Shën Joan Sinaiti: lavdia e kotë, nëna e shtrembërimit

Murg në lutje, simbol i përulësisë përballë lavdisë së kotë. Foto Ilustruese UGO.

Në ligjëratën XXI të veprës "Shkalla", shenjtori shpjegon si lavdia e kotë shndërrohet në rrënjë të krenarisë dhe të gjitha të këqijave shpirtërore.

Tema e lavdisë së kotë trajtohet gjerësisht në traditën asketike të Kishës Orthodhokse. Teksti i mëposhtëm përcjell integralisht ligjëratën XXI të veprës "Shkalla" të Shën Joan Sinaitit, kushtuar lavdisë së kotë dhe lidhjes së saj me krenarinë.

Shën Joan Sinaiti, Shkalla, ligjërata XXI, «Mbi lavdinë e kotë»

1. Disa, kur flasin për pasionet dhe mendimet, e renditin lavdinë e kotë më vete, duke e dalluar nga krenaria. Prandaj thonë se mendimet e para e mbizotëruese të liga janë tetë. Shën Grigor Teologu dhe disa mësues të tjerë, përkundrazi, numëruan shtatë. Edhe unë u jap më shumë të drejtë këtyre të fundit. Kush mund të ketë krenari pasi e ka mundur lavdinë e kotë? Ato ndryshojnë nga njëra-tjetra aq sa ndryshon natyrshëm fëmija nga burri i rritur dhe gruri nga buka. E para është fillimi, e dyta përfundimi. Tani që na e kërkon rasti, le të flasim shkurt për fillimin dhe përmbushjen e pasioneve, domethënë për vetëpëlqimin e paperëndishëm. Them «shkurt», sepse ai që përpiqet të filozofojë gjatë për të i ngjan atij që mundohet më kot të peshojë erërat.

1. Për nga forma, lavdia e kotë është përmbysje e rendit natyror, shtrembërim i zakoneve të mira dhe vëmendje ndaj çdo gjëje të qortueshme. Për nga natyra e saj, ajo shpërdoron mundimet dhe çon dëm djersën. Është vjedhëse dinake e thesarit, bijë e mosbesimit, pararendëse e krenarisë, mbytje e anijes brenda portit. Është si milingona në lëmë, e vogël, por gati të vjedhë pa zhurmë gjithë frytin e mundit të bujkut.

1. Milingona pret të piqet gruri, kurse lavdia e kotë pret të mblidhet pasuria shpirtërore. Milingona vrapon për të vjedhur, kurse lavdia e kotë gëzohet se do ta shpërdorojë atë pasuri. Fryma e dëshpërimit gëzohet kur sheh se ligësia shtohet, ndërsa fryma e lavdisë së kotë gëzohet kur sheh se virtyti shtohet. Së parës ia hapin derën plagët e shumta, së dytës mundimet e shumta.

1. Vëzhgo dhe do të shohësh se ky pasion i paperëndishëm, lavdia e kotë, mbetet i fuqishëm deri në varr. Do ta shohësh te veshjet, te vajrat erëmirë, te kortezhi i përmortshëm, te aromat dhe te shumë gjëra të tjera.

1. Ashtu si dielli ndriçon kudo me bollëk, edhe lavdia e kotë gjen rast të gëzohet në çdo vepër. Kur kreshmoj, kërkoj lavdi të kotë. Edhe kur e ndërpres kreshmën që të mos duket virtyti im, përsëri kërkoj lavdi të kotë, duke e mbajtur veten për të matur. Kur vesh rroba të shkëlqyera, ajo më mund. Edhe kur i ndërroj me rroba të thjeshta, përsëri kërkoj lavdi të kotë. Kur flas, ajo më mund. Edhe kur hesht, përsëri më mund. Sido që ta hedhësh këtë gjemb me tri maja, njëra majë i mbetet përpjetë.

1. Ai që kërkon lavdi të kotë shtiret si besimtar, ndërsa është idhujtar. Në dukje nderon Perëndinë, por në të vërtetë kërkon t'u pëlqejë njerëzve e jo Perëndisë. Kushdo që bën gjëra për t'u dukur kërkon lavdi të kotë. Kreshma e tij mbetet pa shpërblim dhe lutja e tij është pa vend e nuk ia arrin qëllimit, sepse të dyja i bën për lëvdatën e njerëzve. Asketi që kërkon lavdi të kotë humbet dyfish. Mundon trupin e vet dhe nuk merr shpërblim.

1. Kush nuk do të qeshte me atë që i shërben lavdisë së kotë dhe, gjatë psalmodisë, i shtyrë prej saj, herë qesh e herë qan para të gjithëve?

