Shën Ignati Brjançaninovi: Kryqi i Krishtit dhe kryqi i çdo njeriu

Foto ilustruese UGO.AL

Kryqi i Krishtit dhe kryqi i çdo njeriu janë tema e homelisë së Shën Ignatit Brjançaninovit, njërit prej shkrimtarëve shpirtërorë më të njohur të Kishës Ruse të shekullit XIX. Tekstin e plotë mund ta lexoni të plotë nga UGO.AL

Kryqi i Krishtit dhe kryqi i çdo njeriu

Nga Shën Ignati Brjançaninovi

Zoti u tha nxënësve të Tij: «Nëse ndokush dëshiron të vijë pas meje, le të mohojë vetveten, të marrë kryqin e vet dhe të më ndjekë» (Matheu 16:24). Çfarë do të thotë «kryqi i çdo njeriu»? Dhe përse ky «kryq i çdo njeriu», domethënë kryqi i veçantë i secilit prej nesh, quhet njëkohësisht edhe «Kryqi i Krishtit»? «Kryqi i çdo njeriu» janë hidhërimet dhe mundimet e jetës tokësore, të cilat për secilin prej nesh janë të vetat. «Kryqi i çdo njeriu» është agjërimi, vigjilja dhe përpjekjet e tjera të përshpirtshme, nëpërmjet të cilave mishi përulet dhe i nënshtrohet shpirtit. Këto përpjekje duhet të jenë në përpjesëtim me fuqitë e secilit dhe, për çdo njeri, janë të veçanta. «Kryqi i çdo njeriu» janë dobësitë mëkatare, ose pasionet, të cilat janë të veçanta për secilin! Me disa prej këtyre pasioneve lindim, ndërsa me të tjera ndotemi gjatë jetës sonë tokësore. «Kryqi i Krishtit» është mësimi i Krishtit. I kotë dhe i pafrytshëm është «kryqi i çdo njeriu», sado i rëndë të jetë, nëse nuk shndërrohet në «Kryq të Krishtit» duke ndjekur Krishtin.

Për nxënësin e Krishtit, «kryqi i çdo njeriu» bëhet «Kryq i Krishtit», sepse nxënësi është plotësisht i bindur se Krishti vigjëlon pareshtur mbi të. Ai beson se Krishti lejon t'i vijnë hidhërime si një kusht i domosdoshëm dhe i pashmangshëm i besimit të krishterë. Asnjë hidhërim nuk do t'i afrohej nëse Krishti nuk do ta kishte lejuar. Nëpërmjet hidhërimeve që i ndodhin, i krishteri bëhet i afërt me Krishtin dhe pjesëmarrës në fatin e Tij në tokë e, për këtë arsye, edhe në qiell. «Kryqi i çdo njeriu» bëhet për nxënësin e Krishtit «Kryq i Krishtit», sepse nxënësi i Tij i vërtetë i nderon porositë e Krishtit dhe e konsideron zbatimin e tyre si qëllimin e vetëm të jetës së tij. Këto porosi të tërëshenjta bëhen për të një kryq, mbi të cilin kryqëzon vazhdimisht njeriun e tij të vjetër, «bashkë me pasionet dhe dëshirat» e tij (Galatasve 5:24).

Nga sa thamë, bëhet e qartë përse, për të marrë kryqin tonë, duhet më parë të mohojmë vetveten, deri edhe të humbasim jetën tonë. Natyra jonë e rënë është mësuar aq thellë me mëkatin dhe është lidhur aq ngushtë me të, sa Fjala e Perëndisë nuk pushon së quajturi këtë natyrë «shpirti i njeriut të rënë». Për ta pranuar kryqin mbi supet tona, duhet së pari të pushojmë së kënaquri dëshirat tekanjoze të trupit, duke i dhënë vetëm atë që i është e nevojshme për të jetuar. Duhet të pranojmë se ajo që ne e quajmë të vërtetën tonë është një gënjeshtër tejet e rëndë përpara Perëndisë dhe se arsyetimi ynë është një marrëzi e plotë. Së fundi, pasi t'i dorëzohemi Perëndisë me tërë fuqinë e besimit tonë dhe t'i përkushtohemi studimit të Ungjillit, duhet të heqim dorë nga vullneti ynë.

Ai që ka arritur një mohim të tillë të vetvetes është i aftë të marrë kryqin e vet. Me bindje dhe nënshtrim ndaj Perëndisë, duke kërkuar ndihmën e Tij për t'u forcuar përballë dobësisë së vet, ai e vështron pa frikë dhe pa hutim hidhërimin që po afrohet. Ai që ka mohuar vetveten përgatitet me shpirtmadhësi dhe trimëri për ta duruar atë. Shpreson se, nëpërmjet këtij hidhërimi, do të bëhet pjesëmarrës në Pësimet e Krishtit dhe arrin në një pohim të mistershëm të Krishtit, jo vetëm me mendjen dhe zemrën, por edhe me veprat, me vetë jetën e tij.

Kryqi është dhe mbetet i rëndë e shtypës për sa kohë mbetet kryqi ynë. Por, kur shndërrohet në Kryq të Krishtit, bëhet jashtëzakonisht i lehtë. «Zgjedha ime», tha Zoti, «është e butë dhe barra ime është e lehtë» (Matheu 11:30). Nxënësi i Krishtit e merr kryqin mbi supet e tij kur pranon se i meriton hidhërimet që i dërgon Përkujdesja e Perëndisë. Ai e mbart dhe e duron drejt kryqin e vet kur pranon se pikërisht hidhërimet që i janë dërguar — këto dhe jo të tjera — janë të nevojshme për formimin e tij më Krishtin dhe për shpëtimin e tij. E mbartim me qëndresë kryqin tonë kur e kuptojmë dhe e pranojmë vërtet mëkatin tonë. Në këtë vetëdije për mëkatin tonë nuk ka asnjë vetëmashtrim. Megjithatë, ai që e pranon veten si mëkatar dhe njëkohësisht murmurit e vajton nga lartësia e kryqit të vet, dëshmon se, duke e pranuar mëkatin vetëm sipërfaqësisht, thjesht i bën qejfin vetes dhe e mashtron atë. Ta durojmë me qëndresë kryqin tonë përbën pendim të vërtetë.

