Patriarku Ekumenik Bartolome mban fjalën pas Liturgjisë Hyjnore në Sofje
Në Katedralen Patriarkale të Sofjes, Patriarku Ekumenik kujtoi lidhjet historike mes Konstandinopojës dhe Kishës së Bullgarisë, në praninë e Patriarkut Daniel.
Patriarku Ekumenik Bartolome mbajti një fjalë pas Liturgjisë Hyjnore në Katedralen Patriarkale të Sofjes, ku u lut së bashku me Patriarkun e Bullgarisë Daniel, në ditën e kujtimit të Apostullit dhe Ungjillorit Lluka. Në fjalën e tij, ai kujtoi lidhjet historike ndërmjet Kishës Mëmë të Konstandinopojës dhe Kishës së Bullgarisë dhe njoftoi se të dy primatët do të ngjiten së bashku në Manastirin e Shenjtë të Rilës. Më poshtë po botojmë tekstin e plotë të fjalës.
Fjala e Patriarkut Bartolome pas Liturgjisë Hyjnore në Katedralen Patriarkale
Fortlumturia Juaj, vëlla i dashur, Hirësi, hierarkë të shenjtë të Kishës së Shenjtë të Bullgarisë, Vëllezër fort të përndershëm dhe të përnderuar, anëtarë të delegacionit që na shoqëron, Shkëlqesi dhe përfaqësues shumë të nderuar të autoriteteve, Shkëlqesi, zonja dhe zotërinj ambasadorë, Fort të përnderuar klerikë të të gjitha gradave, Të përndershëm murgj dhe murgesha, Kuvend i shpresëtarëve të Kishës, bij të dashur më Zotin,
«Perëndia hodhi sytë mbi popullin e tij». Me këtë thirrje lavdërimi të popullit të mahnitur në Nain përfundon leximi i sotëm ungjillor, të cilin na e ka përcjellë pena folëse e Apostullit dhe Ungjillorit Lluka, kujtimin e të cilit kremtojmë sot. Pikërisht me këto fjalë dëshirojmë edhe ne të fillojmë fjalën tonë të përgjigjes mes jush. Sigurisht, jo sepse Përulësia Jonë guxon ta barazojë veten me vizitën e Perëndisë — larg nesh një blasfemi e tillë! Por sepse e dimë nga përvoja se, sa herë që vëllezërit mblidhen në emrin e Zotit dhe përshëndesin njëri-tjetrin me dashuri, Vetë Zoti viziton popullin e Tij dhe qëndron mes tyre, sipas premtimit të Tij të pagënjeshtërt.
Lavdi, pra, Perëndisë Triadik, që na denjësoi të ndodhemi sërish në tokën e bekuar bullgare, me ftesën nderuese të Fortlumturisë Suaj të dashur dhe të Sinodit të Shenjtë të shumënderuar të Kishës së Shenjtë të Bullgarisë. Ndjenja e një nderi të madh dhe një mallëngjim i thellë na mbushin zemrën, pasi u lutëm së bashku me vëllanë fort të lumur në hieroren e shenjtë të Katedrales së hijshme Patriarkale, e cila është krenaria e Sofjes dhe zemra shpirtërore e Kishës suaj. Këtu kanë kumbuar dhoksologji falënderimi dhe vajtime të përmortshme. Këtu janë lartësuar dhe vazhdojnë të lartësohen drejt Perëndisë lutjet dhe shpresat e popullit shpresëtar bullgar.
Kjo është vizita jonë e parë zyrtare në Bullgari që kur Fortlumturia Juaj u ngjit në Fronin e Sofjes. Kujtesa na kthen vetvetiu te dy vizitat tona të fundit në këtë qytet, gjatë vitit 2024. Fillimisht në mars, kur erdhëm me pikëllim për të përcjellë drejt banesave të përjetshme Patriarkun e paharruar Neofit; më pas, pak kohë më vonë, kur u kthyem me gëzim për të marrë pjesë në zgjedhjen dhe fronëzimin e Fortlumturisë Suaj. Sot vijmë në kohën e frytdhënies, për të parë se si Perëndia e ka bekuar atë që atëherë e mbollëm me lutje.
Të dashur, Ungjilli i sotëm flet edhe për historinë e Kishës suaj gjatë viteve të fundit. Pranë portave të qytetit, Zoti takon një nënë të ve, e cila po përcjell për në varr birin e saj të vetëm. «Edhe Zotit, kur e pa, iu dhimbs, edhe i tha asaj: Mos qaj». Dy vjet e gjysmë më parë, edhe Kisha në Bullgari qëndronte si një e ve, e pikëlluar pranë shtratit mortor të primatit të saj të paharruar. Lotët e klerit dhe të popullit të saj ishin lot bijsh që mbeteshin jetimë. Dhe Zoti, në mëshirën e Tij, i tha edhe asaj: «Mos qaj». I dhuroi një bari të ri sipas zemrës së Tij. Kështu, sipas fjalës së Ungjillit, «ia dha së ëmës».
