Arkimandriti Sofroni Saharov mbi botën bashkëkohore dhe njeriun
Fragment nga letra 47 e librit «Letra në Rusi» të Arkimandrit Sofroni Saharov, botuar nga Manastiri i Shën Joan Pararendësit në Eseks.
Më poshtë botojmë të plotë fragmentin nga letra 47 e Arkimandrit Sofroni Saharov, nga libri «Letra në Rusi».
Bota bashkëkohore dhe marrëdhënia e saj me njeriun
Çfarë fatkeqësie të jetojmë në periudha të tilla kalimtare! Shumë miliona njerëz vuajnë gjatë gjithë jetës së tyre. E gjithë historia e njerëzimit është një makth me luftëra të pandërprera vëllavrasëse. Edhe deri më sot — më falni për shprehjen — njerëzimi mbetet, ashtu si më parë, i egër dhe gjakatar, i dhunshëm dhe kriminal. Fjalët e shenjta, «të butët do të trashëgojnë dheun», padyshim do të përmbushen në një kohë që ende mbetet e papërcaktuar, por tani për tani mbizotërojnë tmerri dhe lemeria. Kjo lemeri është shtuar në kohën tonë, sepse në çdo çast e gjithë bota merr dijeni, pak a shumë, për të gjitha ngjarjet, të cilat, në shumicën dërrmuese, janë kriminale dhe të zymta.
Megjithatë, do të shpresojmë përtej çdo shprese që takimi ynë të bëhet i mundur përpara se të përfundojë qëndrimi ynë këtu… Takimi yt me N., me aq sa mund të gjykoj, ishte njëkohësisht i këndshëm dhe i rëndësishëm për të gjithë ju. Sigurisht, ajo e dinte se ti jeton në varfëri dhe, në këtë drejtim, nuk priste asgjë. Kryesorja është komunikimi paqësor mes shpirtrave të hapur, me dashuri dhe besim. Për kohën tonë, kjo është diçka e madhe.
Që në vitet 1930, Berdjajevi thoshte se, sa më shumë përsoset sistemi shoqëror, aq më i rrallë bëhet komunikimi personal ndërmjet njerëzve dhe, rrjedhimisht, aq më i çmuar. Pothuajse kudo, komunikimi ndërtohet mbi një bazë politike ose profesionale — tregti, industri e të tjera të ngjashme —, më rrallë mbi bazën e interesave të përbashkëta shpirtërore dhe akoma më rrallë është thjesht komunikim i njeriut me njeriun.
Ti shkruan se N. është «një njeri i jashtëzakonshëm. Të gjithë e pëlqejnë; ka aftësinë e pazakontë të krijojë një lidhje të veçantë shpirtërore me njerëzit që në takimin e parë. I bën të gjithë për vete». Sekreti i «fuqisë së saj për t’i bërë të tjerët për vete» qëndron në faktin se, që kur filloi të thellohej në kuptimin e krishterë të gjërave, ajo kultivoi brenda vetes një qëndrim ndaj çdo njeriu si ndaj një vlere të papërsëritshme dhe të përjetshme, absolutisht të pazëvendësueshme, në kuptimin më të thellë të kësaj fjale. Njeriu nuk është thjesht «kurora» e mbretërisë shtazore; prandaj nuk lejohet — është krim — ta reduktojmë në një numër: një, dy, tre, një mijë, miliona e kështu me radhë.
Njeriu nuk vdes në kuptimin e asgjësimit të plotë. Shpirti i tij kalon në një sferë tjetër të qenies. Një kalim nga një formë ekzistence në një tjetër, pafundësisht më madhështore: ja çfarë është vdekja.
