Kisha e Shën Mari Vllahernës ruhet në Kalanë e Beratit
Objekti mesjetar ndodhet brenda mureve të kalasë dhe lidhet me traditën bizantine të kultit të Hyjlindëses.
Kisha e Shën Marisë së Vllahernës në Berat është një nga objektet më të vjetra mesjetare të kultit që ruhen në lagjen “Kala”. Sipas Drejtorisë Rajonale të Trashëgimisë Kulturore Berat, ajo ndodhet në anën perëndimore të kalasë, brenda mureve rrethuese, mbi një ndërtim më të hershëm.
Datimi më i mundshëm i kishës lidhet me fillimin e shekullit XIII, periudhë kur Berati u bë qendër e rëndësishme e Despotatit të Epirit. Emërtimi i saj lidhet me Vllahernën, duke dëshmuar ndikimin bizantin në traditën kishtare dhe arkitekturore të qytetit.
Sipas të dhënave të Arkivës Digjitale Shqiptare, kisha përbëhet nga narteksi, naosi dhe altari. Muret janë punuar me teknikën e kluasonazhit, ndërsa apsida dhe pjesët e sipërme përfundojnë me kornizë dhëmbësharre.
Mbi portën perëndimore ndodhet mbishkrimi që lidhet me pikturimin e kishës nga Nikolla, biri i Onufrit, në vitin 1578. Në traditën kishtare, ajo kremton sot më 2 korrik përkujtimin e vendosjes së rrobës së Hyjlindëses në Vllahernë dhe më 31 gusht të kremten e vendosjes së brezit të Hyjlindëses.
Në të njëjtin kontekst kishtar, UGO kishte raportuar mbi kremtimin e Pentikostisë në Mitropolinë e Beratit.
Kisha mbetet pjesë e trashëgimisë ortodokse dhe kulturore të Beratit, ku historia e qytetit, arkitektura bizantine dhe kujtesa liturgjike ndërthuren në një monument të vetëm.
