Kisha ortodokse përkujton më 28 shtator Oshënar Haritoni Pohuesin
Oshënari lindi në Ikonio, u mundua nën perandorin Aurelian dhe themeloi më vonë llavrat monastike të Faranit, Dukës e Sukës në shkretëtirën e Judesë.
Oshënar Haritoni Pohuesi kujtohet nga Kisha Ortodokse më 28 shtator si murgu që, pas mundimeve për besimin e tij të krishterë, themeloi jetën monastike në shkretëtirën e Judesë. Sipas Orthodox Times, Saint Chariton the Confessor was born at Iconium in the province of Lycaonia, and suffered there during a persecution against Christians in the reign of Emperor Aurelian (270-275), ndërsa sipas traditës u varros më vonë në Llavrën e Faranit.
Oshënar Haritoni Pohuesi 28 shtator
Oshënar Haritoni lindi në Ikonio të Azisë së Vogël dhe u rrit me besimin e krishterë. Që në rini u bë i njohur për përshpirtshmërinë dhe jetën e tij të virtytshme. Sinaksari e vendos fillimin e jetës së tij në kohën e perandorit Aurelian dhe rrëfen se, kur urdhrat kundër të krishterëve mbërritën në Ikonio, Haritoni u arrestua dhe u dërgua përpara gjykatësit.
I pyetur për emrin dhe besimin, ai u përgjigj se quhej Hariton dhe besonte në Krishtin, Perëndinë e vërtetë. Gjykatësi i kërkoi t'u flijonte hyjnive pagane, duke i premtuar nderime dhe të mira nëse bindej. Haritoni nuk pranoi. Ai tha se nuk mund të adhuronte idhuj të bërë nga duart e njerëzve dhe kujtoi shembullin e Shën Theklës, bashkëqytetares së tij, si edhe predikimin e Apostull Pavlit. Për të shprehur qëndrueshmërinë e tij, solli ndër mend fjalët e apostullit se as mundimi, as përndjekja, as rreziku nuk mund ta ndanin nga dashuria e Krishtit.
Kur gjykatësi nguli këmbë se adhurimi i idhujve u sillte njerëzve lavdi e mbarësi, Haritoni iu përgjigj se figurat prej ari e argjendi nuk mund të shihnin, të dëgjonin apo të ndihmonin askënd. Ai përmendi fjalët e psalmit për idhujt që «gojë kanë e nuk flasin; sy kanë e nuk shohin». Madje i propozoi gjykatësit t'i vinte në provë: nëse figurat thyheshin, do të bëhej e qartë se nuk mund të mbronin as veten.
I zemëruar nga fjalët e tij, gjykatësi urdhëroi që Haritoni të zhvishej, të shtrihej në tokë me duart e këmbët të tendosura dhe të rrihej me shkopinj. Edhe gjatë mundimit, oshënari refuzoi të mohonte Krishtin. Rrahja vazhdoi derisa ai mbeti pothuajse pa ndjenja; pastaj e çuan në burg. Sipas rrëfimit, plagët e tij u shëruan atje në mënyrë të mrekullueshme.
Kur e nxorën sërish përpara gjykatësit, as premtimet, as kërcënimet nuk ia ndryshuan besimin. Atëherë e munduan përsëri, ia dogjën trupin me pishtarë dhe e mbyllën të lidhur në burg. Përndjekja përfundoi dhe Haritoni u lirua. Ai mbante në trup gjurmët e mundimeve, por nuk kishte marrë fundin martirik që kishte qenë i gatshëm të pranonte. Vendosi, prandaj, të jetonte për Krishtin në përmbajtje, lutje dhe asketizëm.
Nga shpella e kusarëve te Llavra e Faranit
Gjatë udhëtimit drejt Jerusalemit, Haritonin e zunë kusarët. Ia lidhën duart pas shpine, i vunë një zinxhir në qafë dhe e çuan në shpellën e tyre. E lanë atje të lidhur, ndërsa dolën për të kërkuar njerëz të tjerë për të grabitur. Haritoni e priti këtë sprovë me lutje. Sinaksari tregon se ai nuk kërkoi thjesht të shpëtonte, por iu lut Perëndisë të mos pengohej rruga e tij drejt Krishtit.
Sipas rrëfimit sinaksar, një gjarpër hyri në shpellë dhe lëshoi helm në enën e verës së kusarëve. Kur u kthyen, ata e pinë verën dhe vdiqën. Haritoni u çlirua nga lidhjet.
Një pjesë të pasurisë së grabitur që gjeti në shpellë ua ndau të varfërve dhe etërve asketë të shkretëtirës. Me pjesën tjetër e shndërroi shpellën në kishë dhe themeloi pranë saj Jeta e Haritonit në Faran u bë e njohur. Sinaksari rrëfen për mrekulli e shërime dhe thotë se shumë njerëz, mes tyre paganë e judenj, pranuan Pagëzimin e shenjtë. Të tjerë dëshiruan të ndiqnin jetën e tij dhe u bënë murgj. Haritoni jetonte me pak, flinte në tokë dhe kalonte shumë nga nata në lutje e psalmodi. Ishte i dhembshur me të varfrit, mikpritës me të huajt, i butë dhe i gatshëm të mësonte ata që vinin tek ai.
