Kisha kujton Hierodëshmorin Qipriani dhe Dëshmoren Justina
Rrëfimi sinaksaristik përshkruan kthimin e Qiprianit nga magjia te Krishti dhe qëndrueshmërinë e Justinës, që të dy e vulosën besimin me martirizim.
Hierodëshmori i Shenjtë Qipriani dhe Dëshmorja e Shenjtë Justina. Sipas Orthodox Church in America, kujtimi i tyre kremtohet më 2 tetor.
Jeta e Shën Qiprianit është e lidhur ngushtë me atë të Shën Justinës. Rrëfimi sinaksaristik për këta dy shenjtorë na paraqet kthimin e një njeriu nga errësira e idhujtarisë dhe e magjisë në dritën e Krishtit, si edhe qëndrueshmërinë e një virgjëreshe që ia kishte kushtuar tërë jetën Zotit. Të dy e vulosën besimin e tyre me martirizim.
Qipriani përpara kthimit në besim
Qipriani jetonte në Antioki dhe ishte një njeri i ditur, i njohur për njohuritë e tij filozofike dhe për ushtrimin e magjisë. I rritur në idhujtari, ai ishte thelluar në praktikat e saj dhe besonte se, me ndihmën e fuqive demoniake, mund të ndikonte mbi njerëzit dhe ngjarjet. Por pikërisht përmes një dështimi që e tronditi deri në themel, ai do të kuptonte pafuqinë e gjithçkaje së cilës i kishte shërbyer dhe do të njihte fuqinë e Krishtit.
Justina, virgjëresha që i përkiste Krishtit
Justina ishte bija e Edesios dhe e Kledonisë. Edhe ajo ishte rritur në një familje idhujtare, por më pas njohu besimin e krishterë dhe ia kushtoi jetën Zotit. Me besimin dhe dëshminë e saj, ndikoi edhe në kthimin e prindërve të saj.
Sipas rrëfimit sinaksaristik, Edesios pa në ëndërr një shfaqje qiellore, në të cilën u ftua të shkonte te Krishti. I prekur nga kjo përvojë, ai shkoi bashkë me të shoqen dhe të bijën tek episkopi Optati. Pasi i dëgjoi, episkopi i mësoi në besim dhe i pagëzoi. Më vonë Edesios u dorëzua prift dhe, pas një jete të përkushtuar, fjeti më Zotin.
Justina jetonte me të ëmën, duke u ushtruar në lutje, pastërti dhe ruajtje të virgjërisë. Dashuria e saj për Krishtin ishte më e fortë se çdo dëshirë për kënaqësitë dhe lavdinë e kësaj bote.
Një i ri i pasur dhe idhujtar, me emrin Aglaidhi, u mahnit nga bukuria e saj dhe kërkonte ta merrte për grua. Justina e refuzoi, duke i shpjeguar se ia kishte kushtuar veten Krishtit. Ai vazhdoi ta ndiqte dhe madje u përpoq ta rrëmbente me ndihmën e disa të rinjve. Por fqinjët dëgjuan thirrjet e saj dhe e shpëtuan.
Meqë nuk arriti ta fitonte me fjalë apo me dhunë, Aglaidhi iu drejtua Qiprianit. I premtoi ar dhe argjend, duke i kërkuar që, përmes magjisë, ta detyronte Justinën të pranonte dëshirën e tij.
Fuqia e lutjes dhe e Kryqit
Qipriani thirri një frymë të ligë dhe e dërgoi kundër Justinës. Në rrëfimin e Sinaksarit, demoni mburrej për të këqijat që kishte shkaktuar dhe për fuqinë e tij për të mashtruar njerëzit. Megjithatë, përballë virgjëreshës që lutej, mburrja e tij doli e kotë. Kur Justina ndjeu trazimin e tundimit, u ngrit në lutje, i kërkoi ndihmë Zotit dhe bëri shenjën e Kryqit. Fryma e ligë nuk mundi ta përballonte fuqinë e Krishtit dhe u largua e turpëruar.
Qipriani dërgoi një demon tjetër, më pas një të tretë, por edhe ata dështuan. Njëri prej tyre iu shfaq Justinës në trajtën e një gruaje, duke kërkuar ta largonte nga përkushtimi i saj përmes një bisede mashtruese. Sapo ajo dalloi kurthin, u mbrojt me lutje dhe me shenjën e Kryqit, dhe tunduesi u zhduk.
As përpjekjet e tjera të Qiprianit nuk patën sukses. Ai përdori mashtrime të ndryshme dhe, sipas Sinaksarit, shkaktoi sëmundje e fatkeqësi për ta frikësuar Justinën dhe për ta detyruar të dorëzohej. Por ajo mbeti e palëkundur dhe, përmes lutjes së saj, erdhi çlirimi nga këto të këqija.
Atëherë Qipriani u përball me pyetjen që do t’i ndryshonte jetën: si ishte e mundur që fuqitë, të cilave ai u kishte shërbyer me aq besim, të mposhteshin nga një virgjëreshë që thërriste emrin e Krishtit?
Kthimi i Qiprianit
Qipriani kërkoi të dinte përse demonët nuk kishin mundur ta mposhtnin Justinën. Më në fund, ata pranuan se nuk mund të qëndronin përballë shenjës së Kryqit dhe se kishin frikë nga Krishti i Kryqëzuar. Kjo e bëri Qiprianin të kuptonte mashtrimin në të cilin kishte jetuar. Ai hoqi dorë nga shërbimi ndaj djallit dhe shprehu dëshirën të bëhej shërbëtor i Krishtit.
