Nga thesaret e Shën Joan Gojartit

Sot 11:15
64
Shën Joan Gojarti, një ilustrim në stilin e ikonografisë bizantine Shën Joan Gojarti, një ilustrim në stilin e ikonografisë bizantine

Fragment nga predikimi i Arkimandritit Epifan Haxhijanku për kujdesin për shpëtimin e të afërmit, dëshminë me jetën, pendimin dhe lutjen te Shën Joan Gojarti.

Shkëputur nga predikimi i Arkimandritit Epifan Haxhijanku, mbajtur më 13.10.2026 në të kremten e Shën Joan Gojartit.

Shën Joan Gojarti e shihte kujdesin për shpëtimin e të afërmit si pjesë të udhës së shpëtimit të çdo të krishteri. Në predikimet e tij, ky kujdes merr trajtën e bariut që kërkon delen e humbur, të besimtarit që dëshmon me jetën e vet dhe të njeriut që i jep zemër atij që është dëshpëruar nga rëniet e përsëritura.

«Zëri i tij doli në gjithë dheun, edhe fjalët e tij deri në anët e botës.» Me këto fjalë të psalmit, të përshtatura për shenjtorin, hapet predikimi nga i cili është marrë ky shkrim (Ps. 18:5, Rom. 10:18).

Shën Joan Gojarti, Atë i Kishës dhe mësues ekumenik, është njëri prej Tre Hierarkëve, të cilët himnografia kishtare i quan «tre ndriçuesit e mëdhenj të Hyjnisë tridiellore». Së bashku me Shën Vasilin e Madh dhe Shën Grigor Theologun, ai ndriçoi botën me rrezet e dogmave hyjnore.

Ilustrim i krijuar me AI: Shën Joan Gojarti në amvon
Ilustrim i krijuar me AI: Shën Joan Gojarti në amvon

Si episkop asket, jetonte me kreshmë të rreptë. Qortonte padrejtësinë, pasurimin e paligjshëm, shtypjen e të dobëtëve dhe luksin. Mbronte të varfrit, jetimët dhe ata që pësonin padrejtësi. Ngushëllonte mëkatarët dhe të dëshpëruarit. Njohës i thellë dhe interpretues i Shkrimit të Shenjtë, ai spikati për gojëtarinë e tij në amvon. Digjej nga dëshira që Ungjilli të predikohej në mbarë botën dhe jetonte në lutje e në bashkëbisedim të pareshtur me Perëndinë.

Kujdesi për shpëtimin e të afërmit

«Medet, nuk e dini sa gjë e madhe është të fitosh shpirtra!» Kështu shprehej Gojarti, dëshira e të cilit ishte që të shpëtohej edhe i krishteri i fundit. Kur i thoshin për t’i dhënë zemër se, falë predikimeve të tij, shumë njerëz e kishin braktisur udhën e mëkatit, ai përgjigjej se do të gjente qetësi vetëm kur të gjithë të arrinin të jetonin me virtyt. Si shembull sillte bariun që, megjithëse i kishte pranë nëntëdhjetë e nëntë dele, bëri gjithçka për të gjetur të humburën dhe për ta kthyer në tufë (Lluk. 15:4–7).

Kujdesi për shpëtimin e vëllezërve, sipas tij, ndihmon edhe në shpëtimin tonë. Për të treguar ç’do të thotë të fitosh edhe një njeri tjetër, ai sjell fjalën e profetit Jeremia: «Ai që nxjerr atë që është e çmuar nga ajo që është e pavyer, do të jetë si goja ime» (Jer. 15:19). Kështu, ai që e udhëheq dikë nga mëkati drejt virtytit dhe nga lajthitja drejt së vërtetës ndjek shembullin e vetë Perëndisë, që mori mishin tonë dhe u bë njeri për të shpëtuar gjininë njerëzore.

Nga njerëdashja e Tij e pafund, Krishti duroi vuajtjet dhe pranoi të kryqëzohej për të na çliruar nga mallkimi. Apostull Pavli e shpreh kështu: «Krishti na shpërbleu nga mallkimi i ligjit, sepse u bë mallkim për ne» (Gal. 3:13). Prej këtej buron pyetja e Gojartit. Nëse Ai që është Perëndi dhe merr pjesë në qenien hyjnore, të patregueshme e të pakapshme, i duroi të gjitha këto për shpëtimin tonë, çfarë duhet të bëjmë ne për të afërmit tanë, që janë gjymtyrë tonat, për t’i shpëtuar nga goja e djallit dhe për t’i udhëhequr në udhën e virtytit?

Gojarti e vlerëson ndihmën për nevojat materiale dhe i jep peshë edhe më të madhe kujdesit për shpirtin. Me këshilla dhe mësim të vazhdueshëm, besimtari mund ta ndihmojë atë që është bërë indiferent ose që ka rënë në mëkat të shohë sa e rëndë është ligësia dhe sa i bukur është virtyti sipas Perëndisë.

Dëshmia me jetën

Fjala për Perëndinë bëhet bindëse kur jeta e atij që e thotë është në përputhje me vullnetin e Tij. Në shpjegimin e fjalëve të Krishtit për dritën që duhet të ndriçojë përpara njerëzve (Matth. 5:16), Gojarti përfytyron dikë që, duke parë përulësinë, ndershmërinë dhe virtytet e një besimtari, mahnitet dhe thotë se i madh është Perëndia i të krishterëve, i Cili arriti t’i bëjë njerëzit si engjëj.

