Sekretari i Asamblesë Ortodokse prezanton në Sofje Vëllimin për Malin Athos
Dr. Maksimos Harakopulos foli në praninë e Patriarkut Ekumenik Bartolomeu dhe Patriarkut bullgar Daniel, në kuadër të 1150-vjetorit të lindjes së Shën Joanit të Rilës.
Mali i Shenjtë Athos u vu në qendër të një ceremonie të madhe në Sofje, ku Sekretari i Përgjithshëm i Asamblesë Ndërparlamentare të Ortodoksisë (ANPO), deputeti grek dr. Maksimos Harakopulos, prezantoi variantin bullgar të Vëllimit mbi historinë e shtetit monastik (murgëror) të athonit. Sipas BTA, ngjarja u zhvillua në kuadër të ekspozitës "Mali Athos në Sofje" me vepra të piktorit grek Efthimios (Makis) Varlamis.
Ceremonia u mbajt në Pallatin Kombëtar të Kulturës të Sofjes, me rastin e kremtimeve liturgjike dhe festive për 1150-vjetorin e lindjes dhe 1080-vjetorin e fjetjes së Shën Joanit të Rilës Mrekullibërësit, mbrojtësi i popullit bullgar. Në ceremoninë inauguruese fjalë mbajtën edhe Patriarku Ekumenik Bartolomeu, i cili ndodhej në vizitë në Sofje pikërisht me këtë rast, dhe Patriarku i Bullgarisë Daniel. Ekspozita, e cila paraqet arkitekturën e manastireve të Malit Athos dhe jetën e murgjve, ndodhet në katin e tretë të Pallatit Kombëtar të Kulturës dhe do të jetë e hapur për vizitorë deri më 15 nëntor.
Duke folur për Vëllimin, me titull "Mali i Shenjtë Athos dhe Ekumena Ortodokse. Rrezatimi i shtetit monastik në vitet e sundimit osman (1423/24-1912)", përkthyer tani në gjuhën bullgare, dr. Harakopulos theksoi se Mali Athos "është shprehja e gjallë dhe plastike e asaj që u quajt Komonuelthi Bizantin", si "kështjellë e mbrojtur nga Zoti e besimi" që vazhdoi edhe pas Rënies së Kostandinopojës t'i shërbente misionit të tij të shenjtë, duke kontribuar në ruajtjen e mendësisë, zakoneve dhe vlerave Ortodokse dhe duke vulosur identitetin e popujve Ortodoksë në agimin e epokës moderne.
Në fjalën e tij, Sekretari i Përgjithshëm i ANPO-s theksoi se epoka jonë kërkon bashkim, bashkëveprim dhe vizion të përbashkët, ndërkohë që copëzimi dhe individualizmi e thellojnë problemet e botës bashkëkohore. Sipas tij, Ortodoksia doli e fituar dhe e ripërtëritur pas rënies së regjimeve socialiste ateiste, ndërsa numri i shteteve ortodokse brenda Bashkimit Evropian po rritet. Ai theksoi se parimet dhe vlerat e Ortodoksisë përbëjnë "një rrugë të fortë udhëzuese drejt një bote Lirie dhe Drejtësie", përballë ideologjive materialiste dhe rishikuese etnofiletiste të kohës sonë.
Dr. Harakopulos përmendi edhe marrëveshjen e fundit mes Athinës dhe Sofjes për shkëmbimin e ndërsjellë të eshtrave të car Samuilit dhe kujtimeve të Mitropolive të Shenjta të Maqedonisë, duke e cilësuar "një hap të guximshëm" që forcon bashkimin e popujve ballkanikë mbi bazën e traditave dhe besimit të përbashkët. Mes të pranishmëve në ceremoni ishin Nënkryetari i Kuvendit Kombëtar të Bullgarisë Ivan Angelov, Kryebashkiaku i Sofjes Vasil Terziev, ambasadorët e Qipros dhe Austrisë, deputetë bullgarë dhe grekë, ipeshkvij të Patriarkanës Ekumenike, Kishës së Bullgarisë dhe Kishës së Greqisë, murgj nga Manastiri Simonopetra i Malit Athos, Këshilltari i ANPO-s dr. Kostas Migdalis, si dhe përfaqësues të botës akademike.