Porositë për vëllezërit dhe Llavra e Dukës
Kur numri i njerëzve që kërkonin ta takonin u rrit, Haritoni ndjeu se po i mungonte qetësia që kërkonte për lutjen. Para se të largohej nga Farani, u la murgjve porosi të hollësishme për jetën e tyre. U kërkoi të hanin një herë në ditë, pas perëndimit të diellit, me përmbajtje: ushqimi i tyre të ishte buka me kripë dhe pija, uji i pastër. Caktoi orë për lutjen e psalmodinë ditën dhe natën; i këshilloi të luteshin me përqendrim, t'i kundërshtonin mendimet e këqija me kreshmë e lutje dhe të mos i linin të varfrit të largoheshin duarbosh nga manastiri.
Me pajtimin e vëllezërve, u caktua një igumen për bashkësinë e Faranit. Haritoni u largua drejt Jerikosë dhe gjeti një shpellë të përshtatshme për vetmi. Për një kohë jetoi atje i panjohur, duke u ushqyer edhe me barishtet e vendit. Por njerëzit nisën ta kërkonin sërish për këshillë e shërim. Disa prej tyre lanë jetën e mëparshme dhe qëndruan pranë tij si murgj. Kështu u themelua llavra e dytë, e njohur si Llavra e Dukës. Ajo u zgjerua më vonë nga asketi Elpidi dhe e lidh emrin «Duka» me një njeri që e mbronte manastirin nga sulmet e banorëve fqinjë të vendit të quajtur Noeron.
Edhe aty numri i vizitorëve vazhdoi të rritej. Haritoni u la vëllezërve udhëzime dhe një drejtues të denjë, pastaj shkoi më thellë në shkretëtirë, në zonën e Tekoas. Atje u formua Llavra e Sukës, e treta bashkësi monastike që lidhet me emrin e tij.
Shpella e Varur dhe kthimi në Faran
Dëshira për heshtje e çoi Haritonin në një shpellë mbi një kodër, pranë llavrës së Sukës. Sinaksari e quan Shpella e Varur: ajo ndodhej lart dhe arrihej vetëm me shkallë. Haritoni jetoi atje për shumë kohë. Kur mosha dhe mundimet ia vështirësuan bartjen e ujit, nuk deshi t'ia ngarkonte këtë shërbim një nxënësi. Sipas rrëfimit, pas lutjes së tij doli ujë i pastër nga njëra anë e shpellës.
Kur e kuptoi se po i afrohej fundi i jetës, zbriti nga shpella. Nga Suka shkoi në llavrën e dytë dhe, i shoqëruar nga igumenët e vëllezërit e bashkësive, u kthye në Faran, aty ku kishte nisur jetën e tij monastike. Atje u dha nxënësve porositë e fundit.
Porositë e fundit të Oshënar Haritonit
Haritoni i nxiti vëllezërit të përgatiteshin që tani për takimin me Perëndinë, sepse jeta e tanishme është koha e pendimit dhe e përpjekjes për virtytin. U kërkoi të ruanin besimin e marrë nga Kisha dhe të qëndronin të patundur në mësimin e saj. Ai i këshilloi të kujdeseshin për pastërtinë e zemrës e të trupit, të shmangnin zemërimin dhe të mbronin paqen mes tyre. Nëse lindte përçarje, duhej të pajtoheshin shpejt: dashuria vëllazërore ishte shenja me të cilën njerëzit do t'i njihnin si nxënës të Krishtit. Kur një mendim i keq hynte në zemër, duhej kundërshtuar që në fillim me lutje, kreshmë dhe përulësi. I porositi gjithashtu të ruanin mendjen e shqisat, veçanërisht atë që shihnin e dëgjonin.
Për jetën e murgut, Haritoni vlerësonte moszotërimin e pasurisë, mjaftimin me gjërat e nevojshme dhe lirinë nga dëshira për të mira të përkohshme. I paralajmëroi kundër krenarisë, edhe kur ajo lind nga veprat e mira. Në vend që të gjykonin vëllanë, u kërkoi të shqyrtonin mendimet, fjalët dhe veprat e veta, ta ndihmonin atë që gabonte dhe ta pranonin të huajin me mikpritje. Përulësia, tha ai, i mbron asketët në përpjekjen e tyre shpirtërore.
Në mbyllje të porosive, sinaksari thekson dhembshurinë ndaj atij që ka gabuar. Haritoni përmend lotët, pendimin, rrëfimin, kreshmën dhe lutjen si ndihma për shërimin e shpirtit, por i kujton nxënësit se mëshira ndaj tjetrit ka fuqi të madhe: ajo i bën mirë si atij që fal, ashtu edhe atij që ka nevojë të ngrihet përsëri.
Pasi i mësoi e u lut për nxënësit e tij, Oshënar Haritoni u shtri në shtrat dhe ia dorëzoi në paqe shpirtin Perëndisë. Sipas traditës së ruajtur për jetën e tij, u varros në Llavrën e Faranit. Kisha e kujton si omologjet, pohues për qëndresën e tij në përndjekje dhe si atë të jetës murgërore në shkretëtirën e Judesë.
Siç kishte raportuar UGO, kalendari ortodoks sjell çdo ditë kujtimin e murgjve, dëshmorëve dhe pohuesve të kishës së lashtë, si në rastin e Shenjtorit të ditës, 28 qershor 2026, kur Kisha përkujtoi murgë e dëshmorë të tjerë të traditës monastike.
