Ava Dhorotheu mëson pse gjykimi i të afërmit është mëkat i rëndë
Sipas mësimeve etërore, përgojimi dhe përçmimi e largojnë njeriun nga Perëndia, ndërsa dashuria e vërtetë mbulon çdo gabim të tjetrit.
Tema e gjykimit të të afërmit renditet mes mëkateve më të rënda për jetën shpirtërore, siç e shpjegon mësimi etëror. Sipas burimit origjinal, cituar në fund të këtij teksti, mësimi vjen nga vepra asketike e Ava Dhorotheut, përkthyer dhe redaktuar nga UGO.AL.
Gjykimi i të afërmit — mëkati ku biem kaq lehtë
Ava Dhorotheu
A e di sa mëkat i madh është të gjykosh të afërmin? Vërtet, çfarë mund të jetë më e rëndë se kjo? Siç kanë thënë Etërit, nuk ka gjë më të keqe. E megjithatë, ata thonë se njeriu arrin në këtë të keqe kaq të madhe duke nisur nga gjëra të vogla: kur pranon një dyshim të vogël për të afërmin, kur thotë: «Ç'rëndësi ka nëse dëgjoj çfarë thotë ky vëlla? Ç'rëndësi ka nëse e them edhe unë këtë fjalë? Ç'rëndësi ka nëse shoh ku po shkon ky vëlla ose çfarë po shkon të bëjë ky i huaj?». Kështu mendja fillon të lërë mënjanë mëkatet e veta dhe të merret me jetën e të afërmit. Prej këtej njeriu arrin te gjykimi, përgojimi dhe përçmimi. Pastaj bie vetë në ato mëkate për të cilat gjykon të tjerët. Meqë nuk kujdeset për të këqijat e veta dhe nuk vajton, siç kanë thënë Etërit, vetveten e vdekur shpirtërisht, nuk arrin të ndreqë asgjë te vetja, por merret vazhdimisht me të afërmin. Asgjë nuk e zemëron kaq shumë Perëndinë, asgjë nuk e zhvesh kaq shumë njeriun dhe nuk e çon në braktisje, sa përgojimi, gjykimi dhe përçmimi i të afërmit. Sepse tjetër gjë është përgojimi, tjetër gjykimi dhe tjetër përçmimi.
Përgojim është të përhapësh me fjalë mëkatet dhe gabimet e të afërmit; për shembull, të thuash se filani gënjeu, u zemërua, kreu kurvëri ose bëri diçka të ngjashme. Duke thënë këto, njeriu tashmë përgojon: flet me ligësi kundër dikujt dhe diskuton me ligësi për mëkatin e tij.
Gjykim është të dënosh vetë njeriun, duke thënë se ai është gënjeshtar, zemërak ose kurvar. Në këtë mënyrë gjykon vetë gjendjen e shpirtit të tij dhe nxjerr një përfundim për gjithë jetën e tij: se e tillë është jeta e tij, se i tillë është ai; dhe si të tillë e dënon. Ky është një mëkat shumë i madh. Sepse tjetër është të thuash se dikush u zemërua dhe tjetër të thuash se është zemërak, duke nxjerrë kështu një përfundim për gjithë jetën e tij. Gjykimi është aq i rëndë, sa vetë Krishti e quan hipokrit njeriun që kërkon të nxjerrë lëmishten nga syri i vëllait, pa nxjerrë më parë traun nga syri i vet (Llukai 6:42). Mëkatin e të afërmit e krahason me një lëmishte, kurse gjykimin me një tra. Kaq i rëndë është gjykimi, sa ua kalon pothuajse të gjitha mëkateve të tjera…
Përse të mos gjykojmë më mirë vetveten dhe të metat tona, të cilat i njohim shumë mirë dhe për të cilat do të japim llogari përpara Perëndisë? Përse ia rrëmbejmë Perëndisë të drejtën për të gjykuar? Ç'kërkojmë nga krijesa e Tij? Përse duam të marrim mbi vete barrët e të tjerëve? Kemi mjaft për çfarë të kujdesemi, vëllezërit e mi. Secili le ta ketë mendjen te vetja dhe te mëkatet e veta.
Vetëm Perëndia mund ta shfajësojë ose ta dënojë secilin, sepse vetëm Ai e njeh gjendjen e çdo njeriu, fuqinë, mjedisin ku jeton, dhuntitë, temperamentin dhe aftësitë e tij të veçanta. Ai gjykon duke i marrë parasysh të gjitha këto, ashtu siç vetëm Ai di. Ndryshe i gjykon Perëndia veprat e episkopit dhe ndryshe ato të pushtetarit; ndryshe të igumenit dhe ndryshe të murgut që jeton nën bindjen e tij; ndryshe të të riut dhe ndryshe të të moshuarit; ndryshe të të sëmurit dhe ndryshe të të shëndetshmit. Kush mund të gjykojë duke i marrë parasysh të gjitha këto, përveç Atij që krijoi gjithçka, që i formoi të gjitha dhe i njeh të gjitha?… Njeriu nuk mund t'i njohë këshillat e Perëndisë. Vetëm Ai i kupton të gjitha dhe mund ta gjykojë secilin ashtu siç vetëm Ai di.