Kjo dëshmi shihet sidomos në mënyrën si besimtarët sillen me ata që i lëndojnë. Kur i shajnë, nuk ua kthejnë me të shara. Kur i godasin, nuk zemërohen. Kur u bëjnë padrejtësi, luten për atë që ua bëri. Nuk mbajnë armiqësi, nuk flasin kot dhe nuk gënjejnë. Nuk i shkelin betimet, madje parapëlqejnë t’u pritet gjuha sesa të betohen.

Pendimi, ilaçi i shpirtit

Himnografia kishtare e quan Shën Joan Gojartin «predikues të pendimit» dhe e përngjason me një sfungjer prej ari që thith lagështinë e dëshpërimit të rëndë. Fjalët e tij janë balsam për shpirtrat e plagosur nga mëkati. I rreptë me veten, ai tregohej i butë dhe mirëkuptues me të tjerët. «Edhe sikur të kesh rënë mijëra herë, ngrihu mijëra herë», u thoshte atyre që i kishte dëshpëruar përsëritja e rënieve. Nëntë ligjëratat Mbi pendimin dhe letra Drejtuar Theodhorit të rënë u japin mëkatarëve shpresë, ngushëllim dhe forcë për t’u penduar e për t’u ndrequr.

Kur Krishti i thotë të paralizuarit se mëkatet i janë falur (Matth. 9:2), Gojarti sheh në këtë falje burimin e shpëtimit dhe shpërblimin e pendimit. Pendimi shëron plagën e mëkatit. Është dhuratë qiellore, me fuqi që mposht pasojat e ligjit, dhe mbetet i hapur për njeriun e dhënë pas kurvërisë, për kurorëshkelësin, pijanecin, blasfemuesin dhe krenarin.

Sikur dënimi të vinte përpara se njeriu të kishte kohë të ndreqej, thotë Gojarti, bota do të shkatërrohej dhe Kisha nuk do ta kishte fituar Apostull Pavlin. Zemërgjerësia e Perëndisë e bëri ujkun bari, përndjekësin predikues dhe tagrambledhësin Mathe ungjillëzues. E njëjta zemërgjerësi na mëshiron, na ndryshon dhe na kthen në udhën e drejtë.

Kur ai që dikur dehej fillon të kreshmojë, kur blasfemuesi bëhet teolog, kur ai që dikur e ndotte trupin me këngë të turpshme tani e pastron shpirtin me himne hyjnore, Gojarti fton të admirojmë zemërgjerësinë e Perëndisë dhe të çmojmë pendimin. Ndryshimin e shpreh me fjalët e psalmit: «Ky ndryshim është vepër e së djathtës së Shumë të Lartit» (Ps. 76:11).

Kujtimi i mëkatit të falur e ndihmon njeriun të ruajë shpirtin dhe të përmbahet nga përsëritja e tij. Këtë qëndrim shpreh edhe Davidi: «Dhe mëkati im është përpara meje kurdoherë» (Ps. 50:5).

Lutja, drita e shpirtit

«Ashtu si dielli është drita e gjithësisë, edhe lutja është drita e shpirtit.» Me këtë përngjasim, Shën Joan Gojarti shpjegon çfarë humbet i krishteri kur lë pas dore lutjen. Ashtu si syri ka nevojë për dritën e diellit, shpirti ka nevojë për dritën e Krishtit, që hyn në të përmes lutjes së pareshtur.

Në mundësinë për t’iu lutur Perëndisë dhe për të bashkëbiseduar me Të, Gojarti sheh dashurinë e Perëndisë dhe nderin e madh që Ai i ka bërë njeriut. Kur lutet, njeriu bashkohet me engjëjt dhe shfaq atë që e dallon nga krijesat pa arsye. Lutja është vepër e engjëjve, ndërsa nderi i bashkëbisedimit me Perëndinë, sipas Gojartit, ia kalon edhe dinjitetit të tyre.

Këto fjalë janë si një tufë lulesh e marrë nga kopshti erëmirë i ligjëratave të Gojartit. Veprat e tij, të botuara edhe në greqishten e sotme me gjuhë të thjeshtë, mbeten të arritshme për lexuesin. Për sa kohë që Kisha vazhdon luftën e saj shpirtërore mbi dhe, ato i ndriçojnë mendjet e besimtarëve për të njohur Perëndinë, ngushëllojnë të vuajturit dhe mëkatarët, zgjojnë të plogështit për pendim dhe nxitin dhënien e lëmoshës. Ato u japin përgjigje herezive, i dëbojnë demonët dhe i mësojnë atij që thellohet në to jetën më Krishtin, që shpie në shpëtim.

Në të njëjtin kontekst kishtar, UGO ka botuar edhe shkrimin Shën Joan Gojarti: Si ta nderojë burri bashkëshorten.

Nëse vëreni një gabim, zgjidhni tekstin e nevojshëm dhe shtypni Ctrl+Enter ose Dërgo një gabim për ta raportuar tek redaktorët.
Nëse gjeni një gabim në tekst, zgjidhni atë me mousen dhe shtypni Ctrl+Enter ose këtë buton Nëse gjeni një gabim në tekst, theksoni atë me mousen dhe klikoni këtë buton Teksti i theksuar është shumë i gjatë!
Lexo gjithashtu