Radio Ngjallja kujton 68-vjetorin e vdekjes së Kristofor Kisit
Kryepiskopi i parë kanonik i Shqipërisë, i cili pranoi Tomosin e autoqefalisë më 1937, ndërroi jetë më 16 qershor 1958 në rrethana që mbeten të diskutueshme.
Autoqefalia e Kishës Ortodokse të Shqipërisë lidhet, ndër të tjera, me figurën e Kristofor Kisit — kryepiskopit të parë kanonik, emri i të cilit bashkon historinë kishtare dhe dramën njerëzore të një epoke. Sipas Radio Ngjallja, me rastin e 68-vjetorit nga vdekja e tij, radios i është kushtuar një emision i posaçëm dedikuar këtij personaliteti kishtar.
Kristofor Kisi lindi më 1880 në lagjen Kala të Beratit. Pas studimeve teologjike në Shkollën e Patriarkanës Ekumenike në Halki, të përfunduara më 1908, ai u dorëzua dhjakon në Kostandinopojë më 20 prill 1910, e më 2 nëntor 1917 u ngrit në gradën e episkopit të Sinadhonit. Në vitin 1923, Patriarkana e dërgoi si eksark në bisedimet mbi autoqefalinë shqiptare, dhe po atë vit u emërua episkop i Beratit — e më 1934 episkop i Korçës.
Kulmi i rrugës së tij erdhi më 12 prill 1937, kur Sinodi i Shenjtë i Patriarkanës Ekumenike njohu autoqefalinë e Kishës Ortodokse të Shqipërisë dhe Tomosi iu dorëzua drejtpërdrejt imzot Kristofor Kisit. Ai u njoh si kryepiskop kanonik i Tiranës, Durrësit, Elbasanit dhe i gjithë Shqipërisë, duke u bërë simbol i konsolidimit të hierarkisë vendase.
Pas vendosjes së regjimit komunist, Kisi u largua nga posti drejtues dhe u mbajt i izoluar në ambientet e kishës së Shën Prokopit në Tiranë, në kushte të kufizuara dhe nën mbikëqyrje të vazhdueshme. Dëshmitë familjare e përshkruajnë si njeri të urtë, të ndershëm dhe të kulturuar, me interes edhe për shkencat natyrore — fizikën dhe kiminë. Kontaktet me shqiptarë nga jashtë vendit u penguan vazhdimisht nga autoritetet.
Pjesa më e ndjeshme e historisë së tij lidhet me fundin e jetës. Kujtimet familjare flasin për shenja agonie dhe helmim të mundshëm, ndërsa shënimet zyrtare kishtare shënojnë se ai ndërroi jetë më 16 qershor 1958, ora 17:00, në Spitalin e Përgjithshëm Civil të Tiranës — shkak zyrtar: hemorragji cerebrale brenda 28 orësh. Varrimi u krye më 18 qershor 1958 në varrezat e Tufinës, me shpenzime të mbuluara nga kryesia e kishës. Mospërputhja mes dy versioneve e ka mbajtur të hapur pyetjen mbi rrethanat e vdekjes.
Pavarësisht kësaj, figura e Kristofor Kisit mbetet simbol i luftës për njohjen kanonike të autoqefalisë shqiptare dhe i qëndresës kishtare ndaj presionit shtetëror — presion që kulmoi më 1967 me ndalimin e besimeve fetare në Shqipëri. Jeta e tij është njëkohësisht histori e një kryepiskopi dhe dëshmi e një kohe kur kisha u përball me trysninë e sistemit. Siç kishte raportuar UGO,
