Simbolika e Pagëzimit Orthodhoks: veshja, drita dhe kryqi
Dr. Irini Artemi shpjegojn kuptimin e veshjes së bardhë, ecjes përqark pagëzimores, qirinjve, kryqit dhe martirikave në Pagëzimin Orthodhoks
Pagëzimi Orthodhoks përmban një sërë simbolesh dhe veprimesh rituale që shprehin thellësinë teologjike të këtij Misteri. Sipas analizës teologjike të Dr. Irini Artemi, secili nga këto elemente — veshjet e bardha, ecja përqark pagëzimores, qirinjtë, kryqi dhe martirikatë — bart një kuptim të veçantë shpirtëror dhe eklesiologjik.
Veshjet e bardha të pagëzimit
Veshja e të sapondriçuarit me rroba të bardha përbën një nga simbolet më karakteristike të rilindjes pagëzimore. Veshja e bardhë na kujton pastërtinë, dritën dhe qenien e re të njeriut, i cili është rilindur nëpërmjet Pagëzimit. Domethënia e saj teologjike shprehet me qartësi të veçantë në fjalët e Apostullit: «Sepse sa u pagëzuat më Krishtin, me Krishtin u veshët» (Gal. 3:27). «Veshja» me Krishtin nuk është thjesht një metaforë poetike, por shpreh realitetin më të thellë të jetës së Mistereve të Kishës: i pagëzuari thirret të jetojë brenda hirit dhe në bashkësi me Krishtin. Prandaj, veshja e bardhë simbolizon pastërtinë shpirtërore dhe gjendjen e re të njeriut, i cili ka kaluar nga vdekja e jetës së vjetër në jetën e re të hirit. Njëkohësisht, ngjyra e bardhë lidhet me dritën e Ngjalljes dhe me lavdinë e Krishtit. Jeta pagëzimore është, para së gjithash, jetë paskaline, sepse nëpërmjet Pagëzimit njeriu merr pjesë në mënyrë misterore në vdekjen dhe Ngjalljen e Krishtit. Për këtë arsye, veshja e bardhë shërben edhe si një kujtesë e vazhdueshme e thirrjes së të krishterit për ta ruajtur hirin që mori dhe për ta bërë tërë jetën e tij dëshmi të ripërtëritjes më Krishtin.
Ecja e trefishtë përqark pagëzimores
Pas veshjes së të sapondriçuarit kryhet ecja e trefishtë përqark pagëzimores, ndërsa këndohet vargu apostolik: «Sa u pagëzuat më Krishtin, me Krishtin u veshët». Përsëritja tri herë e kësaj ecjeje lidhet me misterin e Trinisë së Shenjtë dhe tregon se jeta e re e të pagëzuarit e ka burimin dhe themelin e saj në bashkësinë me Atin, Birin dhe Shpirtin e Shenjtë. Ecja në formë rrethi përqark pagëzimores shpreh gjithashtu karakterin kremtues të përfshirjes së të sapondriçuarit në Kishë. Njeriu, i cili më parë mohoi Satanain dhe pohoi besimin e tij në Perëndinë Triadik, hyn tashmë në jetën e bashkësisë kishtare. Ky gëzim nuk i përket vetëm bashkësisë tokësore të besimtarëve, por ka edhe një përmasë eskatologjike, sepse lidhet me gëzimin «përpara engjëjve të Perëndisë» për shpëtimin dhe kthimin e njeriut tek Perëndia (Lluk. 15:10).
Qirinjtë dhe drita e Krishtit
Drita zë një vend qendror në teologjinë e Pagëzimit. Qiriu i ndezur përbën shprehjen e dukshme të jetës së re e të ndriçuar, e cila nis nëpërmjet Misterit, dhe na drejton te vetë Krishti, i Cili është «drita e botës» (Jn. 8:12). I sapopagëzuari quhet «i sapondriçuar», pikërisht sepse nëpërmjet Pagëzimit hyn në jetën e hirit hyjnor dhe të ndriçimit të Shpirtit të Shenjtë. Simbolika e dritës lidhet drejtpërdrejt me përmasën paskale të Pagëzimit. Ashtu sikurse Krishti, me Ngjalljen e Tij, mposht errësirën e vdekjes, po kështu edhe i pagëzuari thirret të dalë nga errësira e jetës së vjetër dhe të ecë brenda dritës së hirit. Në këtë mënyrë, qiriu bëhet simbol jo vetëm i pranisë së ndritshme të Krishtit, por edhe i misionit të të krishterit për ta bërë jetën e tij bartëse të kësaj drite: «Kështu le të ndriçojë drita juaj përpara njerëzve» (Matth. 5:16). Lidhja e Pagëzimit me dritën shprehet edhe në jetën liturgjike të Kishës, veçanërisht në fjalët: «Pamë dritën e vërtetë, morëm Frymë qiellore». Në këtë mënyrë, drita e qiriut bëhet një kujtesë e dhuratës së hirit hyjnor, por edhe e përgjegjësisë së të sapondriçuarit për të jetuar si «bir i dritës». Në fund të fundit, ne të krishterët jemi drita e botës.