Pas pak do të shkojmë te varri i Patriarkut Neofit, për të kryer një Trisai për prehjen e tij. Nuk do të shkojmë si ata që nuk kanë shpresë, por si dëshmitarë të Zotit, i Cili preku shtratin e të riut dhe tha: «Djalosh, po të them, ngrihu». Të njëjtën thirrje pret edhe Patriarku Neofit, së bashku me paraardhësit e tij të paharruar, Kirilin dhe Maksimin. I përjetshëm dhe i paharruar qoftë kujtimi i tyre!
Dhe këtu, vëlla fort i lumur, na lejoni t’ju hapim zemrën për diçka personale. Qershorin e kaluar, në vendlindjen tonë, në Imvros, Fortlumturia Juaj, me një fisnikëri shpirti dhe një dashuri plot ndjeshmëri, të cilat nuk do t’i harrojmë kurrë, kreu një Trisai në varrezat e fshatit tonë të lindjes, Shën Theodhorët, për prehjen e shpirtrave të prindërve tanë të shtrenjtë, Hristos dhe Meropi, si edhe të motrës sonë. Sot, Patriarku Ekumenik, me mallëngjim, ia kthen këtë nderim duke u lutur pranë varrit. Ja cili është uniteti i vërtetë kishtar: dy Kisha që luten secila për të fjeturit e tjetrës, si një familje e vetme. Sepse «edhe në rrofshim, edhe në vdekshim, të Zotit jemi».
Fortlumturia Juaj, vëlla i dashur më Zotin, Daniel, Që nga dita e zgjedhjes Suaj, shpresat e të gjithëve po përligjen çdo ditë. Ndonëse më i riu në moshë ndër primatët orthodhoksë, Ju shfaqeni si një plak i urtë, asketik në jetë dhe i përulur në zemër. Nga afër kemi njohur frymën Tuaj lutësore, thjeshtësinë dhe çiltërsinë e fjalëve Tuaja, përkujdesjen atërore për grigjën Tuaj. Vizita Juaj në Fanar, për Krishtlindjen e vitit të kaluar, shënoi një fillim të ri në marrëdhëniet ndërmjet Kishës Mëmë dhe Kishës Bijë. Ardhja Juaj në vendlindjen tonë, në Imvros, për të ndarë me ne gëzimin e festës së emrit tonë, e përforcoi këtë lidhje me vulën e miqësisë personale.
Atë ditë, më 30 qershor 2024, kur për herë të parë në historinë tonë kishtare një Patriark Ekumenik ishte i pranishëm në zgjedhjen e të parit ndër ju, kujtojmë se sollëm në vëmendje fjalën e paraardhësit tonë të shenjtë, Fotit të Madh, drejtuar Borisit-Mihail. Atëherë, me zë të fuqishëm dhe zemër të mallëngjyer, thirrëm: «I denjë!» Sot, pas më shumë se dy vjetësh shërbese patriarkale, e shohim këtë shpresë të përmbushur. Epoka e re, të cilën e përshëndetëm atëherë — një epokë e kapërcimit të paragjykimeve dhe të ngurtësimeve historike — tashmë ka marrë fytyrë dhe përmbajtje. Dhe, ashtu siç Ju siguruam atë ditë, po e përsërisim edhe sot: në Fanarin e thjeshtë, por përherë të ndritshëm, do të gjeni gjithmonë mirëkuptim, mbështetje dhe ndihmë. I denjë, vëlla i shenjtë, dhe sërish i denjë!
Prandaj, përsërisim për Ju atë që Apostull Pavli shkruan për bashkëpunëtorët e tij besnikë në leximin e sotëm apostolik: «Vetëm këta janë bashkëpunëtorë të mi në mbretërinë e Perëndisë, të cilët u bënë tek unë ngushëllim». Po, Fortlumturia Juaj, për Kishën Mëmë të Konstandinopojës dhe personalisht për Përulësinë Tonë, Ju jeni bashkëpunëtor për Mbretërinë e Perëndisë dhe ngushëllim.
