Udhëzues shpirtëror për pendimin dhe rrëfimin e mëkateve

Foto Ilustruese UGO

Rrëfimi dhe pendimi janë tema qendrore të këtij udhëzuesi shpirtëror që iu drejtohet çdo besimtari. Materiali u përgatit nga redaksia e UGO si tekst katekizues mbi bazën e mësimeve patristike.

Udhëzues për të penduarin

Nuk e di kush je ti që po lexon këtë tekst, çfarë moshe ke, çfarë vendi zë në shoqëri dhe çfarë arsimimi ke marrë. Vetëm një gjë di: kushdo që të jesh, ke nevojë të rrëfehesh. Është e pamundur, krejt e pamundur, të mos kesh rënë në pak apo shumë mëkate. «Nuk ka njeri që të jetojë dhe të mos mëkatojë». Edhe sikur të kesh kryer vetëm një mëkat, është shumë. Sepse çdo mëkat është «paligjësi», domethënë shkelje e ligjit të Perëndisë. Kjo shkelje do të ketë si dënim, në ditën e Gjykimit, vdekjen e shpirtit, vdekjen e përjetshme. «Paga e mëkatit është vdekja». Kur dikush vdes, qoftë nga shumë sëmundje, qoftë nga një e vetme, përfundimi është i njëjtë, përderisa ka vdekur.

Por si do të shpëtosh? Ashtu siç vepron kur pi një helm vdekjeprurës ose plagosesh rëndë. Çfarë bën atëherë? Vrapon te mjeku që të nxjerrësh helmin duke vjellë, që të të operojë e të të heqë të keqen nga brenda. Të njëjtën gjë do të bësh edhe tani. Vrapo te mjeku shpirtëror. Atje do të rrëfesh mëkatet e tua dhe do të shpëtosh. Perëndia ia ka dhënë këtë hir. «Kujtdo që t'ua falni mëkatet, u falen; kujtdo që t'ua mbani, u mbahen». E dëgjon? Nëse nuk vrapon që të marrësh zgjidhjen e mëkateve, humbet përgjithmonë. Askush, as shenjti më i madh ndër ata që janë në Mbretërinë e Perëndisë, nuk shpëton nëse nuk i drejtohet këtij Misteri. Të gjithë, të gjithë kanë kaluar nëpër këtë vend shërimi.

Por ka një ndryshim. Përpara se të shkosh te mjeku shpirtëror, duhet ta bësh vetë diagnozën. Domethënë, do të shqyrtosh veten, do t'i bësh pyetje vetes, do të depërtosh në brendësinë tënde, do të rishikosh jetën tënde shpirtërore. Me fjalë të tjera, duhet të njohësh veten, shkeljet e ligjit hyjnor, ligësitë dhe mëkatet e tua. Fillo të shqyrtosh me kujdes:

a) Gjuhën tënde

A nuk të thotë edhe mjeku që së pari t'i tregosh gjuhën? Sa shumë mëkate kryen gjuha! Thotë gënjeshtra, të cilat shumë njerëz i konsiderojnë si diçka pa rëndësi dhe i kanë bërë të përditshme. E megjithatë, ky është një mëkat aspak i vogël. Perëndia e ndalon me urdhërimin e nëntë. Mendo nëse gjuha jote është vënë në lëvizje për të përfolur keqdashësisht e për të shpifur ndaj dikujt tjetër. Në këtë rast, i ke cenuar nderin dhe emrin e mirë, e ke plagosur moralisht, i ke shkaktuar një të keqe më të rëndë edhe se vrasja. Mos vallë gjuha jote ndotet me gjykimin e të tjerëve? «Mos gjykoni, që të mos gjykoheni», tha Zoti. Aq më tepër, mos vallë gjuha jote ka gjykuar persona të shenjtë? Dije se mbi një gjuhë të tillë qëndron djalli.

Shqyrto gjithashtu nëse gjuha jote ka bërë betim të rremë ose ka shkelur një betim. Ky është një mëkat i rëndë. Je betuar në Perëndinë se do të thuash të vërtetën dhe ke thënë gënjeshtrën, pa marrë parasysh se e ke thirrur Perëndinë si dëshmitar; ose ke dhënë një premtim, duke u zotuar se do ta mbash, dhe megjithatë e ke shkelur. Në këtë mëkat janë fajtorë edhe ata që betohen pa shkak, edhe kur thonë të vërtetën. Për shembull: «Për Perëndinë!», «Mos i gëzofsha fëmijët e mi!» e të tjera të ngjashme. Këto betime ndalohen nga Perëndia në urdhërimin e tretë: «Mos e përdor më kot emrin e Zotit, Perëndisë tënd».

