Gjykata e Hagës dënon katër ish-krerët e UÇK-së me 81 vjet burgim
Thaçi dhe Krasniqi marrin nga 25 vjet burg, Veseli 18 dhe Selimi 13 vjet, për krime lufte të kryera gjatë konfliktit të viteve 1998-1999
Dhomat e Specializuara të Kosovës me seli në Hagë shpallën të mërkurën aktgjykimin e shkallës së parë ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke i dënuar në total me 81 vjet burgim për krime lufte. Katër ish-krerët e UÇK-së janë dënuar me gjithsej 81 vite burg nga Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, në përfundim të aktgjykimit të shkallës së parë, ku ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, është dënuar me 25 vite burgim, ish-kryetari i Kuvendit, Kadri Veseli, me 18 vite, Rexhep Selimi me 13 vite, ndërsa Jakup Krasniqi me 25 vite burgim.
Trupi gjykues, i kryesuar nga gjyqtari Charles Smith, i ka shpallur përgjegjës penalisht për krime lufte, përfshirë vrasje të paligjshme, torturë, trajtim mizor dhe ndalim të paligjshëm ose arbitrar, ndërsa në rastin e Thaçit u konfirmuan katër akuza për krime lufte: vrasje, torturë, trajtim mizor dhe ndalim arbitrar. Ndërkohë, Trupi Gjykues nuk i ka gjetur të provuara akuzat për krime kundër njerëzimit ndaj katër të akuzuarve, pasi gjykata konstatoi se Prokuroria nuk kishte arritur të vërtetonte ekzistencën e një sulmi të përhapur dhe sistematik kundër popullatës civile, element kyç për këtë lloj përgjegjësie.
Shifrat e viktimave dhe natyra e krimeve
Sipas aktgjykimit të plotë të publikuar nga Gjykata Speciale, Trupi Gjykues konstatoi se të katër të akuzuarit ishin penalisht përgjegjës për krimet e luftës të ndalimit arbitrar kundër 385 personave, trajtimit mizor kundër 49 personave, torturës kundër 303 personave dhe vrasjes së paligjshme kundër 96 personave. Njëkohësisht, i shpalli të akuzuarit të pafajshëm për krime kundër njerëzimit, pasi Prokurori i Specializuar nuk arriti të vërtetonte jashtë dyshimit të arsyeshëm se ishte kryer sulm i përhapur gjerësisht ose sistematik kundër një popullate civile, ndërsa u shpallën të pafajshëm edhe në lidhje me një numër incidentesh krimesh lufte.
Gjykata dha edhe vlerësime individuale për secilin të akuzuar. Për Krasniqin u tha se përmes publikimit të komunikatave dhe deklaratave politike e fjalimeve publike, si edhe urdhrave, ai inkurajoi kryerjen e krimeve kundër personave që konsideroheshin si kundërshtarë, përfshirë përmes "luftës speciale" të UÇK-së, ndërsa në deklaratat e tij u mor përsipër përgjegjësia për vrasjen dhe "masat ndëshkuese" kundër "kolaboracionistëve". Për Selimin, gjykata konstatoi se nxiti kryerjen e veprave penale dhe mori pjesë në to, duke marrë pjesë në ndalimin dhe burgosjen e 13 deputetëve të Kuvendit në Qirez, ndërsa kishte dijeni për një numër të madh veprash penale – keqtrajtime dhe vrasje – pa ndërmarrë masa për t'i parandaluar apo për t'i ndëshkuar autorët, madje si ministër i Rendit Publik avancoi disa persona që kishin marrë pjesë në vepra penale. Sa i përket Thaçit, aktgjykimi thekson se Hashim Thaçi gjithashtu mori pjesë personalisht në krime, përfshirë në arrestimin, ndalimin arbitrar dhe marrjen në pyetje të 13 parlamentarëve, dhe në arrestimin, ndalimin, transferimin dhe vrasjen e paligjshme të Behajdin Allaqit.
Gjatë shpalljes së aktgjykimit, kryetari i trupit gjykues theksoi se procesi kishte të bënte me aktakuzën dhe jo me legjitimitetin e UÇK-së. Gjykata konstatoi gjithashtu se gjykimi u zhvillua në një atmosferë të vazhdueshme të frikësimit të dëshmitarëve.
Procesi gjyqësor dhe periudha e akuzave
Procesi lidhej me ngjarje të periudhës nga marsi 1998 deri në shtator 1999 në disa zona të Kosovës, si dhe në Kukës dhe Cahan në veri të Shqipërisë. Aktakuza fillestare kundër katër të akuzuarve u konfirmua më 26 tetor 2020, dhe u ndryshua më 3 shtator 2021, 29 prill 2022, dhe 30 shtator 2022, ndërsa versioni me më pak redaktime u dorëzua më 27 shkurt 2023. Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi u arrestuan dhe u dërguan për në paraburgimin e Gjykatës Speciale në Hagë më 4 dhe 5 nëntor 2020, duke qëndruar që atëherë në paraburgim përpara një procesi të stërzgjatur gjykimi. Aktakuza fillestare ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit përmbante gjashtë akuza për krime kundër njerëzimit dhe katër për krime lufte. Aktgjykimi u shpall më 16 shtator 2026 në selinë e Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë, në një seancë publike që u transmetua në gjuhët shqipe, angleze dhe serbe.