Vëllezër dhe bij më Zotin, Me hirin e Perëndisë, kjo e diel përkon me kujtimin e Apostullit dhe Ungjillorit të lavdishëm Lluka. Apostull Pavli e quan «Llukai, mjeku i dashur». Mjeku i trupave, për nga formimi i tij, u bë me anë të hirit mjek i shpirtrave. Ai shkroi Ungjillin e mëshirës së Perëndisë, në të cilin Krishtit i dhimbsen e veja e Nainit, Ai kërkon delen e humbur dhe pret birin plangprishës. Shkroi edhe Veprat e Apostujve, ku jeta e Kishës shpaloset si dëshmi, si mision, si vizitë e pandërprerë te vëllezërit, nga njëri qytet në tjetrin. Sipas traditës së shpresëtarëve, ai ikonografoi i pari ikonën e shenjtë të Hyjlindëses Udhërrëfyese, të cilën Konstandinopoja e ruajti përgjatë shekujve. Edhe lipsanet e tij të shenjta u transferuan në kishën madhështore të Apostujve të Shenjtë në Konstandinopojë. Prandaj, Shën Llukai është edhe yni. Në personin e tij, Konstandinopoja dhe Sofja takohen sot në lutje dhe bashkëmeshim. Na lejoni t’i lexojmë leximet e sotme apostolike dhe ungjillore përmes syve të mjekut të dashur.
Së pari, Apostull Pavlli u shpall Galatianëve: «Ungjilli që ungjillëzova unë nuk është sipas njeriut; sepse as unë nuk e mora prej njeriu, as nuk e mësova, por me anë të zbulesës së Jisu Krishtit». Pikërisht këtë rrëfen edhe Kisha Mëmë. Drita e besimit, e cila u përhap nga qyteti i Konstandinit nëpërmjet shenjtorëve Kirill e Metod dhe nxënësve të tyre dhe ndriçoi këtu, nuk është pronë e jona. Është dhuratë e Krishtit, të cilën e morëm për t’ua përcjellë të tjerëve. Kisha Mëmë nuk u sjell bijve të saj një pasuri të vetën. U sjell Ungjillin që ka marrë. Prandaj, të qenët nënë nuk është pushtet, por shërbim dhe përgjegjësi.
Vetë Apostulli i kombeve, i cili e mori Ungjillin drejtpërdrejt nga Zoti, nuk e mbajti atë për vete. «Pastaj, pas tre vjetësh, u ngjita në Jerusalem për t’u takuar me Pjetrin dhe qëndrova pranë tij pesëmbëdhjetë ditë». Ja shembulli i parë i një vizite vëllazërore ndërmjet apostujve. Besimi i vërtetë kërkon bashkësinë, forcohet në takim dhe jeton në unitet. Pikërisht këtë bëjmë edhe sot: vizitojmë njëri-tjetrin, dëgjojmë njëri-tjetrin, lutemi së bashku, «që të mos vrapojmë më kot».
Së dyti, Apostulli u porosit Kolosianëve: «Përshëndetni vëllezërit që janë në Laodhiki» dhe «si të lexohet letra tek ju, bëni që të lexohet edhe në kishën e Laodhikasve». Që nga brezi i parë apostolik, Kishat vendore shkëmbejnë përshëndetje dhe ndajnë me njëra-tjetrën fjalën e Perëndisë. Kjo është udha e Orthodhoksisë: Kisha autoqefale, por që kurrë nuk i mjaftojnë vetvetes, përherë duke mbështetur njëra-tjetrën në dashuri. Dhe Apostulli këshillon: «Fjala juaj le të jetë përherë me hir, e ndrequr me kripë». E tillë qoftë gjithmonë fjala ndërmjet Kishave tona: fjalë hiri, fjalë e sinqertë, fjalë që shëron dhe nuk plagos. Pavli e përfundon letrën me lutjen: «Kujtoni vargonjtë e mi». Me të njëjtën lutje u drejtohet bijve të saj në Bullgari edhe Kisha e Fanarit, që mban vendin e parë ndër fronet: kujtoni kryqin që mban Nëna juaj dhe lutuni për të.
Së treti, leximi ungjillor na çon te misioni i shtatëdhjetë apostujve. Njëri prej tyre, sipas traditës, ishte edhe Llukai. «Ai që ju dëgjon ju, më dëgjon mua; dhe ai që nuk ju përfill ju, nuk më përfill mua». Fjalë që ngjall frikë e drithërimë te çdo episkop, sepse na kujton se nuk flasim nga vetja dhe në emrin tonë, por se përmes nesh dëgjohet Krishti. Të shtatëdhjetët u kthyen me gëzim. Por Zoti e drejton gëzimin e tyre te themeli i tij i vërtetë: «Po mos u gëzoni për këtë, se ju nënshtrohen juve frymët; por gëzohuni se emrat tuaj u shkruan në qiejt». Gëzimi i Kishës nuk qëndron në mburrjen me fuqi apo ndikim tokësor. Ai është gëzimi i shpëtimit. Atëherë Jisui u gëzua në shpirt dhe falënderoi Atin, sepse i kishte fshehur këto nga të diturit dhe të mençurit dhe ua kishte zbuluar foshnjave. E cili shembull më i mirë mund të gjendet i një foshnjeje në shpirt sesa Oshënar Joani i Rilës, të cilin do ta kremtojmë së bashku nesër? Ai la gjithçka, u fsheh në shpella dhe në thellësitë e pyjeve të malit, nuk e pranoi arin e sundimtarit. E megjithatë, ai që u fsheh nga bota u shfaq si ndriçues i mbarë popullit bullgar dhe i gjithë Orthodhoksisë.
