Presvitera Milena Dojçeva kritikon relativizmin në jetën kishtare
Në tekstin “Kjo është vetëm dashuri?” autorja argumenton se dashuria nuk e justifikon braktisjen e besnikërisë ndaj Krishtit dhe të së vërtetës së besimit.
Një koment mbi relativizmin dhe ekumenizmin ka ngritur pyetjen nëse një i krishterë mund të dënojë tradhtinë bashkëshortore dhe, në të njëjtën kohë, të justifikojë largimin nga besimi i vet. Sipas Outsideri, kjo pyetje shtrohet nga presvitera Milena Dojçeva në tekstin e saj “Kjo është vetëm dashuri?”, botuar më 8 tetor 2026. Tezja kryesore e autores është se ftesa për dashuri nuk e justifikon braktisjen e besnikërisë ndaj Krishtit dhe të së vërtetës së mësimit të krishterë.
Në hyrjen e komentit, ky mendim lidhet me një pasazh që i atribuohet Shën Joan Gojartit dhe që paraqitet si pjesë e komentimit të tij të Letrës së Dytë drejtuar Korintasve. Aty shkelja e besnikërisë martesore krahasohet me shtrembërimin e besimit të trashëguar: ashtu si ekziston kurorëshkelja trupore, ekziston edhe pabesia shpirtërore. Imazhi i shpirtit të fejuar me Krishtin qëndron edhe në themel të arsyetimeve të Dojçevës.
Nga besnikëria martesore te besnikëria e shpirtit
Autorja fillon me një varg shembujsh polemikë që përdoren për të justifikuar “marrëdhëniet e hapura”. Këta shembuj janë: pëlqimi i ndërsjellë mes partnerëve, refuzimi i “stereotipeve”, nevojat trupore, argëtimi dhe dëshira për miqësi më të ngushtë me çifte të tjera. Ajo shton retorikën për dashurinë pa kufij, imazhin pozitiv të paradave dhe statusin familjar “është e ndërlikuar”, të njohur nga Facebook-u.
Mes këtyre replikave është edhe një pohim që u atribuohet përgjithësisht psikologëve: se tradhtia çliron psikikën dhe ndalon plakjen. Teksti nuk përmend ndonjë studim apo specialist që e mbështet këtë pohim. Ai është pjesë e justifikimeve të paraqitura polemikisht dhe nuk është fakt shkencor i provuar.
Pas këtyre shembujve, Dojçeva e drejton pyetjen te të krishterët. Nëse një qëndrim i tillë ndaj martesës i indinjon, pse nuk tregojnë të njëjtën kërkesë ndaj besnikërisë shpirtërore? Për të theksuar dallimin mes njohjes formale dhe besimit të ndërgjegjshëm, ajo kujton historinë e Gjuros. Kur e pyetën nëse burri i saj kishte kokë, gruaja e tij përfundoi se me siguri kishte, pasi për Pashkë blinte kapele. Me analogji, autorja pyet nëse të krishterët e kujtojnë Dhëndrin Qiellor vetëm sepse e njohin Shërbesën e Dhëndrit, apo jetojnë realisht në besnikëri ndaj Tij.
Dojçeva i referohet Gjonit 14:6, fjalëve të Krishtit se Ai është Rruga, e Vërteta dhe Jeta dhe se askush nuk vjen te Ati përveçse përmes Tij. Prej këtu ajo nxjerr kundërshtimin ndaj ideve për rrugë të tjera, të barabarta, drejt shpëtimit, ose për një vetëmjaftueshmëri shpirtërore që nuk ka nevojë për Krishtin. Me krahasime provokuese, ajo pyet edhe nëse ppikëpamje të tilla mund të depërtojnë në shkollat e së dielës.
Kritikë ndaj ideve ekumeniste për unitetin
Pjesa tjetër e komentit drejtohet kundër dy koncepteve për Kishën. I pari është se Krishti ka shumë kisha, të paraqitura përmes imazhit të fejuarve të ndryshëm që duhet të bashkohen në një. I dyti është se Kisha është një, por mund të rrëfejë mësime që e kundërshtojnë njëri-tjetrin. Dojçeva i hedh poshtë të dyja. Përmes imazheve satirike të “konferencave shëruese” dhe të “baltës shëruese të detit”, ajo kritikon përpjekjet për t’i tejkaluar kundërshtitë dogmatike me afrim të jashtëm, pa e zgjidhur çështjen e së vërtetës.