Gjatë qëndrimit të tij në Sofje, Sekretari i Përgjithshëm i ANPO-s mori pjesë edhe në Liturgjinë Hyjnore polieparkike në Katedralen "Shën Aleksandër Nevski", ku kryesoi Mitropoliti i Neapolisit Varnava, me bashkëlebrim ipeshkvijsh të Patriarkanës Ekumenike dhe Kishës së Bullgarisë. Në Liturgji morën pjesë në lutje edhe Patriarku Ekumenik Bartolomeu dhe Patriarku i Bullgarisë Daniel, ndërsa i pranishëm ishte edhe ish-cari dhe ish-kryeministri i Bullgarisë, Simeoni II.
Më poshtë botojmë fjalimin e plotë të dr. Maksimos Harakopulos, mbajtur gjatë prezantimit të botimit bullgar të Vëllimit "Mali i Shenjtë Athos dhe Ekumena Ortodokse. Rrezatimi i shtetit monastik në vitet e sundimit osman (1423/24-1912)", në kuadër të inaugurimit të ekspozitës "Mali Athos në Sofje" të Efthimios (Makis) Varlamis:
Tërëshenjtëria Juaj, Patriark Ekumenik i Kostandinopojës,
Fortlumturia Juaj, Patriark i gjithë Bullgarisë,
Shumë të Shenjtë dhe të Dashur Episkop të Patriarkanës Ekumenike, Patriarkanës së Bullgarisë dhe Kishës së Greqisë,
Zoti Zëvendësministër i Kulturës,
Zoti Nënkryetar i Kuvendit,
Të dashur kolegë deputetë nga Bullgaria dhe Greqia,
Zoti Kryebashkiak i Sofjes,
Zonja dhe zotërinj diplomatë,
Të nderuara zonja dhe zotërinj,
Mali i Shenjtë Athos është shteti i përbashkët shpirtëror i Ortodoksëve. Trashëgimia madhështore e traditave tona, por edhe udhërrëfyesi i çmuar i së ardhmes sonë. Kopshti i Virgjëreshës është burim frymëzimi për kërkimin e paqes së brendshme për këdo që i drejtohet atij.
Mali i Shenjtë Athos është, gjithashtu, shprehja e gjallë dhe plastike e asaj që u quajt Komonuelthi (Komuniteti) Bizantin. Shprehja e përjetshme e bashkimit të thellë kulturor të Ortodoksëve kudo që ndodhen, të gjithë fëmijë të së njëjtës mitër shpirtërore. Si kështjellë e mbrojtur nga Zoti e besimit dhe nën "syrin vigjilent të Kishës së Madhe", të Patriarkanës Ekumenike, vazhdoi edhe pas Rënies së Kostandinopojës t'i shërbejë misionit të tij të shenjtë edhe në kohët e atëhershme, të quajtura kështu, të "Bizantit pas Bizantit". Duke kontribuar, në këtë mënyrë, në mënyrë vendimtare në ruajtjen e mendësisë Ortodokse, të zakoneve dhe vlerave Ortodokse, dhe, në fund, duke vulosur përgjithmonë identitetin e të gjithë popujve Ortodoksë në agimin e epokës moderne.
Nevoja për të nxjerrë në pah thesarin shpirtëror të trashëgimisë sonë të përbashkët, e shtyu Asamblenë Ndërparlamentare të Ortodoksisë të marrë iniciativën për botimin e këtij Vëllimi. Titulli i tij është i qartë: "Mali i Shenjtë Athos dhe Bota Ortodokse. Rrezatimi i shtetit monastik (murgëror) në vitet e sundimit osman (1423/24-1912)". Në të, shkencëtarë të shquar paraqesin veprimtarinë shpirtërore dhe historike të Manastireve të Shenjta të Malit Athos gjatë kësaj periudhe të gjatë kohore, me material fotografik të rrallë, për dhënien e të cilit i shprehim falënderime të ngrohta Fototekës Agjioritike.
Në faqet e këtij Vëllimi, lexuesi konstaton, përmes teksteve të akademikëve të shquar, që u përpunuan në mënyrë të përkryer nga profesori Kriton Hrisohoidis, ndaj të cilit jemi mirënjohës, bashkimin e rrallë që realizohet në Athos, midis traditës dhe ripërtëritjes. Ndjek lindjen e rrymave shpirtërore si Isihazmi, i cili i përgatiti Ortodoksët nga brenda për vuajtjet e ardhshme, deri te ajo e Filokalisë, një përgjigje e Ortodoksisë ndaj Iluminizmit. Kupton, gjithashtu, bashkëveprimin e Ortodoksëve të Gadishullit Ballkanik, i cili i tejkalonte identitetet e ndryshme kombëtare, pa i shfuqizuar ato.