1. Shpesh Perëndia na i fsheh nga sytë edhe të mirat që kemi fituar. Mirëpo erdhi ai që e ka zakon të lëvdojë, ose më mirë, të mashtrojë, dhe me lëvdatat e tij na i hapi sytë. Sapo na u hapën sytë, pasuria shpirtërore u zhduk nga brenda nesh.

1. Ai që bën lajka është shërbëtor i demonëve. Ai të çon drejt krenarisë, ta shuan përdëllimin, t'i asgjëson veprat e mira dhe të shmang nga udha e drejtë. «Ata që ju quajnë të lumur ju çojnë në rrugë të gabuar», thotë profeti (Isaia 3:12).

1. Është tipar i atyre që kanë përparuar në virtyt t'i durojnë fyerjet me guxim dhe me gëzim. Është tipar i shenjtorëve dhe i oshënarëve t'i kalojnë lëvdatat pa u dëmtuar prej tyre.

1. Pashë njerëz që jetonin në vajtim shpirtëror të zemëroheshin kur i lëvdonin. Kështu, si tregtarë të zotë në panair, e këmbyen pasionin e lavdisë së kotë me pasionin e zemërimit.

1. «Askush nuk i njeh gjërat e njeriut, përveç shpirtit të njeriut që është brenda tij» (1 Korinthianëve 2:11). Prandaj le të turpërohen dhe ta mbyllin gojën ata që i lëvdojnë të tjerët në sy.

1. Kur të dëgjosh se i afërmi ose miku yt është tallur me ty pas shpine apo në sy, tregoji dashuri dhe lëvdoje.

1. Është gjë e madhe ta dëbosh nga shpirti lëvdatën e njerëzve. Edhe më e madhe është ta dëbosh lëvdatën e demonëve.

1. Përulësinë nuk e tregon ai që e poshtëron veten. E si të mos i durojë njeriu fjalët e veta? Përulësinë e tregon ai që është fyer prej një tjetri dhe prapëseprapë nuk e pakëson dashurinë për të.

1. Vura re se demoni i lavdisë së kotë mbillte mendime te një vëlla dhe, njëkohësisht, ia zbulonte ato një vëllai tjetër. Pastaj e shtynte të dytin t'i tregonte të parit të fshehtat e zemrës së tij, që i pari ta lumëronte të dytin si njeri me dhuntinë e tejpamjes. Ndonjëherë demoni i paperëndishëm i lavdisë së kotë prek edhe gjymtyrët e trupit dhe shkakton lëvizje e rrahje të ndryshme. Mos e dëgjo këtë demon kur të flet për frone episkopale, për detyrën e igumenit ose për ofiqe mësimdhënëse. Ki kujdes, sepse është e vështirë ta largosh qenin nga banaku i kasapit. Sapo e kupton se kemi arritur njëfarë paqeje, na nxit të braktisim shkretëtirën e të kthehemi në botë. «Shko», na thotë, «të shpëtosh shpirtrat që po humbasin!»

1. Tjetër është pamja e etiopianëve dhe tjetër ajo e shtatoreve. Po kështu, tjetër formë merr lavdia e kotë te murgjit e jetës së përbashkët dhe tjetër tek eremitët.

1. Lavdia e kotë i vëren e para vizitat e laikëve në manastir dhe i nxit murgjit më mendjelehtë të dalin për t'i pritur. I bën t'u bien ndër këmbë vizitorëve. Kështu, ndonëse gufon nga krenaria, vë maskën e përulësisë. Ua bën sjelljen të përmbajtur dhe zërin të përulur, ndërsa ua mban sytë te duart e vizitorëve për të marrë dhuratat e tyre. Madje i quan vizitorët zotërinj e mbrojtës dhe u thotë se, pas Perëndisë, atyre ua detyrojnë jetën murgjit. Pastaj, kur ulen në tryezë, i nxit të përmbahen e t'i qortojnë rreptë ata që janë më poshtë në radhë, me pretekstin se këta nuk përmbahen. Kur vjen ora e psalmodisë, i bën të plogështit të zellshëm, ata që s'kanë zë të këndojnë bukur dhe të përgjumurit të rrinë zgjuar. Madje i nxit t'i bëjnë lajka kanonarkut e t'i luten t'u japë vendin e parë në psalmodi. I bën ta quajnë atë e mësues. Të gjitha këto derisa të largohen mysafirët! Ata që nderohen dhe parapëlqehen, lavdia e kotë i çon në krenari. Ata që përbuzen, i çon në mëri.

1. Shpesh, në vend të nderit, lavdia e kotë ka sjellë çnderim. U ka ndodhur nxënësve të saj të zemërohen për shkak të saj dhe kështu ajo i ka turpëruar rëndë para të tjerëve. Në prani të njerëzve i ka bërë gjaknxehtët të duken të butë. Ajo i sulmon me forcë ata që kanë dhunti të natyrshme dhe, duke i shfrytëzuar ato dhunti, shpesh i ka çuar të mjerët në rënie.