Një tjetër mëkat i gjuhës është blasfemia. Mëkat i tmerrshëm. Aq i tmerrshëm, sa as djalli, i cili i kryen të gjitha mëkatet, nuk blasfemon: «Edhe demonët besojnë dhe dridhen». Shqyrto gjithashtu nëse gjuha jote është fajtore për fjalë të ndyra, këngë të pamoralshme, shaka të pahijshme dhe llafe të kota. Atëherë gjuha lëshon erë të keqe. Humbet edhe koha e çmuar e jetës sonë, e cila shpërdorohet në mënyrën më të keqe. Zoti tha: «Për çdo fjalë të kotë që do të thonë, njerëzit do të japin llogari në ditën e Gjykimit» (Matth. 12:36).

b) Duart e tua

Po, do t'i shqyrtosh nëse janë të pastra. Nga çfarë? Nga vjedhja dhe nga padrejtësitë e tjera që kryhen me mjete të ndryshme, si falsifikimi i mallrave, mashtrimi e të tjera, qoftë në dëm të një njeriu, qoftë në dëm të shumë njerëzve. Them «të shumë njerëzve», sepse në ditët tona shumë vetë nuk e konsiderojnë mëkat të vjedhin shtetin ose organizata të ndryshme. Por duhet ta dish se çdo gjë që i përket tjetrit dhe që ti e mban është zjarr që do të të djegë. Çfarë bën kur mbi ty bien thëngjij? I flak tutje.

Mendo gjithashtu nëse duart e tua kanë shkruar letra anonime për t'i shkaktuar dëm dikujt tjetër; nëse kanë goditur dikë, janë përdorur në një përpjekje për vetëvrasje ose janë bërë shkak vrasjeje në çfarëdo mënyre. Do të shqyrtosh gjithashtu nëse duart e tua mbeten të mbyllura kur duhet të ndihmojnë e të bëjnë të mirën, sepse «gjykimi është pa mëshirë për atë që nuk ka treguar mëshirë».

Duart e tua mund të kryejnë edhe një mëkat tjetër: të punojnë edhe të dielën, duke shkelur kështu pushimin e së dielës. «Gjashtë ditë do të punosh dhe do të kryesh të gjitha punët e tua, ndërsa dita e shtatë është ditë pushimi për Zotin, Perëndinë tënd». Por duhet të kesh kujdes edhe për një gjë tjetër. Mund të mos punosh të dielën, por ta përdhosësh atë me argëtime mëkatare, lojëra letrash ose dehje. Mirëpo «të dehurit nuk do të trashëgojnë Mbretërinë e Perëndisë».

c) Këmbët e tua

A të çojnë këmbët e tua në kishë të dielave dhe në festat e mëdha? A nuk e di se është mëkat të mos lutesh, qoftë vetë në shtëpi, qoftë bashkë me të tjerët në kishë? Pjesëmarrja në shërbesat e Kishës është e domosdoshme. Aq e domosdoshme, sa Sinodi VI Ekumenik parashikon shkishërim për atë që, pa ndonjë nevojë të domosdoshme, nuk shkon në kishë për tri të diela radhazi.

d) Sytë e tu

Njeriu mëkaton edhe me sytë, kur sheh gjëra të pahijshme, lexon romane dhe shkrime të ndyra ose ndjek shfaqje të pamoralshme. Në këtë mënyrë vjen vdekja e shpirtit. «Vdekja u ngjit përmes dritareve» (Jeremia 9:20).

e) Zemrën tënde

Zemrën tënde do ta shqyrtosh më shumë, sepse në zemër bëjnë fole kaq e kaq pasione dhe mëkate. Ajo bëhet qendër të këqijash dhe vatër pasionesh. Pasione të tilla janë mbajtja e së keqes në zemër dhe urrejtja. Zoti e tha qartë: «Nëse nuk ua falni njerëzve fajet e tyre, as Ati juaj nuk do t'jua falë fajet tuaja». Smira dhe xhelozia janë pasione të tmerrshme, që e mundojnë mëkatarin dhe e largojnë nga Perëndia i dashurisë. Zemërimi dhe tërbimi e trazojnë njeriun, e verbojnë dhe e çojnë deri në vrasje. Lakmia është idhujtari. Krenaria dhe lavdidashja e kotë janë mëkate që Perëndia i urren.

