Studiues spanjoll rihap debatin mbi një dëshmi të lashtë për Jezusin

Foto: SyriacPress

Studiuesi spanjoll i pavarur Jesús Fernández-Pedrera Correa ka publikuar një punim të ri mbi Jezusin, duke krahasuar variantet greke, latine, arabe dhe siriake të një pasazhi të historianit hebre të shekullit të parë, Flavius Josephus. Sipas SyriacPress, punimi ngre pyetje mbi mënyrën si një nga referencat më të hershme jo-të-krishtera për Jezusin mund të jetë ndryshuar përgjatë shekujve.

Punimi përqendrohet te Testimonium Flavianum, një pasazh në veprën Antikitetet e Judenjve të Josephus-it, e përfunduar rreth viteve 93–94 pas Krishtit. Pasazhi është debatuar prej kohësh nga historianët pasi disa pjesë të tij duken se pasqyrojnë besime të krishtera, megjithëse mbetet një nga referencat më të hershme për Jezusin jashtë shkrimeve të krishtera.

Correa krahasoi versionet siriake, greke, latine dhe arabe të pasazhit, duke argumentuar se dallimet mes tyre mund të ndihmojnë studiuesit të rindërtojnë formulimin origjinal. Të gjitha versionet përmendin shfaqjen e Jezusit të gjallë para ithtarëve të tij pas kryqëzimit: teksti grek thotë se ai u shfaq i gjallë ditën e tretë, versioni latin shkruan se u shfaq te ata ditën e tretë i gjallë, ndërsa versioni arab e paraqet shfaqjen si diçka të raportuar nga vetë dishepujt.

Sipas studiuesit, Josephus-i mund ta ketë regjistruar fillimisht atë që dishepujt e Jezusit pretendonin se kishin parë, dhe jo një pohim historik të drejtpërdrejtë të ringjalljes. Kopjimet e mëvonshme të krishtera mund ta kenë kthyer këtë përshkrim në deklarata më eksplicite, sipas të cilave Jezusi ishte ringjallur dhe kishte përmbushur profecitë biblike.

Punimi rishqyrton edhe deklaratën e diskutuar sipas së cilës Jezusi "ishte Krishti". Versionet latine dhe siriake tregojnë se Jezusi besohej të ishte Mesia, ndërsa versioni arab përdor gjuhë më të kujdesshme, duke sugjeruar se ai ishte "ndoshta" Mesia. Correa argumenton se këto dallime, krahasuar me referencat e shkrimtarit të hershëm të krishterë Origjeni, mbështesin mundësinë që Josephus-i fillimisht të mos e ketë identifikuar Jezusin si Mesia.

Megjithatë, gjetjet mbeten një propozim shkencor dhe jo një rindërtim i vendosur i pasazhit. Versionet siriake, latine dhe arabe që kanë mbijetuar datojnë shekuj pas kohës së Josephus-it, dhe asnjë dorëshkrim i shekullit të parë që përmban pasazhin origjinal nuk është identifikuar. Studimi nuk vërteton se Josephus-i verifikoi në mënyrë të pavarur ringjalljen e Jezusit, por ngre mundësinë që përshkrimi i tij historik të ketë ruajtur një regjistrim të hershëm të asaj që dishepujt thanë se kishin përjetuar.

Nuk është hera e parë që rishqyrtime të tilla të burimeve të lashta nxisin diskutime në mjedisin akademik të lidhur me Ortodoksinë; kohët e fundit vëmendja ra edhe mbi rihapjen e debatit për Sinodin e Kretës, ku studiues ortodoksë rivlerësuan dokumente të rëndësishme kishtare.

Lexo gjithashtu