Këtë trashëgimi e konsiderojmë tokë pjellore që meriton kultivim më të thellë. Sepse epoka jonë kërkon bashkim, bashkëveprim, vizion të përbashkët. Copëzimi, mungesa e mirëkuptimit, individualizmi e thellojnë problemin e botës bashkëkohore, e cila copëtohet nga kundërshti dhe përballje të ndryshme. Ortodoksia duhet të ketë vend të dallueshëm në çështjet aktuale. Veçanërisht në ato që ndodhin në Evropë. Pas rënies së regjimeve socialiste ateiste, Ortodoksia doli fituese dhe e ripërtërirë. Dhe tashmë brenda BE-së janë mjaft shtetet ortodokse, si dhe të tjera që pritet të hyjnë, shpresojmë së shpejti. Dhe siç theksoi me të drejtë kolegu i mirë Toma Bikov, në këtë botë të paqëndrueshme, mund të jemi të fortë vetëm kur jemi të bashkuar. Në një kohë kërkimi të një orientimi të qartë, mes pluhurit që ngrenë detyrimet materialiste, ekonomikocentriste dhe ideologjitë rishikuese, etnofiletiste, parimet dhe vlerat e Ortodoksisë përbëjnë një rrugë të fortë udhëzuese drejt një bote Lirie dhe Drejtësie. Këtë qëllim synon t'i shërbejë edhe ky Vëllim për Malin e Shenjtë Athos.
Për këtë arsye, vendosëm ta përkthejmë në gjuhë të ndryshme. Jemi të lumtur që përkthimi i parë është në gjuhën bullgare, nga profesor Kiril Pavlikianov, i Universitetit të Sofjes "Shën Klimenti i Ohrit", dhe prezantimi i parë zhvillohet në kryeqytetin e Bullgarisë, Sofje, në kuadër të ekspozitës madhështore me vepra të artistit të madh Makis Varlamis për Malin e Shenjtë Athos.
Dhe jemi dyfish të lumtur që në këtë prezantim na nderojnë me praninë e tyre dhe bekojnë përpjekjen tonë Tërëshenjtëria e Tij Patriarku Ekumenik Bartolomeu dhe Fortlumturia e Tij Patriarku i Bullgarisë Daniel. Për këtë jemi thellësisht mirënjohës dhe lutemi që Mbreti i Paqes t'u dhurojë fuqi dhe ndriçim, që të punojnë përherë për bashkimin e Ortodoksisë për lavdinë e Zotit.
Falënderoj Kuvendin e Bullgarisë dhe veçanërisht Kryetaren e tij, znj. Mihaela Docova, për gatishmërinë për përkthimin e Vëllimit, gjë që e bëri të mundur botimin në bashkëpunim me Kuvendin e Grekëve. Po ashtu, falënderoj edhe kolegët e dashur deputetë bullgarë që marrin pjesë në Asamblenë Ndërparlamentare të Ortodoksisë, për bashkëpunimin e shkëlqyer gjatë gjithë këtyre viteve.
Më lejoni të theksoj edhe një rastësi të lumtur të ditëve tona. Atë të marrëveshjes midis Athinës dhe Sofjes për shkëmbimin e ndërsjellë të eshtrave të car Samuilit dhe lipsaneve të Mitropolive të Shenjta të Maqedonisë. Një hap i guximshëm, që forcon bashkimin e popujve ballkanikë mbi bazën e traditave të përbashkëta dhe të besimit të përbashkët, që jemi të sigurt se do të ketë vazhdimësi të ngjashme.
Më në fund, dëshiroj t'ju falënderoj të gjithëve për praninë tuaj. Shpresoj që Vëllimi t'u përgjigjet plotësisht pritshmërive të lexuesve dhe të kontribuojë në mënyrë thelbësore si në forcimin e kujtesës së përbashkët, ashtu edhe në rrugëtimin tonë të përbashkët drejt një të ardhmeje paqeje dhe mirëqenieje. Ju faleminderit.
Më parë, Mitropolija e Shenjtë priti në Sofje eshtrat e car Samuilit të sjella nga Greqia, në një ceremoni ku Patriarku Daniel nderoi kujtimin e sundimtarit mesjetar bullgar, hap i cili u përmend edhe nga dr. Harakopulos si shenjë e bashkimit ndërortodoks në Ballkan.
