Kisha e Fjetjes së Shën Marisë në Zervat, monument ortodoks i Dropullit
Trashëgimia ortodokse e jugut shqiptar gjen një nga shprehjet e saj më të spikatura te kisha e Fjetjes së Shën Marisë në fshatin Zervat të krahinës së Dropullit. Sipas materialit dokumentues mbi trashëgiminë kishtare të rajonit, kisha përfaqëson vazhdimësinë e traditës bizantine dhe post-bizantine në Epirin historik.
Studiuesit e datojnë ndërtimin e kishës në shekullin XVII, periudhë kur shumë objekte ortodokse u rindërtuan ose u zbukuruan gjatë sundimit osman. Kisha ngrihet me gurë lokalë, ka plan bazilikal me kupolë dhe hapësirë liturgjike të ndarë sipas traditës ortodokse. Vendosja e saj në qendër të fshatit pasqyron rolin kryesor si qendër shpirtërore dhe shoqërore për komunitetin ortodoks të Zervatit.
Brendësia e monumentit ruan afreske murale me vlera të larta artistike: skena nga jeta e Krishtit, figura shenjtorësh dhe profetësh, si dhe kompozimi i Fjetjes së Hyjlindëses. Stili i pikturimit lidhet me shkollat ikonografike epirote dhe me traditën që pason mjeshtrat e mëdhenj të ikonografisë ballkanike pas epokës së Onufrit.
Festa e Fjetjes së Hyjlindëses, e kremtuar më 15 gusht, ka qenë historikisht momenti kur kisha mblidhte jo vetëm banorët e Zervatit, por edhe komunitete të tjera nga e gjithë krahina e Dropullit. Gjatë regjimit komunist, aktiviteti fetar u ndal, por pas viteve 1990 funksioni liturgjik u rivendos dhe nisi restaurimi i monument. Sot kisha konsiderohet monument kulture dhe pjesë e trashëgimisë historike të jugut shqiptar.
Dropulli ka qenë vazhdimisht në qendër të vëmendjes fetare dhe kulturore. Siç kishte raportuar UGO, ilustron lidhjen e ngushtë ndërmjet Kishës Ortodokse dhe autoriteteve vendore në këtë zonë.
Lexo gjithashtu
Kisha kujton shpëtimin e Kostandinopojës nga rrethimi i persëve
Sipas traditës kishtare, ngadhënjimi mbi ushtritë perse dhe avare në kohën e perandorit Heraklit iu atribuohet ndërhyrjes së Hyjlindëses në kishën e Vlahernave.
Rrënojat e kishës së Asomatit në Velçë lidhen me peshkopatën e Shën Klementit
Studimet arkeologjike dokumentojnë dy faza ndërtimi, materiale të pasura dhe një hipotezë për përdorimin e kishës nga popullsia bullgare.
Boboshtica e Korçës në regjistrimet osmane të shekullit XVI
Dokumentet e viteve 1519, 1530 dhe 1570 dëshmojnë organizimin e krishterë të fshatit
Kryepeshkopi Anastas, kujtime nga ngjitja në fron e vitit 1992 në Tiranë
Autori Orfeas Betsis rrëfen episodin e vitit 1999 në Sarandë, kur Kryepeshkopi udhëtoi bashkë me Kostandin Karamanlis drejt helikopterit.
Butrinti ruajti rolin e qendrës peshkopale mesjetare
Qyteti u përfshi në strukturat kishtare bizantine, u rindërtuan bazilika dhe selia peshkopale u zhvendos në Gliki më 1318.
Mihal i Gorës dhe veprimtaria e tij në Voskopojë
Mësuesi, shkrimtari, kronikografi dhe kleriku nga Shipska la kodikë, vepra fetare dhe dëshmi për historinë e qytetit.