Një pasion, madje shumë i tmerrshëm, është edhe imoraliteti, i cili e mundon sot shoqërinë. Mëkatet e pamoralshme e largojnë skllavin e tyre nga Perëndia i dashurisë dhe sjellin zemërimin e Tij «mbi bijtë e mosbindjes». Janë mëkate të neveritshme përpara Perëndisë dhe njerëzve.

Pasion i zemrës është edhe mosbesimi, i cili e verbon njeriun dhe nuk e lë të shohë të vërtetën. Njeriu nuk beson në Perëndinë, mohon mësimet e krishtera dhe, çuditërisht, i beson satanait e u drejtohet fallit, magjive, yshtjeve, spiritizmit dhe veprimeve të tjera satanike, për të cilat Sinodi VI Ekumenik parashikon epitimí jo të lehta. Mëkat është edhe besimi i pakët, shqetësimi për të ardhmen tonë. Kjo do të thotë mohim i Përkujdesjes Hyjnore. Të kujdesemi, po, por pa u shqetësuar.

Përveç këtyre, i krishteri im, mund të ketë edhe mëkate të tjera për të cilat do ta gjesh veten fajtor. Prandaj do ta shqyrtosh me kujdes veten, për të parë si sillesh si familjar, si profesionist dhe si njeri që zë një vend në shoqëri. A e përdor detyrën tënde edhe për t'u shërbyer të tjerëve? A je i gatshëm t'i ndihmosh? A ke frymë dashurie? Vetë Udhëheqësi ynë «nuk erdhi që t'i shërbejnë, por që të shërbejë».

Do të shqyrtosh jo vetëm çfarë të këqijash ke bërë, ke dëshiruar ose ke menduar gjatë, por edhe nëse ke lënë pa bërë të mirën. Edhe të vdekurit nuk bëjnë të keqe, por janë të vdekur, sepse nuk bëjnë të mirën. «Për atë që di të bëjë të mirën dhe nuk e bën, kjo është mëkat».

Çfarë thua, o lexues? A e përfundove detyrën tënde me këtë lexim? Nuk e përfundove. Kjo ishte vetëm diagnoza, por diagnoza pa shërim nuk e parandalon vdekjen. Prandaj, pasi t'i shqyrtosh thellësitë e shpirtit tënd, jo me sipërfaqësi, por me kujdes, vrapo tani të gjesh një atë shpirtëror. Mos prit të vijnë festat e mëdha që të rrëfehesh, sepse nuk do të shkosh. Dhe po të them pse nuk do të shkosh. Satanai, i cili deri sot të mban të lidhur, do të të nxjerrë një mijë pengesa që të mos i largohesh. Do të t'i paraqesë mëkatet e tua aq të zmadhuara e të rënda dhe do të të pëshpëritë se për ty nuk ka më shpëtim. Mos e dëgjo. Të gjitha falen. Mjafton t'ia zbulosh atit shpirtëror.

Edhe këtu do të të luftojë: me turpin. Sa shumë njerëz mban të lidhur përmes turpit! Por mendo se ato që ke turp t'ia thuash fshehtas atit shpirtëror do të zbulohen në ditën e Gjykimit përpara shenjtorëve dhe engjëjve të Perëndisë. Ku do të qëndrosh atëherë? Nga ana tjetër, djalli mund të t'i paraqesë mëkatet si të vogla dhe të parëndësishme. Kjo është një grackë që ta shtysh rrëfimin për më vonë. Për hir të Perëndisë, mos e shty! Satanai të merr të tashmen, të cilën e ke në dorë, dhe të premton të ardhmen, të cilën nuk e zotëron. Por a ke ndonjë kontratë që të garanton se do të jetosh pas disa muajsh? Si e shtyn, pra?

Shkele, pra, djallin dhe vrapo të gjesh një atë shpirtëror. Oh, atëherë, çfarë gëzimi! Gëzim për ty. Gëzim i përhershëm. Gëzim edhe në botën qiellore. «Bëhet gëzim përpara engjëjve të Perëndisë për një mëkatar që pendohet».

Asgjë nuk është më e keqe se mëkati dhe asgjë nuk është më e lartë se pendimi.

Siç kishte raportuar UGO, vetëvrasja renditet ndër mëkatet më të rënda që largojnë njeriun nga shpëtimi, një temë që lidhet ngushtë me nevojën e pendimit dhe rrëfimit të trajtuar në këtë udhëzues.

Lexo gjithashtu