Letra e Mid’hat Frashërit për shqiptarët e Amerikës
Në letrën e shkruar në mërgim, themeluesi i Ballit Kombëtar përshkruan ekzekutimet, burgjet dhe frikën e mbjellë nga regjimi komunist në Shqipëri.
Mid’hat Frashëri, një nga nënshkruesit e Aktit të Pavarësisë së Shqipërisë, u drejtoi më 1 dhjetor 1946 nga mërgimi një letër bashkatdhetarëve dhe miqve të tij në Amerikë, ku denonconte regjimin komunist. Sipas ObserverKult, i cili e botoi tekstin më 19 nëntor, letra jep pikëpamjet e tij për gjendjen në vend menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore.
Frashëri shkruan se rreth 750 shqiptarë ndodheshin si refugjatë në bregun perëndimor të Adriatikut dhe 800 të tjerë në Greqi. Sipas tij, ata vinin nga të gjitha krahinat e Shqipërisë dhe një numër i madh nga Kosova. Ai pyet nëse të burgosurit ishin 16.000 apo 26.000 dhe sa familje ishin internuar në Krujë, Berat e gjetkë.
Autori shkruan se “reforma” kryesore e regjimit ishte frika, sepse prindërit kishin frikë nga fëmijët e tyre dhe njerëzit nga të afërmit, se mos i spiunonin te policia. Ai pohon se fshatarët morën tokë, por prodhimin ua merrte shteti, ndërsa mallrat, ilaçet dhe lëndët e para dërgoheshin në Jugosllavi. Frashëri e quan komunizmin “kolera e kuqe”, që e bëri shqiptarin të vriste shqiptarin.
Nuk është hera e parë që dëshmitë nga vitet e diktaturës rikthehen në vëmendje. Kohët e fundit UGO shkroi edhe se Atë Spiro Veli ruajti shërbesën në Elbasan gjatë periudhës së ateizmit.
Mid’hat Frashëri lindi më 25 mars 1880 në Janinë. Ishte djali i rilindësit Abdyl Frashëri dhe u rrit nën kujdesin e Samiut dhe Naimit. Më 1908 u zgjodh kryetar i Kongresit të Manastirit. Më 28 nëntor 1912 mori pjesë në Kuvendin e Vlorës dhe u bë ministër në qeverinë e Ismail Qemalit. Regjimi komunist e përndoqi me akuzën se kishte themeluar Ballin Kombëtar. Pas luftës, ai u vendos në Itali e më pas në Londër, ku krijoi Komitetin “Shqipëria e Lirë”. Rreth 40.000 vëllime nga biblioteka e tij personale, e sekuestruar pas luftës, ruhen sot në Bibliotekën Kombëtare të Shqipërisë.
