Ikonat në shtëpinë dhe në jetën tonë
Nga këndi i ikonave me kandilin e ndezur te dhomat e fëmijëve, ikonat e shenjta e lidhin familjen orthodhokse me Krishtin, Hyjlindësen dhe shenjtorët.
Ikonat e shenjta zënë një vend të veçantë në shtëpinë e familjes orthodhokse, nga dhoma ku priten miqtë deri te këndi i ikonave me kandilin e ndezur. UGO sjell një reflektim mbi kuptimin e ikonave si fjala e dukshme e Perëndisë dhe mbi rolin e tyre si ruajtëse të shtëpisë dhe të frymës morale të familjes.
Çdo familje, kur krijon vatrën e saj, përdor një dhomë për të pritur miqtë. Në këtë dhomë gjenden fotografi të ndryshme. Janë fotografi të njerëzve të gjallë dhe të fjetur, që e lidhin familjen me historinë e saj dhe e paraqesin atë.
Ka fotografi jo vetëm të personave të veçantë, por edhe të ngjarjeve: dasmave, pagëzimeve, çasteve nga jeta studentore, si për shembull kur fëmija merr diplomën, ose nga jeta ushtarake, kur shërben në ushtri. Ato rrëfejnë dhe përshkruajnë jetën e familjes, të tashmen dhe të kaluarën e saj.
Pyetjeve të miqve, i zoti ose e zonja e shtëpisë u përgjigjet: «Këtu është gjyshi, gjyshja jonë; këtu është djali i madh që merr diplomën. Këtu është dasma jonë; këtu është dasma e vajzës sonë». Çdo fotografi bëhet një rrëfim i gjallë i historisë së familjes.
Por ndodhemi në një shtëpi orthodhokse. Dhe kjo shtëpi duhet të ketë edhe ikona të shenjta në dhomën ku priten miqtë: ikonën e Krishtit, të së Tërëshenjtës dhe atë që familja e nderon në mënyrë të veçantë. Pra, një ikonë ku paraqitet shenjtori emrin e të cilit mban i zoti i shtëpisë, ose një ikonë e trashëguar nga e kaluara.
Në dhomën e familjes orthodhokse ruhen kurorat e martesës, brenda një kutie me ikonën e Krishtit dhe të së Tërëshenjtës. Por mbi shtratin e çdo pjesëtari të familjes duhet të jetë edhe Krishti i Kryqëzuar. Në dhomën e djemve vendosen ikonat e shenjtorëve emrat e të cilëve ata mbajnë dhe, përkatësisht, në dhomën e vajzave. Gjithashtu, diku duhet të jetë këndi i ikonave i familjes, me kandilin e ndezur.
Çfarë u ofrojnë, në të vërtetë, ikonat e shenjta jetës së familjes dhe miqve që e vizitojnë? Një autor që merret me kuptimin e thellë të ikonave shkruan se ikona është fjala e dukshme.
Kur lexojmë fjalën e Perëndisë në Shkrimin e Shenjtë, në Dhiatën e Vjetër dhe në Dhiatën e Re, kemi fjalën e shkruar të Perëndisë. Kur dëgjojmë një katekizëm, një ligjëratë kishtare ose një predikim, kemi fjalën e folur të Perëndisë. Kur shohim një ikonë, kemi fjalën e dukshme të Perëndisë.
Pra, kur shohim ikonën e Kryqëzimit, kemi përpara ngjarjen e Kryqëzimit. Kur shohim ikonën e Shën Dhimitrit, na vjen ndër mend martirizimi i shenjtorit. Në këtë mënyrë, ikona na kujton sërish besimin e Kishës sonë, besimin që e fton të krishterin të ndiejë afërsi me personin e paraqitur në të.
Ikonat na kujtojnë jetën e Krishtit, mrekullitë e Tij, bekimet që u dha fëmijëve, veprimtarinë e Tij, Darkën Mistike dhe shumë ngjarje të tjera.
Ikona e Hyjlindëses na kujton se Ajo është Nëna e të gjithëve ne. Është Ajo që ndërmjeton në çdo çast te Krishti, Biri i saj, për shpëtimin tonë. Populli ynë e nderon në mënyrë të veçantë me kaq shumë kisha dhe me ikonografi të zgjedhur.
Ikonat në dhomat e fëmijëve flasin për jetën dhe veprën e shenjtorit emrin e të cilit ata mbajnë, ndërsa babai dhe nëna ua risjellin në kujtesë duke u rrëfyer jetën e tij.
Një pyetje që ndoshta e bëjnë të gjithë ata që i shohin ikonat si elemente zbukurimi dhe jo si sende të shenjta që ndihmojnë në përpjekjen shpirtërore dhe në lutje, është kjo: «A dëgjojnë ikonat? A shohin ikonat? A e përmbushin kërkesën që besimtari paraqet përpara tyre me lutje, me lot dhe me dhembje?».
Le t’i drejtohemi Shën Grigor Theologut. Shenjtori tregon se një vajzë, e cila ishte gati t’i nënshtrohej mëkatit, kur pa ikonën e nderuar të Shën Polemonit, u trondit aq shumë, sa u turpërua për atë që po bëhej gati të kryente, ndërroi drejtim dhe u largua nga tundimi.
Kemi edhe Oshënare Marinë e Egjiptit. Pendimi i saj është i njohur. Shenjtëria e saj është e njohur. Kisha e nderon dy herë në vit. Për shkak të jetës së saj të pakujdesshme, një fuqi e padukshme e pengonte të hynte për të nderuar Kryqin e Zotit. Atëherë, duke vështruar ikonën e Hyjlindëses në hyrje të kishës së Ngjalljes, i kërkoi së Tërëshenjtës ta lejonte të hynte dhe e Tërëshenjta ia lejoi.
Por sot disa pyesin: «Çfarë bëjnë ikonat?». Kë pyesni dhe përse i pyesni? Pyesni nënat që kalojnë netët pa gjumë, të gjunjëzuara në lutje; pyesni baballarët, motrat dhe vëllezërit. Ata duhet të pyesni dhe ata do t’ju tregojnë.
Po, do t’ju tregojnë se ikonat nuk janë thjesht piktura zbukuruese. Ikonat na lidhin me personat që paraqiten në to dhe këta persona, shenjtorët, na dëgjojnë, na shohin dhe ndërmjetojnë për kërkesat e atyre që luten. Po, provojeni, nëse dëshironi, dhe do ta shihni edhe ju.
Do ta mbyllim me diçka tjetër për rolin që kanë ikonat në shtëpinë tonë. Ikonat janë ruajtëset e shtëpisë, të frymës morale të saj dhe të pjesëtarëve të familjes.
Miku që vjen për vizitë i sheh ikonat, kupton besimin e familjes dhe, gjatë qëndrimit të tij, i përshtat fjalët dhe sjelljen me besimin dhe frymën morale të kësaj familjeje. Kjo është një mbrojtje për familjen. Dhe këtë mbrojtje e ofrojnë ikonat me praninë e tyre.
Nuk është fjala për drurin, ngjyrat apo bojërat. Është fjala për ikonat. Ato janë ikona të personave të gjallë, të cilët jetuan dikur, dëshmuan të vërtetën e Krishtit dhe vazhdojnë të jetojnë. Prandaj i dëgjojnë lutjet tona dhe ndihmojnë që problemet tona të gjejnë zgjidhje me bekimin e Perëndisë.
Siç kishte raportuar UGO, Shën Nikifori, Patriarku që mbrojti ikonat, është ndër shenjtorët që Kisha i nderon për mbrojtjen e ikonave të shenjta.