Bij të dashur më Zotin, Që nga dita kur Shën Foti i Madh e pranoi sundimtarin Boris-Mihail si birin e tij shpirtëror dhe që nga ajo mbjellje e bekuar e të barabartëve me apostujt, Kirilit dhe Metodit, si edhe e shenjtorëve Kliment të Ohrit dhe Naum, Kisha e Shenjtë dhe e Madhe e Krishtit nuk ka reshtur kurrë së ju dashuri dhe së ju mbështjelli me përkujdesje të dhembshur. Ajo gëzohej me gëzimet tuaja dhe bashkëvuante në sprovat tuaja. Dhe kur vështirësitë historike sollën plagë dhe ndarje, Kisha Mëmë qëndroi pranë jush për të shëruar dhe për të rivendosur paqen: në vitin 1945, me heqjen e skizmës, dhe në vitin 1998, me Sinodin e Madh dhe Mbijuridiksional në Sofje, nëpërmjet të cilit u shërua plaga e përçarjes së brendshme. Sot në Bullgari ka një grigjë të vetme në besim dhe ne e lavdërojmë Perëndinë për këtë.
Më shumë se njëmbëdhjetë shekuj dëshmie orthodhokse kanë lënë vulën e tyre mbi popullin tuaj. Mes sprovave, luftërave dhe përndjekjeve ateiste, ju nuk e braktisët besimin e etërve tuaj. Ruajtët Liturgjinë Hyjnore, ashtu siç jua përcollën vëllezërit e barabartë me apostujt, manastiret tuaja të shenjta dhe nderimin e përshpirtshëm për shenjtorët e besimit. Ndërsa figura e Oshënar Joanit të Rilës tashmë shoqëron jo vetëm lutjet, por edhe përditshmërinë e çdo bullgari, e paraqitur në monedhën e re të vendit. Kjo është një dëshmi e heshtur se thesari i vërtetë i popullit tuaj janë shenjtorët e tij.
[[read_also:86054]]
Nesër, me ndihmën e Perëndisë, ne, të dy primatët, do të ngjitemi së bashku në Manastirin e Shenjtë të Rilës, për të nderuar 1150-vjetorin e lindjes dhe 1080-vjetorin e fjetjes së mbrojtësit tuaj qiellor. Atje, në vendin e asketizmit të tij, Nëna dhe Bija, Konstandinopoja dhe Sofja, do të takohen në të njëjtin Potir, në një lavdërim të përbashkët.
Nuk do t’jua fshehim, të dashur, edhe një tjetër mallëngjim personal. Vizita jonë e tanishme zhvillohet fare pak përpara përvjetorit të ditës kur, tridhjetë e pesë vjet më parë, hiri i pakuptueshëm i Shpirtit të Tërëshenjtë dhe vota nderuese e vëllezërve hierarkë e ngritën Përulësinë Tonë në detyrën e Kryepiskopit, me mëshirën e Perëndisë, të Konstandinopojës — Romës së Re. Nuk e konsiderojmë të rastësishme që ky përvjetor na gjen mes jush. Në qershor, vëllai fort i lumur Daniel erdhi në Imvros për të kremtuar bashkë me ne festën e emrit tonë. Sot, Bullgaria na ofron kurorën e lutjes. Dhe, me përulësinë e një njeriu që i njeh dobësitë e veta, ju drejtojmë të gjithëve lutjen e Pavlit: «Kujtoni vargonjtë e mi». Na përmendni edhe ne në lutjet tuaja, që Zoti të na forcojë për të mbajtur kryqin e shërbesës së primatit të Kishës së Madhe të Konstandinopojës, për aq kohë sa Ai të dëshirojë, për lavdi të emrit të Tij të tërëshenjtë.
Vëlla fort i lumur dhe bashkëmeshtar, Hierarkë të shenjtë, Bij të dashur më Zotin, Me ndërmjetimet e së Përmbibekuarës, Zonjës sonë Hyjlindëse dhe Gjithmonëvirgjërës Mari, Udhërrëfyeses së të gjithëve ne, të Apostullit dhe Ungjillorit të shenjtë Lluka, që kremtohet sot, të të barabartëve me apostujt Kiril dhe Metod, të Oshënar Joanit të Rilës dhe të të gjithë shenjtorëve të tokës bullgare, Perëndia i Tërëmirë na mbrojtë!
Siç kishte raportuar UGO, Patriarku Bartolome do të bashkëmeshojë me Patriarkun e Bullgarisë gjatë kësaj vizite në Bullgari.