Reagime nga Prishtina
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e cilësoi vendimin si të padrejtë. Ai tha se "shpallja fajtorë dhe dënimi kaq i rëndë për katër ish krerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, është padrejtësi e papranueshme, ndëshkim i madh dhe i dëmshëm," duke shtuar se aktgjykimi "mund të jetë shqiptuar formalisht në emër të popullit të Kosovës, por kjo formulë e zbrazët nuk duhet ngatërruar me vullnetin e popullit." Kurti kërkoi që aktgjykimi të ndryshohet dhe korrigjohet në shkallën e apelit sa më parë dhe theksoi se Kosova do të vazhdojë të mbështesë të katërt në procedurën e apelit, në mbrojtje të plotë, dinjitoze dhe institucionale, si përgjegjësi ndaj qytetarëve dhe besim në të drejtën për ta kundërshtuar një aktgjykim që ende nuk është përfundimtar.
Kryetari i Kuvendit, Glauk Konjufca, u shpreh se vitet e dënimit janë tepër të larta, duke krahasuar me dënimet e dhëna në mungesë nga Serbia: "Kur po më kujtohet që aktakuzën e kanë pasur në Serbi 15 vite, 15 vite kanë qenë këta në Serbi, po t'i arrestonte Serbia dhe po të vinte deri te dënimi i tyre, 15 vite po t'i dënon Serbia në mungesë, e këta kinse në emër të popullit me këto dënime drakonike. Duhet t'i ndërmarrin të gjitha masat në kuadër të ligjit edhe të përpjekjeve tona ndërkombëtare për t'u hequr këto dënime," tha Konjufca. Ish-kryeministri Ramush Haradinaj e cilësoi aktgjykimin "të papranueshëm" dhe "të padrejtë", duke bërë thirrje për qetësi dhe për vazhdimin e betejës ligjore në shkallën e dytë.
Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së hodhi poshtë verdiktin, duke deklaruar: "Hedhim poshtë kategorikisht dënimin e Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Ky aktgjykim godet luftën e drejtë çlirimtare të UÇK-së dhe lëndon çdo familje që dha bijtë dhe bijat për lirinë e Kosovës." Edhe disa kryetarë komunash reaguan ashpër: kryetari i Ferizajt e cilësoi vendimin si "të papranueshëm, të padrejtë e lirimohues", duke shprehur bindjen se "do të triumfojmë në Apel".
Reagime nga Shqipëria
Vendimi shkaktoi reagime të forta edhe nga drejtues politikë në Tiranë. Kryeministri Edi Rama e cilësoi dënimin me një fjalë të vetme, "Marre", në një reagim në rrjetet sociale pas shpalljes së aktgjykimeve. Postimi i tij përmbante një fotografi të hartës së Evropës e rrethuar me një tel me gjëmba.
Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, deklaroi se "sot është një ditë jo e mirë për shqiptarët, për mbarë kombin, për familjet e ish-udhëheqësve politikë të Luftës Çlirimtare të Kosovës dhe të Kosovës, pasi gjykata e shkallës së parë në Hagë komunikoi vendime me të cilat, në mënyrë absolute, nuk arriti të substancializojë asgjë konkrete, përveç deklaratave të përgjithshme që janë përsëritur me dhjetëra dhe qindra herë nga propaganda e Beogradit," duke shtuar se gjykata "dha dënime tërësisht të pamerituara, në vend që të shpallte pafajësinë në sallë, në emër të së drejtës." Berisha theksoi se vendimi nuk ndryshon vlerësimin e tij për luftën çlirimtare, të cilën e quajti "faqja më e ndritur e luftërave të shqiptarëve për liri dhe dinjitet kombëtar pas luftërave të Skënderbeut."
Reagimi nga pala serbe dhe qëndrimi amerikan
Nga ana tjetër, përfaqësuesja e familjeve serbe të rrëmbyer dhe të zhdukur, Silvana Marinkoviq, e vlerësoi dënimin si të vogël në raport me krimet e pretenduara. Ajo tha se "mund të them se një pjesë e drejtësisë është vënë në vend. Megjithatë, ata nuk u dënuan për rrëmbime, dhe aktakuza, për fat të keq, nuk përfshin krime kundër serbëve. Ajo përfshin vetëm një numër shumë të vogël, ndoshta rreth pesë përqind," ndërsa shprehu shqetësim se vendimi mund të ndryshohet në apel.
Shtetet e Bashkuara reaguan zyrtarisht duke thënë se "e respektojmë aktgjykimin e Dhomave të Specializuara" dhe duke bërë thirrje që të shmanget retorika nxitëse pas vendimit.
Çfarë pritet më tej
Avokatët e mbrojtjes njoftuan se do të ankimojnë vendimin. Sipas njoftimeve nga vendi i ngjarjes, mbrojtja e Thaçit, Krasniqit, Veselit dhe Selimit deklaroi se do të apelojë aktgjykimin e shkallës së parë. Kryeministri i Nismës Socialdemokrate, Fatmir Limaj, e quajti verdiktin një lajm të keq, por bëri thirrje për maturi: "Sot morëm lajme të këqija nga Haga, të papritura, të pamerituara, të padrejta. Sot u shpall aktgjykimi dënues i shkallës së parë për themeluesit e UÇK-së dhe të shtetit të Kosovës."
Vendimi i sotëm mbetet i pafuqishëm ligjërisht deri në përfundimin e procesit të apelit, ku pritet të vendoset përfundimisht fati i katër ish-liderëve të UÇK-së.