Vetë N. shprehet kështu: «Miqësia duhet të jetë si hiri: pa kërkuar, e thjeshtë, gjithmonë e gatshme të japë dhe, me të njëjtën thjeshtësi, të marrë…». «Afrimi ndaj njeriut duhet të jetë i çliruar nga çdo interes vetjak i ulët, në mënyrë që të nxisë tek ai shfaqjen e cilësive të tij më të mira dhe jo të më të këqijave. Besimi, miqësia dhe dashuria çojnë drejt këtij lloji komunikimi. Mosbesimi, dyshimi, pakënaqësia, synimi për karrierë dhe interesi vetjak, përkundrazi, shkaktojnë largimin nga njëri-tjetri dhe, në fund të fundit, luftërat. Këto janë mallkimi shekullor që rëndon mbi të gjithë njerëzimin».
Ajo është lutur shumë dhe vazhdon të lutet. Përpiqet të jetojë në mënyrë të krishterë dhe jo sipas ligjit shtazor të ekzistencës tokësore. Një afrim i tillë ndaj njerëzve, në botën tonë, mbart rrezikun që dikush të bëhet viktimë e besimit që u jep të tjerëve dhe të «humbasë». Por, kur u afrohemi njerëzve në mënyrë të krishterë, jeta merr një karakter tjetër: njerëzor, madje edhe më të lartë, hyjnor. Prandaj fitimi është pakrahasimisht më madhështor se humbja.
Kohët e fundit jam marrë me përkthimin në greqisht të librit «Jerondi Siluan». Edhe një herë, më duhej ta përjetoja me kujdes çdo fjalë. Mësimi i tij i drejtohet vërtet njeriut dhe ngjashmërisë së tij me Perëndinë; pra, është autentikisht i krishterë. N. e do Jerond Siluanin. Edhe ti kthehu vazhdimisht te fjala e tij, që ta kuptosh vërtet këtë fjalë të jetës. Atëherë sëmundjet e tua do të marrin një karakter tjetër dhe do t’i shfrytëzosh për një «ngjitje më të lartë».
Njerëzit nuk mund ta duan Krishtin me dashuri të vërtetë. Ata, si kafshët, duan vetëm ata që u afrohen me të njëjtat «ndjenja» shtazore. Kjo dashuri «shtazore» diktohet nga procesi i paracaktuar kozmik i jetës natyrore. Por dashuria e Krishtit përqafon mbarë botën në të gjitha përmasat e saj, në hapësirë dhe në kohë, pra në shekujt që kanë kaluar dhe në ata që ende do të vijnë.
Për këtë dashuri është absolutisht e domosdoshme ta mposhtim krenarinë që «na pengon të duam». Dhe, kur përulemi, duke dënuar vetveten dhe vetëm vetveten, atëherë nuk ka mëkat brenda nesh dhe, në këtë mënyrë, i jepet mundësia Shpirtit të Shenjtë të veprojë në ne. Nëse ky Shpirt i Shenjtë vjen në shpirtin tonë, atëherë fitorja mbi vdekjen bëhet më e dukshme se vetë realiteti material i kësaj bote të prishshme. Atëherë gjithçka që njeriut që jeton si kafshë i duket e pamundur, e marrë, shkatërrimtare e kështu me radhë, shfaqet si kuptimi i vërtetë, si urtësia, si drejtësia, si një jetë e vetme autentike, jashtë prishjes, jashtë errësirës dhe jashtë të gjitha atyre të këqijave që e shkatërrojnë njerëzimin.
Prandaj, Zoti të dhëntë nga ky Shpirt, që të gjithë, në fund të jetës sonë, të arrijmë tek Ai që shpirti e ka dashur që në vitet e rinisë; tek ajo Dritë, jashtë së cilës ekziston tragjedia pa rrugëdalje e errësirës së jashtme.
Arkimandrit Sofroni Saharov, «Letra në Rusi», letra 47, pjesë të shkëputura. Botim i Manastirit të Shën Joan Pararendësit, Eseks, f. 216–219.
Në të njëjtin kontekst shpirtëror, UGO ka botuar edhe materialin Shën Sofroni i Eseks: Vuajtjet mund të bëhen lindje e re.
