Juristët e Parlamentit: projektligjet për kishat ortodokse janë antikushtetuese
Sipas vlerësimit të administratës parlamentare, dorëzimi i pesë objekteve në Patriarkanën e Kostandinopojës cenon disa nene të Kushtetutës së Lituanisë.
Departamenti juridik i zyrës së parlamentit lituanez (Seimas) i konsideron antikushtetuese dy projektligje për pronën dhe statusin e Kishës Ortodokse të Lituanisë. Sipas UOJ, që i referohet një njoftimi të Kishës të datës 28 tetor 2026, transferimi i planifikuar i kishave ortodokse cenon disa dispozita kushtetuese.
Juristët përmendin mbrojtjen e pronës sipas nenit 23, pavarësinë e organizatave fetare sipas nenit 43 dhe nenin 109, që e rezervon drejtësinë për gjykatat. Sipas tyre, cenohet edhe parimi i ndarjes së pushteteve.
Kishat dhe manastiri në fjalë u përkasin personave juridikë të regjistruar në Lituani, domethënë famullive dhe Arkidioqezës Ortodokse, dhe jo një qendre kishtare të huaj. Projektligji nuk tregon një nevojë konkrete publike për shpronësimin dhe nuk parashikon dëmshpërblim për pronarët ligjorë. Mosmarrëveshjet pronësore, thuhet në vlerësim, nuk mund të zgjidhen me një ligj të veçantë në vend të procedurës gjyqësore.
Projektligji i dytë mund t’ia heqë Kishës Ortodokse të Lituanisë statusin e bashkësisë fetare tradicionale. Juristët e parlamentit i referohen një vendimi të Gjykatës Kushtetuese të vitit 2007. Sipas tij, ky status mbështetet në traditën fetare dhe kulturore të një bashkësie, e formuar gjatë shekujve, dhe nuk mund të shfuqizohet sipas vullnetit të ligjvënësit.
Projektligjet i kanë paraqitur deputetët konservatorë Audronius Ažubalis dhe Arvydas Anušauskas të partisë «Unioni i Atdheut – Demokratët Kristianë Lituanezë». Ato parashikojnë t’i kalojnë Patriarkanës së Kostandinopojës Manastirin e Shpirtit të Shenjtë, Katedralen e Fjetjes së Hyjlindëses, kishat e Shën Parashqevisë dhe të Shën Nikollës në Vilnius, si dhe Kishën e Fjetjes së Hyjlindëses në Vievis.
Vlerësimi juridik është një mendim i administratës së parlamentit. Vendimin për projektligjet do ta marrin deputetët e Seimas.
Më parë, siç raportoi UOJ, Mitropoliti Innokentij i Vilnius dhe i Lituanisë u bëri thirrje autoriteteve që mos t’ia heqin Kishës shtëpitë e saj të lutjes.
