitit të parë të “EXODOS”
Fjalimi i Georgios Apostolakis trajtoi Numrin Personal, identitetin digjital, Wallet-in evropian dhe rreziqet e kontrollit algoritmik
Në Manastirin e Shën Arsenit të Kapadokisë, në Vatopedi të Halkidikisë, u mbajt më 23 korrik 2026 një takim me rastin e njëvjetorit të themelimit të Lëvizjes Panhelenike kundër Totalitarizmit Digjital “EXODOS”.
Sipas materialit të publikuar nga Anixneuseis.gr, në takim u paraqit bilanci i veprimtarisë së deritanishme të lëvizjes dhe u zhvillua një analizë më e gjerë mbi Numrin Personal, identitetin digjital dhe riorganizimin gradual të jetës shoqërore mbi infrastrukturat e ndërlidhura digjitale.
Fjalimi kryesor u mbajt nga Georgios Apostolakis, nënkryetar nderi i Gjykatës së Lartë të Greqisë dhe ish-deputet. Ai e paraqiti digjitalizimin jo thjesht si ndryshim teknik, por si zhvillim me pasoja politike, shoqërore dhe antropologjike.
Në qendër të diskutimit ishte Numri Personal në Greqi. Sipas fjalimit, lëshimi i tij praktik nisi në qershor 2025 përmes myInfo, ndërsa nga nëntori 2025 parashikohej dhënia automatike për qytetarët që nuk kishin vepruar vetë. Apostolakis theksoi se qytetari mund të zgjedhë disa shifra, por jo nëse do të përfshihet në sistem.
Sipas analizës së paraqitur, rëndësia e Numrit Personal nuk qëndron vetëm te të dhënat që përmban, por te funksioni i tij si lidhje e qëndrueshme mes regjistrave të ndryshëm: tatimorë, shëndetësorë, të sigurimeve, administrativë dhe të identifikimit.
Në të njëjtën logjikë u përmendën Gov.gr Wallet, ndërlidhja e regjistrave shtetërorë, dosja elektronike shëndetësore, sistemet e automatizuara të kontrollit tatimor dhe infrastruktura të inteligjencës artificiale në Greqi, përfshirë superkompjuterin “DAIDALOS” dhe AI Factory “Pharos”.
Në nivel evropian, fjalimi iu referua Rregullores së BE-së 2024/1183 për Portofolin Evropian të Identitetit Digjital. Shtetet anëtare pritet të ofrojnë të paktën një Wallet deri në fund të vitit 2026. Përdorimet e tij mund të përfshijnë shërbime publike dhe private, banka, telekomunikacion, udhëtime, diploma, nënshkrime elektronike dhe dokumente të tjera digjitale.
Apostolakis pranoi se teknologjitë e tilla mund të kenë dobi praktike, si ulja e burokracisë dhe kufizimi i gabimeve administrative. Megjithatë, ai ngriti pyetjen nëse përdorimi i tyre do të mbetet realisht vullnetar, kur shërbimet publike, bankat dhe platformat private të organizohen rreth tyre.
Në fjalim u analizua edhe “arkitektura e kontrollit digjital”: regjistrimi i të dhënave, bashkimi i tyre përmes një identifikuesi të përhershëm, autentifikimi përmes kartës ose Wallet-it, përdorimi i biometrisë, gjurmueshmëria e transaksioneve dhe vendimmarrja algoritmike.
Një pjesë e rëndësishme iu kushtua dallimit mes identifikimit, autentifikimit dhe autorizimit. Sipas Apostolakis, rreziku shfaqet kur identiteti digjital nuk shërben më vetëm për të provuar kush është qytetari, por fillon të përcaktojë nëse ai ka të drejtë të punojë, të marrë shërbime, të udhëtojë, të paguajë ose të komunikojë.
Në këndvështrimin ortodoks, fjalimi theksoi se njeriu nuk mund të reduktohet në një profil të dhënash. U bë kujdes që teknologjitë e reja të mos identifikohen në mënyrë të nxituar me “shenjën” e Apokalipsit, por u theksua se nuk është e parëndësishme shpirtërisht krijimi i sistemeve që mund të lidhin pjesëmarrjen ekonomike dhe shoqërore me një identitet të kontrolluar qendror.
Si shembuj ndërkombëtarë u përmendën Kina, Rusia, India dhe Afrika. Në Kinë u fol për sistemin shtetëror të identitetit online me kod unik dhe njohje fytyre. Në Rusi u përmend rubla digjitale, e cila pritet të zgjerohet nga 1 shtatori 2026 për bankat më të mëdha dhe bizneset e mëdha. Në Indi u analizua Aadhaar, sistemi biometrik me rreth 1,34 miliardë të regjistruar. Në Afrikë u përmend modeli i Infrastrukturës Publike Digjitale, që bashkon identitetin digjital, pagesat dhe shkëmbimin e sigurt të të dhënave.
Fjalimi përmendi edhe raste kundërshtimi qytetar. Në Britani, sipas materialit, një peticion parlamentar kundër kartave të identitetit digjital mblodhi 2.984.191 nënshkrime dhe u diskutua më 8 dhjetor 2025. Në Zvicër, qytetarët nxitën referendum për e-ID, i cili u miratua ngushtë me 50,39%, por me garanci shtesë për përdorim vullnetar dhe kontroll publik. Më 8 mars 2026, një kundërpropozim për mbrojtjen kushtetuese të disponueshmërisë së parasë së gatshme u miratua me 73,39%.
Për vitin e dytë të veprimtarisë, “EXODOS” paraqiti një listë kërkesash institucionale: vullnetaritet real për e-ID dhe Wallet, akses të barabartë jo-digjital në shërbimet bazë, ruajtje të parasë së gatshme dhe procedurave në letër, ndalim të trajtimit diskriminues ndaj atyre që nuk përdorin mjete digjitale, transparencë në ndërlidhjen e regjistrave, rishikim njerëzor të vendimeve algoritmike, ndalim të mbikëqyrjes së përgjithshme biometrike, mbrojtje të enkriptimit dhe privatësisë së komunikimeve, si dhe njohje kushtetuese të integritetit digjital dhe të drejtës për jetë offline.
Mesazhi kryesor i fjalimit ishte se debati nuk lidhet me refuzimin e teknologjisë si të tillë, por me kufijtë, vullnetaritetin, alternativat reale dhe kontrollin demokratik mbi sistemet që prekin jetën e përditshme të qytetarëve.
