Anthim Çaço nga Korça u zgjodh Patriark Ekumenik

Nga Dr. Themistokli Bambulla

Ndër hierarkët që kanë shërbyer në Mitropolinë e Korçës, Anthim Çaço zë një vend të veçantë: pas një periudhe të shkurtër në këtë seli, ai u zgjodh Patriark Ekumenik i Kostandinopojës me emrin Anthimi VII. Lidhja e tij me Korçën i përket viteve 1893–1894, ndërsa shërbimi patriarkal viteve 1895–1897. Rruga ndërmjet këtyre dy selive kaloi përmes Mitropolisë së Lerosit dhe Kalimnosit.[1]

I lindur në Plisivicë të krahinës së Filatit në Epir, ai mbante në botë emrin Angjel Çaço. Biografia zyrtare e Patriarkanës Ekumenike shënon si vit lindjeje 1832, duke dhënë në kllapa edhe vitin 1828. Kjo pasiguri duhet ruajtur, pa e paraqitur njërin prej dy varianteve si përfundimisht të zgjidhur.[1]

U dorëzua dhiakon nga Mitropoliti Parthen i Janinës dhe mori emrin Anthim. Më 1861 përfundoi studimet në Shkollën Teologjike të Halkit. Pas kthimit në Janinë shërbeu si predikues dhe mësues në shkollën Zosimea. Predikimi dhe mësimdhënia përbënin kështu pjesë të shërbimit të tij përpara marrjes së përgjegjësive episkopale.[1]

Më 13 korrik 1869 u dorëzua episkop i Paramithisë. Në vitin 1877 kaloi në Mitropolinë e Enosit. Më 15 tetor 1888 u zgjodh në Mitropolinë e Anhialosit, por, sipas të dhënave biografike, nuk e pranoi këtë seli; më 17 nëntor të atij viti u pushua prej saj. Më pas u vendos në Janinë.[1]

Në selinë e Korçës

Më 15 korrik 1893 Anthimi u zgjodh Mitropolit i Korçës. Data gjendet si në materialin biografik të Patriarkanës, ashtu edhe në studimin për historinë e Mitropolisë së Korçës. Ky i fundit përmend se, përpara tij, më 1 qershor 1893 ishte zgjedhur Grigori i Rodosit, i cili nuk e kishte pranuar selinë.[1–2]

Biografia zyrtare vëren se Anthimi i gjeti të krishterët e Korçës të përçarë. Është një dëshmi e shkurtër, por e rëndësishme për kushtet në të cilat nisi shërbimi i tij. Ajo nuk jep hollësi të mjaftueshme për shkaqet, palët apo mënyrën e përballimit të këtyre mosmarrëveshjeve.[1]

Më 21 korrik 1894 ai u transferua në Mitropolinë e Lerosit dhe Kalimnosit. Për rrjedhojë, periudha e tij si Mitropolit i Korçës zgjati rreth një vit. Për historinë vendore, kjo kronologji ka rëndësi: dallon mbarimin e shërbimit në Korçë nga zgjedhja e mëvonshme në fronin patriarkal.[1]

Nga Lerosi në Kostandinopojë

Më 20 janar 1895, ndërsa ishte Mitropolit i Lerosit dhe Kalimnosit, Anthimi u zgjodh Patriark Ekumenik. Në votimin përfundimtar mori nëntë vota, kundrejt gjashtë votave të ish-Patriarkut Joakim III. Kështu, hierarku që pak kohë më parë kishte drejtuar Mitropolinë e Korçës mori përgjegjësinë e Kryepiskopit të Kostandinopojës, Romës së Re dhe Patriarkut Ekumenik.[1]

Mes ngjarjeve të patriarkatit të tij dallohet përgjigjja patriarkale dhe sinodike e vitit 1895 ndaj qarkores së Papës Leon XIII. Në të njëjtën periudhë u përurua edhe ndërtesa e re e Shkollës Teologjike të Halkit, më 6 tetor 1896. Biografia zyrtare dëshmon gjithashtu veprimtarinë e tij si autor e predikues dhe studimin e shkrimeve të Etërve të Kishës.[1]

Patriarkati i tij përfundoi me dorëheqjen e 29 janarit 1897, në një klimë kundërshtish të brendshme. Vitet e fundit i kaloi i tërhequr nga drejtimi patriarkal. Ndërroi jetë më 5 dhjetor 1913 në Shishli të Kostandinopojës; u varros në Manastirin e Balluklisë.[1]

Emri i Anthimit VII mbetet pjesë e historisë së hierarkisë së Korçës. Shërbimi i tij i shkurtër në qytet dhe kalimi i mëvonshëm në fronin ekumenik përbëjnë një lidhje konkrete ndërmjet historisë së kësaj Mitropolie dhe historisë më të gjerë të Kishës Orthodhokse.

Burime dhe shënime

1] Patriarkana Ekumenike, «Ἄνθιμος Ζ´», biografi në faqen zyrtare, 3 shtator 2019. [https://ec-patr.org/people/nthimos-z/

[2] Themistokli Bambulla, «Ιερά Μητρόπολη Κορυτσάς – Ιστορική Εξέληξη – Σημερινή Κατάσταση», versioni i shtatorit 2025, f. 104, 205, 377

Lexo gjithashtu