3 shtator: Shenjtori i ditës - Hierodëshmori Anthim i Nikomedisë
Kisha Ortodokse përkujton sot episkopin e Nikomedisë, i cili vdiq martir nën perandorin Maksimian, si dhe oshënarët Theoktisti, Fivia dhe Vasilisa.
Data 3 shtator sjell në vëmendje figurën e Hierodëshmorit Anthim, episkop i Nikomedisë në Bitini të Azisë së Vogël. Sipas traditës kishtare ortodokse, ai udhëhoqi rreth 20 mijë të krishterë kur, me urdhër të perandorit Maksimian në vitin 288, iu vu flaka kishës ku ishin mbledhur për t'i djegur të gjithë brenda.
Perëndia e shpëtoi Anthimin nga vdekja e menjëhershme dhe ai u fsheh për njëfarë kohe nëpër malet përreth, para se të kapej dhe të çohej përpara vetë perandorit. Atje ai rrëfeu hapur besimin te Krishti dhe iu nënshtrua torturave mizore: e goditën me shkopinj, i vunë sandale prej bronzi të nxehtë duke e detyruar të ecte, ndërsa më pas e lidhën në një rrotë që i priste gjymtyrët dhe ia dogjën trupin me pishtarë. Para se ta ekzekutonin, shenjti i profetizoi Maksimianit fundin e afërt të perandorisë pagane dhe triumfin e krishterimit, çka e tërboi aq shumë sa dha urdhër që t'i pritej koka. Sipas traditës, edhe pas vdekjes së tij, në kokën e prerë të Anthimit mbinë flokë, çka u konsiderua mrekulli.
E njëjta ditë përkujton edhe Oshënarin Theoktisti, i cili që në rini la prindërit dhe vendlindjen për t'u vendosur pranë Jerusalemit. Në Lavrën e Faranit ai lidhi një miqësi të thellë shpirtërore me Shën Efthimin e Madh, të ardhur nga Armenia, dhe së bashku kaluan vite në asketizëm e lutje në shkretëtirën e Kutilës. Në vitin e pestë të qëndrimit të tyre atje, ata gjetën një shpellë mbi një greminë, të cilën e shndërruan në kishë; me kalimin e kohës vendi u kthye në manastir me jetë të përbashkët, ku Theoktisti u bë igumen, ndërsa Efthimi u tërhoq më thellë në shkretëtirë. Theoktisti fjeti në paqe më 3 shtator të vitit 467, i varrosur nga vetë Shën Efthimi, atëherë nëntëdhjetëvjeçar, dhe nga Anastasi, patriarku i Jerusalemit.
Në po këtë ditë, kalendari kishtar përkujton gjithashtu dhjakonen Fivia dhe oshënaren Vasilisa.
Nuk është hera e parë që kalendari kishtar sjell në vëmendje martirët e Nikomedisë; kohët e fundit UGO kishte raportuar edhe mbi përkujtimin e martirëve të tjerë të këtij qyteti.