Autorja e shqyrton adhurimin si veprim të shenjtë dhe lutjen si bashkësi e fshehtë me Perëndinë. Prandaj kundërshton justifikimin e lutjeve të përbashkëta dhe të procesioneve fetare mes ortodoksëve, katolikëve, protestantëve dhe përfaqësuesve të feve të tjera vetëm me miqësinë, mirëdashjen dhe dashurinë. Për të, pyetja thelbësore është nëse prirja drejt tolerancës nuk e zëvendëson rrëfimin e një të vërtete të vetme me pranimin e shumë “të vërtetave” që e kundërshtojnë njëra-tjetrën. Ajo kërkon gjithashtu një qëndrim të qartë rrëfimtar për unitetin e Kishës, në vend të aluzioneve të dykuptimta, të ngjashme me statusin familjar “është e ndërlikuar”.
Tradita, ekologjia dhe justifikimi me dobësinë njerëzore
Në polemikën kundër etiketimit të mbrojtësve të dogmave si të prapambetur apo fanatikë, Dojçeva përmend Shën Fotin, Patriarkun e Kostandinopojës. Ajo i atribuon përkufizimin “përbindësh savelian që po ripërtërihet” për Kishën Romake, pa treguar ndonjë vepër apo pasazh konkret të tij. Autorja e përdor këtë shembull për të pyetur nëse rreptësia në çështjet e besimit sot refuzohet si ekstremizëm i papranueshëm. Në të njëjtin kontekst, ajo tallet me reduktimin e jetës shpirtërore dhe të misionit kishtar në mesazhe pozitive dhe në veprimtari ekologjike, të paraqitura përmes imazhit të “xhaxhi Treviçkos” shtëpiak.
Dojçeva e kundërshton edhe thirrjen te “natyra e rënë” si justifikim përfundimtar për pabesinë njerëzore. Sipas logjikës së komentit, një pajtim i tillë e shpërfill mundësinë e shërimit dhe të rindërtimit përmes Krishtit. Përfundimi i saj është se të krishterët nuk duhet ta dënojnë në jetën trupore atë që e kanë lejuar tashmë në jetën shpirtërore.
Paralajmërimi i Psaltirit
Në pjesën përfundimtare, autorja i drejtohet Psalmit 105:39–40, ku flitet për ndotjen e popullit të Perëndisë përmes veprave të tij dhe për zemërimin e Perëndisë që pasoi. Ajo e vë theksin te pabesia shpirtërore: përvetësimi i praktikave pagane dhe shërbimi ndaj idhujve. Vargjet për përzierjen me paganët dhe për adhurimin e idhujve të tyre janë Psalmi 105:35–36, jo 105:38–39, siç janë shënuar në komentin origjinal.
Pasazhi tjetër biblik është Psalmi 49:21–22. Aty heshtjen e Perëndisë e pason qortimi dhe paralajmërimi për ata që e harrojnë Perëndinë. Dojçeva e përdor këtë pasazh për ta hedhur poshtë idenë se mungesa e dënimit të menjëhershëm do të thotë pëlqim i Perëndisë për veprimet njerëzore.
Në fund ajo e kthen lexuesin te pyetja bazë: a është e mundur që të krishterët, ndërsa dënojnë jetën morale të të tjerëve, ta shkelin vetë besnikërinë ndaj Perëndisë dhe ta justifikojnë këtë me dashurinë? Për autoren, siguria se kompromiset e tilla nuk do të kenë pasoja shpirtërore barazohet me një bast me shpirtin e vet. Ajo thekson se asnjë udhëheqës kishtar, i përshkruar polemikisht si papë “perëndimor” ose “lindor”, nuk mund të garantojë shpëtimin nga gjyqi i Perëndisë. Pasthënia shtron edhe një pyetje të fundit: a nuk përdoret i njëjti justifikim me dashurinë kur përkrahësit e mbajtjes së rreptë pas besimit etiketohen si “talibanë ortodoksë”?
UGO kishte raportuar mbi kundërshtimin e Kishës Ortodokse Bullgare ndaj “Sofia Pride 2026” pak kohë më parë.
