Perandori i Shenjtë Kostandin i Madh – sundimtari që ndryshoi historinë e krishterë
Nga vizioni i Kryqit deri te Koncili i Nikesë, jeta e tij shënoi fundin e persekutimeve dhe nisjen e një epoke të re për Kishën.
Perandori i Shenjtë Kostandin i Madh mbahet mend si sundimtari që ndryshoi rrjedhën e historisë së krishterë. Sipas traditës kishtare të dokumentuar nga shkrimtarët e hershëm të Kishës, Providenca Hyjnore përgatiti një njeri që, duke dalë nga persekutimet e egra romake, do të bëhej mbrojtësi i Kishës dhe do të fitonte titullin e Barabartë me Apostujt.
Kostandini lindi rreth vitit 274 në Nish (Naissus). Babai i tij, Konstancë Klorusi, megjithëse formalisht pagan, tregonte mirëdashësi ndaj të krishterëve dhe nuk mori pjesë në persekutimet e perandorisë. Ndikimi i nënës, Helenës, dhe dëshmia e martirëve që vuanin me durim lanë gjurmë të thella tek i riu Kostandin. Pas vdekjes së babait në vitin 306, ushtria e shpalli atë sundimtar të Galisë dhe Britanisë.
Pika kthyese erdhi në vitin 312, para betejës me Maksencin, sundimtarin e Romës. Tradita kishtare tregon se Kostandini pa në qiell shenjën e ndriçuar të Kryqit me fjalët: "Me këtë fito." Atë natë iu shfaq Zoti Jezu Krisht në ëndërr dhe e urdhëroi të mbante simbolin e Kryqit para ushtrisë. Beteja vendimtare u zhvillua te Ura Milviane: Maksenciu u mposht dhe u mbyt në Tiber. Kostandini hyri triumfalisht në Romë, i bindur se fitorja i ishte dhënë nga Zoti.
Në vitin 313, u nxor Edikti i Milanos – një ndër dokumentet më të rëndësishme në historinë e Kishës. Ai njohu të drejtën e të krishterëve për të shprehur lirshëm besimin e tyre, ktheu pronat e konfiskuara të Kishës dhe i dha fund shekujve persekutimesh. Kostandini gjithashtu hoqi shumë praktika mizore romake, mbrojti jetimët dhe të vejat, dhe e ngriti të dielën si ditë lutjeje e pushimi.
Pas bashkimit të gjithë perandorisë nën sundimin e tij në vitin 323 – duke mundur Licinin, i cili kishte rifilluar presionet mbi të krishterët në Lindje –, Kostandini thirri Koncilin e Parë Ekumenik të Nikesë në vitin 325. Treqind e tetëmbëdhjetë peshkopë nga e gjithë bota e krishterë u mblodhën atje, mes tyre Shën Nikolla i Mirës dhe Shën Spiridoni i Trimithuntit. U dënuan mësimet heretike të Ariusit dhe u miratua Simboli i Besimit të Nikesë, themeli i rrëfimit Ortodoks.
Siç kishte raportuar UGO, kremtimi i së dielës së tretë të Kreshmes dhe nderimi i Kryqit risolli në vëmendje lidhjen e pandashme midis simbolit të Kryqit dhe historisë së Kishës Ortodokse.
Veprimtaria e nënës së tij, Perandoreshës Helena, ishte gjithashtu me rëndësi të madhe për Kishën. Me kërkesën e djalit, ajo udhëtoi në Tokën e Shenjtë, ku u zbulua Kryqi i Shenjtë. Tradita tregon se njëri nga tre kryqet e gjetura u identifikua si Kryqi i Zotit pasi ngriti të vdekurin – dhe nga ky ngjarje e ka origjinën festa e Ngritjes së Kryqit të Shenjtë, që Kisha Ortodokse e kremton çdo vit.
Një nga aktet më të rëndësishme të mbretërimit të tij ishte edhe themelimi i Kostandinopojës mbi vendin e Bizantit të lashtë. Ndryshe nga Roma, qyteti i ri u ndërtua si qendër e krishterë që nga themelet – me tempuj, organizata bamirëse dhe ndërtesa publike që pasqyronin frymën e re shpirtërore të kohës. Ai u bë për shekuj qendra shpirtërore, kulturore dhe politike e Lindjes.
Perandori i Shenjtë i Barabartë me Apostujt Kostandin kaloi në amshim në festën e Rrëshajëve të vitit 337, në moshën 65-vjeçare. Trupi i tij u varros me ceremoni madhështore në Kishën e Apostujve të Shenjtë në Kostandinopojë, sipas dëshirës së tij. Kisha e nderoi atë si sundimtarin që i dha fund epokës së persekutimeve, mundësoi përhapjen e lirë të Ungjillit dhe la gjurmë të pashlyeshme në historinë e krishterimit.
Burimi: savezpn.rs
