Kisha kujton shpëtimin e Kostandinopojës nga rrethimi i persëve
Tradita kishtare bizantine kujton më 7 gusht shpëtimin e mrekullueshëm të Kostandinopojës nga rrethimi i ushtrive perse dhe avare, një ngjarje e lidhur ngushtë me lindjen e Himnit Akathist. Sipas Kodikut Lavriotik 73, një dorëshkrim që përshkruan hollësisht ngjarjen, shpëtimi i qytetit iu atribuohet ndërhyrjes së Hyjlindëses, mbrojtëses së Kostandinopojës.
Ngjarja daton në kohën e perandorit Herakliu, kur mbreti pers Hozroi dërgoi ushtarakun e tij Sarvaros me forca të mëdha kundër qytetit të mbrojtur nga Zoti. Ndërkohë, Kagani, udhëheqësi i avarëve, sulmoi po ashtu Kostandinopojën nga deti dhe toka, duke bashkuar forcat me persët. Perandori Herakliu ndërmori një fushatë drejt Persisë përmes Pontit Euksin, duke lënë në qytet djemtë e tij nën kujdesin e Patriarkut Sergios dhe të Bonos, i quajtur "i mrekullueshëm". Sipas dëshmisë, sulmi kundër anijeve skite shkaktoi humbje të mëdha për forcat sulmuese, ndërsa persët, të tronditur nga zhvillimet, u tërhoqën pa arritur qëllimin e tyre.
Kleri dhe besimtarët e qytetit, sipas dëshmisë së kohës, i kënduan lavdet fitores me lot në sy, duke e konsideruar shpëtimin një dhuratë të drejtpërdrejtë nga Hyjlindësja. Për këtë arsye, Kisha e feston këtë kujtim çdo vit në kishën e nderuar të Vlahernave, si shenjë mirënjohjeje për mbrojtjen hyjnore të qytetit. Himni i lavdërimit thoshte: "E djathta jote, o Zot, është përlëvduar në fuqi", fjalë që u bënë pjesë e traditës liturgjike të kujtimit.
Nuk është hera e parë që kujtimi i kësaj ngjarjeje ngjall interes në traditën liturgjike ortodokse në Shqipëri; kohët e fundit vëmendja ra mbi kremtimin e Himnit Akathist në disa kisha të vendit.
Lexo gjithashtu
Raporti sekret i vitit 1990 zbulon persekutimin fetar në Himarë e Dhërmi
Dokumenti i sekretarit të Partisë në Vlorë, Halil Hasko, dërguar Ramiz Alisë më 20 shtator 1990, zbulon frikën e regjimit ndaj riteve fetare dhe kryqeve në bregdet.
Shën Niniani, Ndriçuesi i Skocisë
Kisha Orthodhokse kujton më 16 shtator Shën Ninianin, misionarin që solli krishterimin te piktët e Skocisë jugore në shekullin e katërt.
Përfundon veshja me gurë e Kishës së Shën Llazarit në Shtërmen
Punimet u realizuan me bekimin e Mitropolitit të Elbasanit, Hirësisë së Tij Andon, dhe me kontributin e Altin Toskës.
Kisha e Kryeëngjëjve ruan trashëgiminë pasbizantine në Gjirokastër
Kisha, e ndërtuar në shekullin XVIII, është një bazilikë trenefëshe me ikonostas druri, afreske dhe elemente të dokumentuara të artit kishtar.
Dëshmi historike mbi predikimin e Shën Kozmait në Dardhë
Libri i vitit 1927 përshkruan gjurmët e shenjtorit në Dardhë dhe biografinë e Polikarpit, mitropolitit të Larisës, të vrarë në 1821.
Kisha e Leusës në Përmet ruan afreske dhe ikonostas historik
Monumenti i ndërtuar në vitin 1812 lidhet me traditën e ikonës së Shën Mërisë Eleusës dhe ruan vepra arti të periudhave të ndryshme.