Ti, o vëlla, që je i kryqëzuar mbi kryq, rrëfehu përpara Zotit duke pranuar drejtësinë dhe mirësinë e gjykimeve të Tij. Duke dënuar vetveten, pranoje si të drejtë gjykimin e Perëndisë dhe do të marrësh faljen e mëkateve të tua. Ti që je i kryqëzuar mbi kryq, njihe Krishtin dhe do të të hapet porta e Parajsës. Nga kryqi yt lavdëroje Zotin, duke dëbuar prej vetes çdo mendim ankimi dhe murmuritjeje, duke e hedhur poshtë si një krim dhe si një blasfemi kundër Perëndisë. Nga lartësia e kryqit tënd falënderoje Zotin për dhuratën e paçmueshme: për kryqin tënd. Falënderoje për privilegjin tënd të çmuar, privilegjin për ta imituar Krishtin nëpërmjet mundimeve dhe martirizimit tënd. Nga kryqi ku je i kryqëzuar, theologjizo, sepse kryqi është shkolla e vërtetë dhe e vetme, vendi mbrojtës dhe Tryeza e Shenjtë e theologjisë së vërtetë. Jashtë kryqit, pa kryqin, nuk ka njohje të gjallë të Krishtit. Mos e kërko përsosjen e krishterë në virtytet njerëzore. Ajo nuk gjendet aty. Është e fshehur në Kryqin e Krishtit.

Kryqi i çdo njeriu shndërrohet në Kryq të Krishtit kur nxënësi i Krishtit e mbart kryqin e vet me një vetëdije të gjallë për mëkatësinë e tij, e cila ka nevojë për ndëshkim. Njeriu e mbart kryqin e vet kur e ngre atë duke e falënderuar dhe lavdëruar Krishtin. Si fryt i këtij lavdërimi dhe falënderimi, brenda njeriut të munduar shfaqet ngushëllimi shpirtëror. Ky falënderim dhe ky lavdërim bëhen një burim tejet i pasur gëzimi të pakonceptueshëm dhe të përjetshëm, i cili buron me hir nga zemra dhe derdhet në shpirt e në vetë trupin. Vetëm në pamjen e tij të jashtme, për sytë truporë, Kryqi i Krishtit është një vend i ashpër dhe i vështirë. Për nxënësin e Krishtit që e ndjek Atë, kryqi është një vend kënaqësie dhe ëmbëlsie të lartë shpirtërore. Kaq e madhe është kjo kënaqësi dhe ëmbëlsi, sa hidhërimi përmbytet dhe shuhet plotësisht brenda saj. Dhe nxënësi i Krishtit që e ndjek Atë ndien vetëm këtë kënaqësi, edhe kur gjendet mes mundimeve më të rënda.

E reja Mavra i thoshte bashkëshortit të saj të ri, Timotheut, i cili duronte tortura dhe dhimbje të tmerrshme dhe e ftonte edhe atë të pranonte martirizimin: «Kam frikë, o vëllai im, se mos trembem kur të shoh torturat e tmerrshme dhe sundimtarin e tërbuar; se mos më shterojë durimi dhe dorëzohem për shkak të moshës sime të re». Atëherë dëshmori Timothe iu përgjigj: «Shpreso te Zoti ynë Jisu Krisht dhe torturat do të jenë për ty si vaj që derdhet mbi trupin tënd dhe si një frymë freskie në eshtrat e tua, që do të lehtësojë të gjitha sëmundjet e tua».

Kryqi është fuqia dhe lavdia e të gjithë shenjtorëve ndër shekuj. Kryqi është shëruesi i pasioneve dhe shfarosësi i demonëve. Kryqi është vdekjeprurës për ata që nuk e kanë shndërruar kryqin e tyre në Kryq të Krishtit dhe që, nga kryqi i tyre, murmuritin kundër Përkujdesjes së Perëndisë. Kryq është edhe për ata që e qortojnë, e blasfemojnë dhe i dorëzohen dëshpërimit e humbjes së shpresës. Mëkatarët që nuk rrëfehen dhe nuk pendohen vdesin mbi kryqin e tyre me vdekje të përjetshme. Duke mos duruar me qëndresë, privohen nga jeta e vërtetë, nga jeta në Perëndinë. I zbresin nga kryqi i tyre, që shpirtrat e tyre të zbresin në varrin e përjetshëm.

Kryqi i Krishtit e ngre nga toka nxënësin e Krishtit që është i kryqëzuar mbi të. Nxënësi i Krishtit që është i kryqëzuar mbi kryqin e vet i drejton mendimet te gjërat e larta; me mendjen dhe zemrën jeton në qiell dhe sodit misteret e Shpirtit të Shenjtë më Jisu Krishtin, Zotin tonë. «Nëse ndokush dëshiron të vijë pas meje», tha Zoti, «le të mohojë vetveten, të marrë kryqin e vet dhe të më ndjekë».

Më parë, Kryepiskopi Joan kishte predikuar mbi këtë temë në Katedralen e Tiranës, duke theksuar rëndësinë e kryqit në jetën shpirtërore të besimtarëve.

Lexo gjithashtu