At John Chryssavgis foli në Chantilly për sinodalitetin dhe parësinë
Kryedhiakoni i Fronit Ekumenik foli në konferencën për 10-vjetorin e Sinodit të Shenjtë dhe të Madh mbi konçiliaritetin dhe parësinë në Kishë.
At John (Joani) Chryssavgis, Kryedhiakoni i Fronit Ekumenik dhe drejtor ekzekutiv i Institutit Ekumenik Huffington pranë HCHC, mori pjesë në një konferencë ndërkombëtare të organizuar nga Patriarkana Ekumenike në Chantilly të Francës, nga 5 deri më 8 tetor 2026. Sipas faqes zyrtare të Patriarkanës Ekumenike, konferenca shënoi 10-vjetorin e Sinodit të Shenjtë dhe të Madh të Kishës Orthodhokse, të mbajtur në Kretë në qershor 2016.
Në konferencë u mblodhën studiues dhe përfaqësues të Kishave Orthodhokse Autoqefale. Ata reflektuan mbi vendimet dhe dokumentet e Sinodit, mbi pritjen e tyre dhe mbi rëndësinë e vazhdueshme që ka Sinodi për jetën e Kishës Orthodhokse.
At John drejtoi një panel të veçantë kushtuar pritjes së Sinodit të Kretës dhe zhvillimit të dokumentit shoqëror të Patriarkanës Ekumenike, For the Life of the World: Toward a Social Ethos of the Orthodox Church («Për jetën e botës: Drejt një etike shoqërore të Kishës Orthodhokse»), botuar në vitin 2020. Në panel folën Rev. Dr. Nicolas Kazarian, anëtar i komisionit për dokumentin, Rev. Dr. Dietmar Schon, autor i dy librave mbi dokumentin, dhe Rev. Dr. Stephanie Dietrich, moderatore e Besimit dhe Rendit pranë Këshillit Botëror të Kishave.
At John mori pjesë edhe në seancën përmbyllëse të konferencës, e cila ofroi një vlerësim të Sinodit të Shenjtë dhe të Madh dhe shqyrtoi perspektivat e tij për të ardhmen. Ai u mbështet te përvoja e tij si Zëdhënës për Shtyp i Patriarkanës Ekumenike në Sinodin e Kretës dhe si lehtësues i Komisionit të Posaçëm që përgatiti dokumentin shoqërues. Në këtë cilësi, ai trajtoi marrëdhënien mes konçiliaritetit dhe parësisë në Kishë.
Sipas At John, jeta konçiliare e Kishës Orthodhokse është «e pastër rrallë, e paparashikueshme shpesh dhe pak efikase». Ai e shpjegoi se konçiliariteti «mbështetet te konsensusi, jo te imponimi, te bindja, jo te dominimi».
Sinodin e Kretës ai e cilësoi si një shembull domethënës të kësaj dinamike. «Patriarku Ekumenik Vartholomeu punoi me durim dhe këmbëngulje me çdo Kishë Orthodhokse Autoqefale», tha At John. «Por durimi nuk nënkuptonte pasivitet. Tërëshenjtëria e Tij e dinte edhe kur duhej qëndruar i patundur: për të mbrojtur atë që ishte rënë dakord, për të udhëhequr përfundimin e dokumenteve dhe, në fund, për të siguruar që Sinodi të mbahej realisht.»
Sipas tij, e njëjta skemë u shfaq edhe me dokumentin For the Life of the World. «Edhe një herë, Patriarku Ekumenik nxiti konsultimin, duke ruajtur njëkohësisht drejtimin», vijoi ai.
At John tregoi se dokumenti është përkthyer tashmë në më shumë se njëzet gjuhë. Rreth tij janë shfaqur artikuj, numra të veçantë revistash, monografi shkencore dhe konferenca ndërkombëtare. Interesi, që në fillim vinte kryesisht nga bota ekumenike, sipas tij po rritet gjithnjë e më shumë nga brenda botës orthodhokse.
Duke shpjeguar lidhjen mes Sinodit dhe dokumentit, ai tha se Sinodi «pyeti se çfarë ka nevojë të thotë Kisha Orthodhokse». Dokumenti, nga ana tjetër, «pyeti se çfarë kuptimi kanë ato fjalë për jetën e botës».
Pastaj At John kaloi te konçiliariteti dhe e ardhmja e Kishës. Sipas tij, rikthimi i një kulture të vërtetë konçiliare do të kërkojë «dëgjim të durueshëm, besim të përulur, sakrificë bujare dhe, ndonjëherë, heqje dorë të guximshme nga supozimet e trashëguara dhe zakonet e rrënjosura».
Ai i nxiti të pranishmit të pranojnë se «kemi humbur kryesisht përvojën e jetuar të konçiliaritetit». Sinodaliteti, theksoi ai, nuk është një ngjarje. «Është një kulturë», tha At John. «Dhe kultura, siç na kujton Julien Green, “nuk mund të improvizohet”. Duhet mësuar. Duhet përvetësuar. Duhet praktikuar.»
At John tha gjithashtu se të krishterët orthodhoksë nuk duhet ta kenë frikë konceptin e parësisë. «Sinodaliteti nuk do të thotë mungesë udhëheqjeje», tha ai. «Konsensusi nuk do të thotë paralizë. Dhe bashkësia nuk do të thotë që askush nuk mban përgjegjësinë për të thirrur e koordinuar, për të udhëhequr e inkurajuar, madje, kur është e nevojshme, për të drejtuar e për të këmbëngulur.»
Ai e përmblodhi mendimin e tij me tri çifte kontrastesh. «Na duhen shumë të tjerë, por na duhet edhe një, i pari. Na duhet konsultimi, por na duhet edhe komanda», tha At John. «Na duhet konsensusi, por na duhet edhe guximi.»
Sipas At John, e ardhmja e Orthodhoksisë nuk qëndron në zgjedhjen mes sinodalitetit dhe parësisë. Ajo qëndron në «rikthimin e marrëdhënies së duhur» mes të dyjave.
«Kisha Orthodhokse nuk do të bëhet më konçiliare duke ulur rolin e udhëheqjes, as udhëheqja nuk do të bëhet më autentike duke ulur konçiliaritetin», tha ai. «Secila ka nevojë për tjetrën. Secila e korrigjon tjetrën. Secila e plotëson tjetrën. Dhe, në rastin më të mirë, secila i shërben bashkësisë së Kishës.»
At John e mbylli fjalimin duke shtruar pyetjen nëse mund të mësojmë sërish si të ecim së bashku, në kohën dhe në vendin ku Zoti na ka vendosur dhe na ka besuar. Kjo, sugjeroi ai, është ajo që ka nënkuptuar gjithnjë konçiliariteti.
Siç kishte raportuar UGO, Patriarku Ekumenik Vartholomeu foli për të drejtat e njeriut në Oksford.