Për këtë temë Shën Joan Sinaiti: ç'është lutja sipas "Shkallës"

Shenjtori i madh i shek. VII jep një përkufizim të plotë teologjik të lutjes, duke e cilësuar atë si kontakt esencial dhe bashkim të njeriut me Zotin.

23.06.2026, 11:30

1. Pashë një demon që e hidhëroi dhe e dëboi vëllanë e vet! Një murg ishte i zemëruar, kur mbërritën disa vizitorë laikë. I mjeri kaloi nga shërbimi ndaj zemërimit në shërbimin ndaj lavdisë së kotë dhe u duk i butë para vizitorëve. Sigurisht, nuk mund t'u shërbente njëherësh të dyja pasioneve, zemërimit dhe lavdisë së kotë.

1. Ai që i është shitur lavdisë së kotë bën jetë të dyfishtë. Nga jashtë dhe për nga veshja jeton si murg, ndërsa në mendimet dhe prirjet e brendshme jeton si njeri i botës.

1. Nëse nxitojmë t'i pëlqejmë Perëndisë, le të kujdesemi fort të shijojmë edhe lavdinë qiellore. Ai që e ka shijuar atë lavdi do ta përbuzë çdo lavdi tokësore. Çuditem si mund ta përbuzë dikush të dytën pa shijuar të parën.

1. Shumë herë, pasi lavdia e kotë na kishte vjedhur, ia kthyem duke e vjedhur ne atë me më shumë zgjuarsi. Pashë disa që e nisën një përpjekje shpirtërore nga dëshira për lavdi të kotë. Ndonëse fillimi ishte i qortueshëm, fundi qe i mirë dhe i denjë për lëvdatë, sepse ndërkohë ata e ndryshuan mendimin e lig.

1. Kush krenohet me dhuntitë e natyrshme, si mprehtësia e mendjes, lehtësia për të mësuar, për të lexuar e për të shqiptuar, zgjuarsia dhe të tjera të ngjashme, nuk do t'i fitojë kurrë të mirat mbinatyrore. Sepse ai që nuk është besnik në të paktat do të dalë jobesnik dhe do të kërkojë lavdi të kotë edhe në të shumtat.

1. Për të fituar dashurinë e përsosur, dhunti të begata dhe fuqi për të bërë mrekulli e për të parë përtej së dukshmes, shumë veta e mundojnë dhe e lodhin trupin më kot. Të mjerët harrojnë se nëna e të gjitha këtyre është para së gjithash përulësia, jo mundimi. Ai që kërkon dhurata shpirtërore si shpërblim për mundimet e veta ka hedhur një themel të brishtë. Por ai që e sheh veten si shërbëtor që ende ka për të shlyer një detyrim, do të marrë papritur nga Perëndia një pasuri shpirtërore që as e priste.

1. Mos iu bind demonit që shoshit e shkatërron, kur të nxit t'i shfaqësh virtytet e tua, gjoja për dobinë e atyre që të dëgjojnë. «Ç'dobi do të ketë njeriu nëse fiton gjithë botën ose i sjell asaj dobi, por dëmton veten?» (krahaso Mattheu 16:26). Asgjë nuk u sjell më shumë dobi atyre që na shohin sesa sjellja e përulur dhe e sinqertë dhe fjala e natyrshme. Kështu u japim edhe të tjerëve shembullin që të mos krenohen kurrë. E çfarë ka më të dobishme se kjo?

1. Një nga Etërit që kishin dhuntinë e tejpamjes tregonte çfarë kishte vënë re: «Teksa rrija në një mbledhje murgjish, erdhën demonët e lavdisë së kotë dhe të krenarisë dhe u ulën djathtas e majtas meje. I pari më shponte në brinjë me gishtin e lavdisë së kotë dhe më nxiste t'i tregoja dikujt ndonjë vegim ose diçka që kisha kryer në shkretëtirë. Sapo e zmbrapsa duke i thënë: "U kthefshin prapa e u turpërofshin ata që mendojnë të liga kundër meje" (Psalmi 69:3), i dyti, që ishte në të majtën time, më pëshpëriti në vesh: "Të lumtë! Shumë mirë bëre! U bëre i madh, sepse e munde nënën time të paturpshme." Atëherë iu përgjigja me vargun vijues të psalmit: "U kthefshin menjëherë të turpëruar ata që më thonë: Të lumtë, të lumtë për ç'bëre!"» (krahaso Psalmi 69:4). Kur e pyeta këtë atë me dhuntinë e tejpamjes se si lavdia e kotë bëhet nëna e krenarisë, m'u përgjigj: «Lëvdatat e ngrenë dhe e fryjnë shpirtin. Kur shpirti është ngritur, e merr krenaria, "e ngre deri në qiej e pastaj e hedh deri në humnera"» (krahaso Psalmi 106:26).