Ndodh vërtet që një vëlla të bëjë disa gjëra me thjeshtësi. Por kjo thjeshtësi i pëlqen Perëndisë më shumë se e gjithë jeta jote. Kurse ti rri dhe e gjykon, duke dënuar shpirtin tënd? Edhe nëse ndonjëherë ai i nënshtrohet mëkatit, nga mund ta dish ti sa shumë luftoi dhe sa gjak derdhi përpara se të bënte të keqen, saqë mëkati i tij të duket pothuajse si virtyt në sytë e Perëndisë? Sepse Perëndia e sheh mundimin e tij dhe hidhërimin që provoi, siç thashë, përpara se të bënte të keqen, prandaj e mëshiron dhe e fal. Perëndia e mëshiron, kurse ti e gjykon dhe humbet shpirtin tënd! Nga e di ti edhe sa lot ka derdhur ai për këtë përpara Perëndisë? Ti mësove për mëkatin e tij, por nuk e njeh pendimin e tij. Madje, nganjëherë nuk mjaftohemi vetëm duke gjykuar, por edhe përçmojmë.
Përçmim është kur njeriu jo vetëm e gjykon dikë, por e trajton si të pavlerë, i kthen shpinën dhe ndien neveri ndaj tij, sikur të ishte diçka e pështirë. Kjo është edhe më e keqe dhe shumë më shkatërruese se gjykimi.
Ata që duan të shpëtojnë nuk e kanë vëmendjen te të metat e të afërmit, por kujdesen vazhdimisht për dobësitë e veta dhe kështu përparojnë shpirtërisht. Si ai që, kur pa vëllanë e tij të mëkatonte, psherëtiu thellë dhe tha: «Mjerë unë! Sot bie ai; nesër me siguri do të bie unë». E sheh si kujdeset për shpëtimin e vet dhe si e përgatit shpirtin e tij? Si arriti t'i shmangej menjëherë gjykimit të vëllait? Duke thënë: «Nesër me siguri do të mëkatoj edhe unë», i dha vetes shkas të shqetësohej e të kujdesej për mëkatet që mund të kryente. Kështu i shpëtoi gjykimit të të afërmit. Por nuk u mjaftua me kaq. E uli veten edhe më poshtë se ai që kishte mëkatuar, duke thënë: «Ai pendohet për mëkatin e vet, kurse për mua nuk është e sigurt nëse do të pendohem; nuk është e sigurt nëse do t'ia dal, nëse do të kem forcën të pendohem». E sheh ndriçimin e këtij shpirti të përshpirtshëm? Jo vetëm që arriti t'i shpëtonte gjykimit të të afërmit, por e vendosi veten më poshtë se ai.
Kurse ne, të mjerët, pa kurrfarë dallimi shpirtëror, gjykojmë, i kthejmë shpinën tjetrit dhe e poshtërojmë, sapo shohim, dëgjojmë ose dyshojmë diçka. Më e keqja është se nuk ndalemi te dëmi që i bëjmë vetes, por takojmë edhe një vëlla tjetër dhe menjëherë i themi: «Kjo e kjo ka ndodhur». Kështu e dëmtojmë edhe atë, duke mbjellë mëkate në zemrën e tij… Edhe pse bëjmë një punë djallëzore, nuk shqetësohemi. Sepse çfarë tjetër bën djalli, përveçse trazon dhe dëmton? Kështu bëhemi bashkëpunëtorë të demonëve, si për shkatërrimin tonë, ashtu edhe për atë të të afërmit…
Nga ç'arsye tjetër na ndodhin këto, përveçse nga mungesa e dashurisë? Sepse, po të kishim dashuri, po të ndienim dhembshuri dhe të na dhembte shpirti për të afërmin, nuk do ta kishim mendjen te të metat e tij… Po të kishim dashuri, vetë dashuria do ta mbulonte çdo gabim, ashtu siç bënin shenjtorët kur shihnin të metat e njerëzve. Mos vallë shenjtorët janë të verbër dhe nuk i shohin mëkatet? Kush e urren mëkatin më shumë se shenjtorët? E megjithatë, ata nuk e urrejnë atë që mëkaton, as e gjykojnë, as i kthejnë shpinën, por vuajnë bashkë me të, e këshillojnë, e ngushëllojnë dhe e shërojnë si një gjymtyrë të sëmurë të trupit të tyre. Bëjnë gjithçka për ta shpëtuar… Me durim dhe dashuri e afrojnë vëllanë; nuk e largojnë dhe nuk ndiejnë neveri ndaj tij…
Siç kishte raportuar UGO, tema e pendimit shpirtëror dhe e luftës kundër lakmisë është trajtuar edhe në një material tjetër kushtuar jetës së brendshme të besimtarit, duke plotësuar të njëjtën linjë mësimi askeptik.
Le të fitojmë, pra, edhe ne dashuri dhe dhembshuri për të afërmin. Kështu do të shmangim përgojimin, gjykimin dhe përçmimin e të tjerëve. Le ta ndihmojmë njëri-tjetrin si gjymtyrë të të njëjtit trup… Perëndia na bëftë të denjë t'u kushtojmë vëmendje gjërave që na sjellin dobi shpirtërore dhe t'i zbatojmë. Sepse, sa më shumë të kujdesemi dhe të përpiqemi të zbatojmë ato që dëgjojmë, aq më shumë na ndriçon Perëndia dhe na mëson vullnetin e Tij.
Burimi: Ava Dhorotheu, «Vepra asketike». Përkthyer dhe redaktuar nga UGO.AL
