Telefonata Vartholome–Poroshenko: çfarë rrëfen raporti për krizën para Sinodit të Kievit
Kronika e publikuar nga UGO-SHBA përshkruan një ndërhyrje telefonike të Patriarkut Ekumenik, në çastin kur mosmarrëveshjet për rolin e Filaretit rrezikonin zhvillimin e Sinodit të dhjetorit 2018.
Një telefonatë mes Patriarkut Ekumenik Vartholome dhe presidentit të atëhershëm të Ukrainës, Petro Poroshenko, zë një vend të rëndësishëm në raportin e publikuar nga Unioni i Gazetarëve Orthodhoksë në Amerikë. Redaksia ia atribuon dokumentin Mitropolitit të sotëm të Ankarasë, Grigorit, i cili atëherë ishte dhjak patriarkal dhe ndihmonte delegacionin e Kostandinopojës në Kiev.
Sipas kronikës, negociatat ishin bllokuar nga kërkesat e Filaret Denisenkos për kompetenca drejtuese në Kishën e re. Delegacioni, i kryesuar nga Mitropoliti Emanuel i Francës, po përgatitej të largohej nga Ukraina, pasi një takim i zgjatur në Presidencë nuk kishte sjellë marrëveshje.
Në faqet 12–14, autori përshkruan shoqërimin e delegacionit nga policia në Presidencë dhe pretendon se Emanueli i njoftoi se u ishte ndaluar dalja nga vendi. Atje u vendos lidhja telefonike me Patriarkun, në prani të të gjithë pjesëmarrësve.
Kronika ia atribuon Vartholomeut një qëndrim të prerë: sjellja e Filaretit vinte në dyshim gatishmërinë për autoqefali; përfaqësuesit patriarkalë duhej të largoheshin nëse situata nuk zgjidhej. Poroshenko, sipas rrëfimit, përmendi rrezikun e një ndërhyrjeje ushtarake ruse nëse Sinodi dështonte. Kjo paraqitet si argument i presidentit gjatë bisedës.
Zgjidhja e propozuar ishte një deklaratë e nënshkruar nga Filareti, që hiqte dorë nga poste të tjera, përveç anëtarësisë së përhershme në Sinodin e Shenjtë. Patriarku e kushtëzoi vijimin me garancinë e ekzarkëve se prerogativat e Patriarkanës nuk cenoheshin. Sipas autorit, dokumentin e nënshkruar e solli Rostislav Pavlenko brenda një ore.
Ky rrëfim ka një kufizim të rëndësishëm: autori pranon se nuk mbajti shënime gjatë telefonatës, për shkak të ankthit. Dialogu paraqitet, pra, nga kujtesa e tij, jo si transkriptim i regjistruar.
Sinodi u zhvillua më 15 dhjetor 2018 dhe zgjodhi Epifanin në krye të Kishës së re. Raporti u publikua më 28 shtator 2026; në momentin e botimit, UGO-SHBA njoftonte se Mitropoliti Grigor nuk i ishte përgjigjur kërkesës për koment. Përshkrimet e presionit dhe të telefonatës mbeten dëshmi të atribuuara këtij dokumenti i cili na jep mundësinë të kuptojmë makinacionet dhe mjetet që u përdorën për të arritur qëllimin që nuk ishte tjetër veçse krijimi i KOU të kontrolluar nga shteti.
