Pse të rinjtë nuk i dëgjojnë të rriturit
Protopresviteri dhe teologu Themistokli Murtzano analizon ankesën «nuk më dëgjojnë» dhe rolin e dashurisë, durimit e kufijve në marrëdhënien mes brezave.
Protopresviter Themistokli Murtzano, Dr. Teologji
Nuk më dëgjojnë
Adoleshenca është një periudhë vendimtare në përpjekjen e njeriut për të gjetur kuptim dhe përmbajtje në jetë. Dikur ndoshta ishte periudha më vendimtare. Sot, meqë bota dhe kultura jonë e kanë vënë fëmijën në qendër, duke u përligjur kështu gjithçka të rinjve, kërkimi i kuptimit të jetës zgjatet edhe shumë përtej adoleshencës. Në të kaluarën, dalja nga mosha e adoleshencës nënkuptonte përgatitjen për punë dhe për krijimin e familjes. Sot, krijimi i familjes shtyhet shumë më vonë, ndërsa njerëzit duan fillimisht të sigurohen ekonomikisht, ta jetojnë jetën duke e shijuar, pa angazhime dhe pa ndonjë kërkim të veçantë. Prandaj, kur të rriturit kanë qëndrime dhe mendime të ndryshme nga të rinjtë, fjalët e tyre kalojnë pa u dëgjuar. Kështu lind ankesa «Nuk më dëgjojnë».
Në kohën tonë triumfon egocentrizmi. Nuk është vetëm qasja postmoderne, sipas së cilës kriteri i së vërtetës është vetja jonë. Është edhe bindja se kam të drejtë të jem i lirë dhe se liria ime nënkupton të drejtën për të vendosur në mënyrë absolute për veten. Nuk jetoj në bashkësi me të tjerët, nuk jam i detyruar të ndjek rregulla. Kriteri është ajo që unë, dhe vetëm unë, e quaj të drejtë. Për rrjedhojë, edhe nëse i lëndoj të tjerët, kjo nuk ka asnjë rëndësi. Vetja ime është perëndia. Mund të përballem me disa pasoja kur shoqëria nuk e pranon sjelljen time, por do të përpiqem t'i mashtroj të tjerët që të vazhdoj të veproj sipas dëshirës sime.
«Nuk më dëgjojnë». Po unë, a dëgjoja kur isha në adoleshencë? Apo e kam harruar frymën time kryengritëse? Dhe nëse dëgjoja, e bëja me zgjedhjen time, sepse e çmoja këshillën e prindërve, të mësuesve dhe të etërve të mi shpirtërorë, apo nga frika? A mësova ta vë veten në vendin e tjetrit, apo kërkoj të më kuptojnë pa e quajtur të nevojshme t'i kuptoj unë të tjerët? Sa lehtë zemërohem kur nuk bëhet vullneti im? Sa përpiqem ta vë veten në vendin e adoleshentit dhe sa i vendosur jam t'i jap edukim me qëndrueshmëri, argumente dhe dashuri të vërtetë? Sa e marr si diçka personale refuzimin e adoleshentit për të më dëgjuar? Apo bëj një hap më tej, duke ndier se kam për detyrë të dua, të fal dhe të vazhdoj përpara? Sa i lutem Perëndisë dhe tregoj durim, duke e kuptuar se fara e mbjellë në shpirtrat e më të rinjve mund të japë fryt shumë më vonë dhe se ndoshta unë nuk do t'i shoh frytet e saj?
«Nuk më dëgjojnë». Sa i shqyrtoj me sy kritik mendimet dhe zgjedhjet e mia? Sa respekt tregoj për personin e tjetrit? Sepse «nuk më dëgjojnë» nuk lidhet vetëm me adoleshentët, që teorikisht konsiderohen të papjekur. Lidhet edhe me marrëdhënien në çift. Njëri nuk e dëgjon tjetrin, sepse secili ka në mendje një model të vetin për mënyrën si duhet të jetë ose të sillet tjetri. Si rrjedhojë, çdo shmangie nga ky model lind zhgënjim ose ndjesinë se pritshmëritë kanë dështuar. Por dashuria është përgjigjja. Sepse ai që do, do të dëgjojë dhe do të presë. Të rriturit duhet t'i dëgjojnë më të rinjtë, duke u vendosur njëkohësisht edhe kufij. Megjithatë, tjetër është imponimi i autoritetit dhe tjetër qëndrueshmëria e shoqëruar me përpjekjen për ta bindur tjetrin. Ai që dëgjon, edhe pa u bindur medoemos, tregon dashuri dhe ndan me tjetrin atë që mendon e përjeton. Nuk zhgënjehet kur nuk e dëgjojnë, por vazhdon të zgjedhë atë udhë që do ta ndihmojë tjetrin, në vend që të kërkojë t'i japë të drejtë vetes. Dhe durimi e qëndrueshmëria do të shpërblehen. Herët a vonë.
Në të njëjtin kontekst kishtar, kishte parapirë edhe tema e prindërve që bashkojnë dashurinë me vendosjen e kufijve, çështje që lidhet ngushtë me mendimet e sipërpërmendura të Protopresviterit Murtzano mbi raportin mes dashurisë dhe autoritetit prindëror.