Sipas rrëfimit sinaksaristik, fryma e ligë u vërsul kundër tij, duke kërkuar ta mbyste. Në atë çast Qipriani kujtoi mënyrën se si ishte mbrojtur Justina. Thirri Perëndinë e saj dhe bëri shenjën e Kryqit. Kështu u çlirua nga sulmi dhe rrëfeu emrin e Krishtit.
I penduar thellë, mori librat e tij të magjisë dhe shkoi tek episkopi Anthimi. I tregoi gjithçka që kishte ndodhur dhe i kërkoi ta pranonte në Kishë. Episkopi, duke dëgjuar rrëfimin e tij, e mësoi në besimin e krishterë.
Qipriani dogji librat e magjisë përpara besimtarëve, duke dëshmuar publikisht se e kishte braktisur jetën e mëparshme. Pendimi i tij ishte i thellë dhe i mbushur me lot. Ai shkonte në kishë, dëgjonte fjalën e Perëndisë dhe kërkonte me zjarr hirin e Pagëzimit. Kur, gjatë shërbesës, dhjaku shpalli largimin e katekumenëve, Qipriani nuk donte të dilte pa marrë më parë Pagëzimin e Shenjtë. Duke parë dëshirën dhe pendimin e tij, episkopi e pagëzoi.
Nga i penduar në bari të Kishës
Pas Pagëzimit, Qipriani ndryshoi rrënjësisht mënyrën e jetesës. U përkushtua në mësimin e Shkrimeve të Shenjta dhe në shërbimin e Kishës. Rrëfimi i jetës së tij përshkruan se si u vendos fillimisht në shërbime kishtare dhe më pas u dorëzua në shkallët e shërbesës, deri në priftëri dhe në episkopat.
Si episkop, ai u kujdes me zell për besimtarët dhe për kthimin e idhujtarëve. Ai që dikur i kishte larguar njerëzit nga Perëndia, tani u shpallte Krishtin dhe i udhëhiqte drejt shpëtimit.
Qipriani e vendosi Justinën në shërbesën e dhjakoneshës dhe i besoi drejtimin e një bashkësie virgjëreshash. Kështu, ajo që kishte qëndruar e palëkundur në tundime, vazhdoi t’i shërbente Kishës dhe të udhëhiqte të tjera në jetën e përkushtuar ndaj Zotit.
Rrëfimi i besimit dhe torturat
Veprimtaria e Qiprianit dhe e Justinës ngjalli zemërimin e kundërshtarëve të besimit të krishterë. Ata u paditën se largonin njerëzit nga adhurimi i idhujve dhe shpallnin Krishtin. Të dy u arrestuan dhe u çuan në Damask, përpara sundimtarit.
Qipriani rrëfeu hapur jetën e tij të mëparshme dhe tregoi se si e kishte njohur mashtrimin e demonëve dhe fuqinë e Perëndisë. Sundimtari u përpoq ta bindte të rikthehej në idhujtari, por shenjti mbeti i palëkundur.
Atëherë filluan torturat. Qiprianin e varën dhe ia shqyen trupin, ndërsa Justinën e goditën në fytyrë dhe në sy. Më pas të dy u burgosën. Të nesërmen i nxorën përsëri përpara sundimtarit dhe i kërcënuan me tortura të reja, por ata nuk pranuan të mohonin Krishtin.
Sinaksari rrëfen se i hodhën në një kazan me lëndë të përvëluara, por hiri i Perëndisë i ruajti të paprekur. Një prift idhujtar, Athanasi, duke ia atribuar shpëtimin e tyre magjisë, hyri vetë në zjarr duke thirrur perënditë e tij dhe u dogj. Kjo e shtoi frikën e sundimtarit, i cili vendosi t’i dërgonte shenjtorët për gjykim në Nikomedi.
Martirizimi
Në Nikomedi u dha vendimi që Qiprianit dhe Justinës t’u priteshin kokat. Kur arritën në vendin e ekzekutimit, në bregun e lumit, Qipriani kërkoi që Justina të martirizohej e para. Ai druhej se mos, duke parë vdekjen e tij, ajo tronditej në çastin e fundit. Por shenjtorja e priti fundin e saj me besim. U lut dhe përuli kokën përpara shpatës, duke e përfunduar luftën e saj me martirizim.
Një i krishterë me emrin Theoktisti, i pranishëm në atë vend, pa qëndrueshmërinë e shenjtorëve dhe iu afrua Qiprianit. E përqafoi dhe rrëfeu Krishtin. Për këtë arsye u dënua edhe ai me vdekje dhe u martirizua bashkë me Qiprianin.
Trupat e dëshmorëve mbetën për disa ditë të pavarrosur, nën ruajtjen e ushtarëve. Më pas disa të krishterë i morën fshehurazi dhe i çuan në Romë. Atje një grua e krishterë, Rufina, i priti me nderim dhe kujdesej për lipsanet e tyre të shenjta. Sinaksari rrëfen edhe shërime që u kryen përmes tyre.
Kisha e kremton kujtimin e Hierodëshmorit të Shenjtë Qipriani dhe të Dëshmores së Shenjtë Justina më 2 tetor. Në jetën e tyre dëshmohet fuqia e Krishtit, që e çliron njeriun nga mashtrimi, e ripërtërin përmes pendimit dhe e forcon të qëndrojë besnik deri në fund.
Siç kishte raportuar UGO, Kisha nderon Hierodëshmorin Grigori, ndriçuesin e Armenisë.
