Konferencë në Chantilly shënoi dhjetë vjetorin e Këshillit të Kretës
Patriarkana e Kostandinopojës organizoi bisedime për rezultatet e Këshillit të 2016-s, ndërsa përçarja mes kishave ortodokse u thellua pas tij.
Konferenca ndërkombëtare “Këshilli i Shenjtë dhe i Madh i Kishës Ortodokse (2016–2026): vlerësime dhe perspektiva” u mbajt më 5–8 tetor 2026 në Chantilly të Francës, me rastin e dhjetë vjetorit të Këshillit të Kretës. Sipas orthodoxnews.de, ajo u organizua nga Patriarkana e Kostandinopojës dhe u hap nga Patriarku Bartolomeu. Diskutimin përmbyllës e drejtoi Mitropoliti Emanuel i Kalqedonit.
Morën pjesë hierarkë e teologë të kishave ortodokse, si dhe përfaqësues të katolikëve, anglikanëve dhe të Këshillit Botëror të Kishave. Të pranishme ishin kishat e Antiokisë, Bullgarisë dhe Gjeorgjisë, që nuk kishin marrë pjesë në Kretë. Mungonin vetëm përfaqësuesit e Patriarkanës së Moskës, të Kishës Polake dhe të Kishës së Tokave Çeke e të Sllovakisë. Mesazhi i Këshillit të 2016-s e cilësonte prioritet kryesor shpalljen e unitetit, por përçarja, sipas burimit, u thellua pikërisht pas tij.
Përgatitjet filluan në Rodos më 1961, por rendi i ditës u shkurtua dhe çështjet ndarëse u hoqën, përfshirë procedurën e dhënies së autoqefalisë. Në qershor 2016 në Kretë shkuan dhjetë nga katërmbëdhjetë kishat autoqefale; Antiokia, Rusia, Bullgaria dhe Gjeorgjia refuzuan. Këshilli miratoi gjashtë dokumente dhe dy mesazhe, por mbledhjet e rregullta që propozoi nuk ndodhën. Dy pika kishin rëndësi të veçantë: roli i Kostandinopojës dhe dialogu ekumenik.
Në Chantilly, Bartolomeu ritheksoi statusin “panortodoks” dhe tha se refuzimi i katër kishave u përcaktua nga “kritere jashtëkishtare”. Mitropoliti Hiobi i Pisidisë (Getcha) kritikoi qëndrimin për të krishterët jo-ortodoksë, rregullimin e martesave të përziera dhe qasjen skolastike ndaj akrivias (ruajtjes ekzakte dhe të saktë të gjithçkaje) dhe ekonomisë. Kryepeshkopi Joan i Shqipërisë tha se uniteti duhet të shfaqet në marrëdhëniet mes kishave dhe e quajti nacionalizmin ekstrem pengesë.
Dy çështje mbeten të diskutueshme: ekumenizmi, ku Mitropoliti Ambrosios i Kalavrytës akuzoi organizatorët se i hapën derën gjerë, dhe kompetencat koordinuese të Kostandinopojës, që disa i shohin si koordinim e të tjerë si pretendim pushteti. Kryedhiakoni Joan Chryssavgis tha se sinodaliteti nuk do të thotë mungesë udhëheqjeje. Karol Saba theksoi se Patriarkana Ekumenike nuk mund të bëjë asgjë thelbësore pa bashkëpunimin e kishave të tjera autoqefale.
Autori vë në dukje se Kostandinopoja pranoi apelimet e Filaret Denisenkos dhe Makarios Maletich më 11 tetor 2018, dhe në janar 2019 dorëzoi tomosin për Kishën Ortodokse të Ukrainës. Kisha Ortodokse Ukrainase dhe Kisha Ruse ndërprenë bashkësinë eukaristike me Kostandinopojën. Pasoi konflikti në Afrikë, pasi Aleksandria njohu Kishën e Ukrainës dhe Moska krijoi një eksarkat atje. Mosmarrëveshja Antiokia–Jerusalem për Katarin mbetet pa zgjidhje territoriale, megjithëse bashkësia u rivendos në tetor 2023.
Siç kishte raportuar UGO, klerikë bullgarë kundërshtuan vizitën e Patriarkut Bartolomeu në Rilë.
Mitropoliti Getcha tha se kriza ka penguar mbledhjet e rregullta. Autori e quan këtë ngatërrim të shkakut me pasojën: mungesa e këshillave e prodhon krizën. Sipas tij, Bartolomeu refuzon të thërrasë një këshill të ri, pasi mendon se çështjen ukrainase e ka zgjidhur me tomosin. Për sa kohë Fanari e mban këtë qëndrim, uniteti mbetet “dëshirë e devotshme”.
