Kronikë e publikuar zbulon krizën para kuvendit të Kievit në 2018
Dokumenti pretendon se delegacioni i Patriarkanës Ekumenike u pengua të largohej nga Kievi, mes mosmarrëveshjeve për kompetencat e Filaretit.
Kur delegacioni mendoi të largohej: kriza përpara kuvendit të Kievit
Një ditë përpara kuvendit të 15 dhjetorit 2018 në Kiev, përgatitjet për bashkimin e strukturave kishtare ukrainase kishin arritur në një pikë kritike. Sipas kronikës së publikuar nga UOJ-America, përfaqësuesit e Patriarkanës Ekumenike po përgatiteshin të largoheshin nga vendi. Në qendër të mosmarrëveshjes ishte pozita që kërkonte Filareti në strukturën e re kishtare.
Çfarë dimë për dokumentin
UOJ-America ia atribuon kronikën Grigor Frangakisit, atëherë hierodhjak dhe zëvendëssekretar i Sinodit të Shenjtë të Patriarkanës Ekumenike. Redaksia e mbështet këtë identifikim te të dhënat teknike të skedarit, përmbajtja dhe fotografitë që dokumentojnë praninë e tij në Kiev. Në shkrimin e 8 tetorit 2026, redaksia njoftonte se nuk kishte marrë përgjigje ndaj kërkesave për koment nga ai dhe nga Patriarkana. Kjo nuk përbën konfirmim të autorësisë. Prandaj, dokumenti trajtohet këtu si një kronikë e atribuar një pjesëmarrësi, jo si deklaratë zyrtare e Patriarkanës.
Mosmarrëveshja për kompetencat e Filaretit
Sipas tekstit, propozimi ishte që kuvendi të zgjidhte një primat, ndërsa Filareti të bëhej kryetar i Sinodit dhe ekzark për gjithë Ukrainën, me kompetenca që përfshinin thirrjen e sinodit, zgjedhjet dhe shkarkimet e episkopëve. Delegacioni i drejtuar nga Mitropoliti Emanuel i Francës e kundërshtonte këtë rregullim. Përplasja prekte mënyrën se si do të ushtrohej autoriteti në Kishën e re.
Takimi i natës dhe përgatitjet për largim
Kronika tregon se presidenti i atëhershëm, Petro Poroshenko, e ftoi Mitropolitin Emanuel në një takim në orën 23:00 të 13 dhjetorit. Ai u kthye rreth orës 02:00, duke raportuar se bisedimet nuk kishin sjellë zgjidhje. Sipas rrëfimit, delegatët përdorën shënime në letër për të diskutuar mes tyre, sepse besonin se përgjoheshin. Vendosën t'i propozonin Patriarkut largimin; Emanueli bleu një biletë udhëtimi dhe përgatiti bagazhet. Më 14 dhjetor, presidenti i kërkoi të ndalonte në selinë presidenciale. Më pas, sipas dokumentit, edhe delegatët e tjerë u shoqëruan atje nga policia. Kronika pretendon se iu morën telefonat, iu kryen kontrolle trupore dhe iu komunikua se nuk mund të largoheshin nga vendi. Këto pretendime nuk duhen ngatërruar me përfundime të një hetimi të pavarur.
Telefonata me Patriarkun Vartholome
Rrëfimi vijon me një telefonatë mes Poroshenkos dhe Patriarkut Vartholome. Sipas kronikës, Patriarku mbrojti qëndrimin e delegacionit dhe kërkoi zgjidhjen e mosmarrëveshjes, duke lënë të hapur largimin e përfaqësuesve të tij. Poroshenko më pas lexoi një projektdeklaratë për Filaretin, që parashikonte heqjen dorë nga kërkesat për poste të tjera, përveç pjesëmarrjes së përhershme në Sinodin vjetor. Këtu nevojitet një saktësim: autori pranon se nuk mbajti shënime gjatë telefonatës. Dialogu i paraqitur në kronikë është rindërtim nga kujtesa, jo transkript i verifikuar i një regjistrimi.
Një episod, interpretime të ndryshme
UOJ-America e vendos theksin te pretendimet për presion dhe kufizim të lëvizjes së delegatëve. Ndërsa hieromonaku Nikita Pantokratorinos, në një opinion të botuar nga Orthodox Times, e lexon kronikën si dëshmi të qëndresës së Patriarkanës ndaj kërkesave që ajo i konsideronte të papajtueshme me parimet e saj kishtare. Ky është interpretimi i autorit, jo një përgjigje zyrtare e Patriarkanës. Për vlerësimin e episodit, duhen dalluar tri çështje: prejardhja e dokumentit, saktësia e ngjarjeve që rrëfen dhe kuptimi kishtar që u jepet atyre. Një kronikë mund të ngrejë pyetje të rëndësishme, por nuk mjafton, e vetme, për të provuar çdo pretendim apo për të zgjidhur debatin mbi vendimet e kuvendit.
Nuk është hera e parë që emri i Filaretit del në qendër të vëmendjes kishtare; kohët e fundit lajmi erdhi kur UGO raportoi për ndërrimin e tij nga jeta në moshën 97-vjeçare.
Burimet
- UOJ-America, 9 tetor 2026 — Teksti i plotë i kronikës në anglisht, me origjinalin greqisht në fund.
- Aaron Hickman, UOJ-America, 30 shtator 2026 — Raportimi mbi krizën dhe pretendimet për pengimin e largimit të delegacionit.
- Aaron Hickman, UOJ-America, 8 tetor 2026 — Argumentet e redaksisë për prejardhjen dhe autorësinë e dokumentit.
- Hieromonaku Nikita Pantokratorinos, Orthodox Times, 2 tetor 2026 — Interpretimi që e sheh kronikën si dëshmi të qëndresës së Patriarkanës Ekumenike.