1. Ka një lavdi që na vjen nga Zoti. «Ata që më lavdërojnë, do t'i lavdëroj», thotë Ai (1 Mbretërive 2:30, ose 1 Samuelit 2:30). Ka edhe një lavdi që vjen nga veprimi dhe mashtrimi i djallit. «Mjerë ju kur të gjithë njerëzit flasin mirë për ju» (Lluka 6:26).

1. Lavdinë e parë do ta dallosh qartë kur e sheh lavdinë si rrezik, kur i shmangesh me çdo mënyrë dhe kur, kudo që të jesh, e mban të fshehtë jetën tënde të virtytshme. Të dytën do ta dallosh kur edhe gjënë më të vogël e bën «që të të shohin njerëzit» (Mattheu 23:5). Lavdia e kotë dhe e ndyrë na shtyn të shtiremi sikur kemi virtyte që nuk i kemi, duke na mashtruar me fjalën: «Kështu le të ndriçojë drita juaj përpara njerëzve, që të shohin veprat tuaja të mira» (Mattheu 5:16). Shpesh Zoti i ka çliruar nga lavdia e kotë ata që e kërkonin, duke lejuar t'u ndodhte diçka që i çnderonte.

1. Fillimi i çlirimit nga lavdia e kotë është ta ruajmë gojën dhe ta duam çnderimin. Mesi është të hedhim poshtë çdo vepër që na sugjerojnë mendimet e lavdisë së kotë. Fundi, nëse humnera mund të ketë fund, është të bëjmë para njerëzve, pa e vrarë mendjen për veten, gjithçka që na nxjerr në pozitë të turpshme.

1. Mos e fshih turpin tënd me mendimin se kështu nuk do të bëhesh shkak skandali. Megjithatë, ndoshta nuk duhet vënë gjithnjë e njëjta fashë mjekuese. Duhet marrë parasysh edhe lloji i gabimit.

1. Kur e kërkojmë lavdinë, kur na vjen vetvetiu nga të tjerët ose kur ndërmarrim diçka për lavdi të kotë, le të kujtojmë vajtimin tonë shpirtëror dhe lutjen që bëjmë me zemër të dërrmuar e me frikë. Nëse e kultivojmë me të vërtetë lutjen, me siguri do ta dëbojmë kështu lavdinë e kotë e të paturpshme. Përndryshe, le të sjellim menjëherë ndër mend orën e vdekjes sonë. Nëse lavdia e kotë këmbëngul ende, le t'i druhemi të paktën turpit që e pason këtë lavdi, sepse «ai që lartëson veten do të përulet» (Lluka 18:14). Do të përulet në jetën tjetër dhe, pa dyshim, edhe këtu.

1. Kur ata që na lëvdojnë, ose më mirë ata që na mashtrojnë, fillojnë të na lëvdojnë, le të kujtojmë menjëherë paudhësitë tona të shumta. Atëherë do ta shohim se jemi të padenjë për lëvdatat dhe nderimet.

1. Disa nga ata që kërkojnë lavdi të kotë mendojnë se Perëndia e ka për detyrë t'ua dëgjojë disa kërkesa. Zoti e ka zakon t'u paraprijë dhe t'ua plotësojë atë që do t'i kërkonin në lutje, që të mos e marrin nëpërmjet lutjes dhe kështu t'u shtohet vetëpëlqimi.

1. Njerëzit e thjeshtë dhe pa ligësi zakonisht nuk bien në këtë pasion helmues, sepse lavdia e kotë e përndjek thjeshtësinë dhe shfaqet në sjellje të shtirur.

1. Ka një lloj krimbi që, pasi rritet, nxjerr krahë dhe fluturon lart. Po kështu, lavdia e kotë, kur rritet, lind krenarinë, që është prijësja dhe përmbushja, pra fillimi dhe fundi, i të gjitha të këqijave.

Siç kishte raportuar UGO, mësimet e Shën Grigor Teologut për një vajzë të sapomartuar i përkasin po asaj tradite patristike që thekson përulësinë dhe matjen e vetvetes përballë çdo lloj pasioni shpirtëror.

Lexo gjithashtu

Komiteti i barazisë në Kongresin e SHBA-së e quajti dhomën e re «më gay» Dje 14:30

Patriarku i Jerusalemit Theofili III takon Putinin në Kremlin Dje 14:28

Prifti katolik Klemente Morales lirohet pas rrëmbimit në Sinaloa Dje 14:27

Pelegrinët në Gjeorgji raportojnë shfaqjen e Shën Gavrilit në procesion Dje 10:00

Patriarku Bartolomeu pret kreun e unitëve ukrainas në Vatikan Dje 09:30

Patriarku Daniel paralajmëroi kundër magjisë dhe astrologjisë në Korinth Dje 08:15