Dëshmi historike mbi predikimin e Shën Kozmait në Dardhë
Libri i vitit 1927 përshkruan gjurmët e shenjtorit në Dardhë dhe biografinë e Polikarpit, mitropolitit të Larisës, të vrarë në 1821.
Shën Kozmai, shënjtor dhe predikuesi i njohur ortodoks, ka lënë gjurmë të dukshme në fshatin e Dardhës, siç dëshmohet në një botim historik të vitit 1927. Sipas pjesës "Dëshmi për kalimin dhe predikimin e Shën Kozmait në Dardhë", shkruar nga At Spiro N. Zengo dhe botuar në Athinë, predikuesi arriti në qytezë rreth vitit 1775 dhe për shumë ditë predikoi fjalën hyjnore, duke e gjetur atë një qytezë të lulëzuar dhe me popullsi të madhe.
Sipas dëshmive të banorëve të vjetër, Shën Kozmai kishte ngulur një kryq prej druri në një dardhë, poshtë Kishës së Shën Gjergjit, në varrezat e vjetra të qytezës. Bashkëmoshatarët e autorit kujtonin ende trungun e kësaj dardhe, me disa degë ende të gjelbra, ndërkohë që nën të gjendeshin më parë varret familjare të banorëve vendas. Trungu i pemës u shkul me rrënjë në vitin 1893, i njëjti vit kur u mboll edhe bredhi që ruhet sot përpara shkollës së qytezës, mbjellë nga Andon Gaqi, atëherë kujdestar i Kishës së Shën Gjergjit.
Përveç dëshmisë për kalimin e Shën Kozmait, botimi i vitit 1927 përfshin edhe biografinë e Polikarpit të Dardhës, i cili u bë mitropolit i Larisës. Sipas librit, atij iu pre koka nga Mahmud Pashë në vitin 1821, gjatë periudhës së trazirave që shënuan fillimin e Luftës së Pavarësisë Greke. Botimi përmban gjithashtu një përshkrim të shkurtër të qytezës së Dardhës, të shoqëruar me ilustrime, dhe u shtyp në shtypshkronjën e I. Vartsos, në rrugën Ippokratous të Athinës.
Kujtimi i festave fetare kushtuar Shën Kozmait dhe Shën Damianit vazhdon të përkujtohet edhe sot në disa zona të traditës ortodokse.