Kryqi si shenjë e jetës më Krishtin
Vendosja e kryqit në qafën e të sapondriçuarit përbën një pohim të dukshëm të identitetit të tij të krishterë. Kryqi nuk është thjesht një shenjë dalluese e përkatësisë së tij fetare, por shenja më e lartë e sakrificës, e dashurisë dhe e fitores së Krishtit mbi vdekjen. Duke marrë kryqin, i sapondriçuari thirret ta bëjë mënyrën e jetesës sipas Kryqit qendrën e jetës së tij të krishterë. Fjalët e Krishtit: «Nëse ndokush do të vijë pas meje, le të mohojë veten, të marrë kryqin e tij dhe të më ndjekë» (Matth. 16:24), shprehin pikërisht këtë thirrje. Jeta sipas Kryqit nuk kuptohet si një përshtatje e thjeshtë e jashtme, por si pjesëmarrje në vetëdhurimin, dashurinë dhe bindjen e Krishtit.
Martirikatë ose dëshmitë si shprehje e dëshmisë kishtare
Të ashtuquajturat «martirika», pra shenjat e vogla përkujtimore të Pagëzimit, përbëjnë gjithashtu një element të traditës së sotme pagëzimore. Emërtimi i tyre lidhet me kuptimin e dëshmisë dhe simbolizon praninë e personave që morën pjesë në Mister. Dhënia e tyre të pranishmëve na kujton se Pagëzimi nuk është një ngjarje private, por një ngjarje kishtare, e cila kryhet përpara bashkësisë vendore të Kishës. Në këtë kuptim, martirikatë mund të shihet si shenjë e dëshmisë kishtare dhe e bashkësisë së besimtarëve. Njeriu që pagëzohet nuk hyn thjesht në një traditë fetare, por bëhet pjesë e trupit të Kishës, brenda të cilit thirret të jetojë dhe të dëshmojë besimin e tij. Prandaj, kryqi i vogël ose simboli përkatës kishtar shërben si kujtesë e identitetit të ri dhe e përgjegjësisë që buron nga Pagëzimi.
Në tërësi, simbolet dhe veprimet rituale të Pagëzimit Orthodhoks formojnë një tërësi të vetme teologjike dhe liturgjike. Vaji shpreh përgatitjen dhe fuqizimin shpirtëror të katekumenit; prerja e flokëve, përkushtimin e tërë njeriut ndaj Perëndisë; veshja e bardhë, «veshjen» me Krishtin dhe pastërtinë e jetës së re; ecja e trefishtë, përmasën trinitare dhe eklesiologjike të Misterit; drita, praninë e Krishtit dhe dhuratën e Shpirtit të Shenjtë; ndërsa kryqi shfaq thirrjen e të pagëzuarit për një jetë në ndjekje të Krishtit. Së fundi, martirikatë theksojnë përmasën kishtare dhe komunitare të kësaj ngjarjeje. Kështu, riti i Pagëzimit shpreh në mënyrë simbolike, por njëkohësisht thellësisht teologjike, përmbajtjen themelore të Misterit: vdekjen dhe varrosjen e njeriut të vjetër, ngjalljen dhe rilindjen e tij më Krishtin, dhuratën e Shpirtit të Shenjtë dhe përfshirjen e tij në Kishë, domethënë në trupin e Krishtit. Në këtë mënyrë, Pagëzimi përbën fillimin e një ekzistence të re, e cila thirret të jetohet si një udhëtim i vazhdueshëm bashkësie me Perëndinë Trinik.
Nuk është hera e parë që kisha vë theksin te kuptimi i thellë i Pagëzimit; kohët e fundit vëmendja kishtare ra edhe mbi
, ku u trajtua po ashtu domethënia e këtij Misteri themelor për jetën e besimtarëve.
