Kisha kujton Shën Jakovin, apostullin e drejtësisë dhe vëllain e Zotit

Shën Jakovi, i njohur si vëllai i Zotit dhe episkopi i parë i Jerusalemit, kujtohet nga Kisha Orthodhokse më 23 tetor. Apostulli zë një vend të veçantë në historinë e Kishës së parë: bari i bashkësisë së krishterë të Jerusalemit, njeri i lutjes dhe dëshmitar i Krishtit deri në martirizim, ai u njoh me emrin «I Drejti». Jeta e tij dëshmonte atë që do të mësonte edhe përmes letrës së tij: besimi në Perëndinë duhet të shfaqet në vepra dashurie, në drejtësi dhe në mëshirë.

Vëllai i Zotit dhe njeriu i lutjes

Sipas traditës orthodhokse, Shën Jakovi ishte bir i Josifit të Drejtë nga martesa e tij e parë, përpara fejesës me Virgjëreshën Mari. Për këtë lidhje familjare ai quhet në Shkrimin e Shenjtë «vëllai i Zotit». Kisha e dallon nga apostull Jakovi, biri i Zevedheut dhe vëllai i Joan Ungjillorit, si edhe nga apostull Jakovi, biri i Alfeut.

Që në rini, Jakovi ndoqi një jetë të përkushtuar ndaj Perëndisë. Tradita e hershme e përshkruan si asket të rreptë: nuk pinte verë apo pije dehëse, nuk hante mish dhe jetonte me përmbajtje të madhe. Përkushtimi i tij lidhet me traditën biblike të nazirejve, njerëzve që ia kushtonin veten Perëndisë sipas zotimeve të veçanta.

Historiani kishtar Eusebi i Qesarisë ruan dëshminë e Hegesipit, autor i shekullit II, për shenjtërinë dhe lutjen e pareshtur të Jakovit. Ai përmend edhe emërtimin «Oblias», të shpjeguar në atë dëshmi si «mbrojtje e popullit», duke e lidhur me drejtësinë dhe ndërmjetimin e tij për njerëzit. Jakovi gjunjëzohej gjatë dhe i lutej Perëndisë për faljen e popullit. Sipas kësaj tradite, nga qëndrimi i vazhdueshëm në gjunjë, ato i ishin ashpërsuar si gjunjët e devesë. Ky përshkrim ruan kujtimin e një bariu që e mbante grigjën e tij në lutje dhe e shoqëronte shërbesën me pendim e asketizëm.

Episkopi i parë i Jerusalemit

Pas Ngjitjes së Zotit në qiej, Jakovit iu besua drejtimi i Kishës së Jerusalemit. Në atë qytet, ku Krishti kishte pësuar, ishte kryqëzuar dhe ishte ngjallur, ai duhej të kujdesej për një bashkësi që rritej mes vështirësive dhe kundërshtimeve.

Autoritetin e tij shpirtëror e dëshmon edhe apostull Pavli. Në Letrën drejtuar Galatianëve, Jakovi përmendet bashkë me Kefain dhe Joanin ndër ata që njiheshin si «shtylla» të Kishës. Ky nderim shoqërohej me një porosi konkrete: kujdesin për të varfërit (Gal. 2:9–10).

Një nga çastet më të rëndësishme të shërbesës së tij ishte Sinodi Apostolik i Jerusalemit. Çështja që kishte shkaktuar debat, veçanërisht në Antioki, ishte nëse njerëzit nga kombet që besonin në Krisht duhej të rrethpriteshin dhe të zbatonin Ligjin e Moisiut. Pasi dëgjoi dëshmitë e apostujve, Jakovi propozoi të mos u viheshin pengesa atyre që ktheheshin te Perëndia. Ata duhej të ruheshin nga ndotjet e idhujve, nga imoraliteti, nga mishi i kafshëve të mbytura dhe nga gjaku. Vendimi u mor në Jerusalem dhe iu njoftua bashkësisë së Antiokisë dhe besimtarëve nga kombet (Vep. 15:1–29). Në këtë ngjarje shfaqet urtësia baritore e Jakovit: përkushtimi ndaj së vërtetës shoqërohej me kujdesin për unitetin e Kishës dhe për njerëzit që po afroheshin te Krishti.

Besimi që bëhet vepër

Kisha ruan në Dhiatën e Re Letrën e Përgjithshme të Jakovit. Ajo është një thirrje për ta jetuar Ungjillin në përditshmëri: në marrëdhëniet me njerëzit, në qëndrimin ndaj të varfërve, në përdorimin e gjuhës dhe në përballimin e sprovave.

Jakovi mëson se Perëndia nuk është burimi i së keqes. Njeriu tundohet kur tërhiqet dhe mashtrohet nga dëshirat e veta (Jak. 1:13–15). Ndërsa çdo e mirë buron nga Perëndia:

«Çdo dhënie e mirë dhe çdo dhuratë e përsosur është nga lart, dhe zbret nga Ati i dritave, tek i cili s'ka ndryshim apo hije kthimi» (Jak. 1:17).

Një nga porositë më të njohura të tij është lidhja e pandashme ndërmjet besimit dhe veprave:

«Sepse siç është i vdekur trupi pa shpirt, kështu edhe besimi pa veprat është i vdekur» (Jak. 2:26).

Për Jakovin, besimi duhet të japë fryte të dukshme: ndihmë për njeriun në nevojë, përmbajtje në fjalë, durim, ndershmëri dhe mëshirë. Nuk mjafton ta dëgjosh fjalën e Perëndisë; duhet edhe ta zbatosh.

Letra e tij ka një vend të veçantë edhe në jetën liturgjike. Në Shërbesën e Vajit të Bekuar, Efqelinë, lexohet porosia për t'u lutur për të sëmurët, për t'ia rrëfyer fajet njëri-tjetrit dhe për të kërkuar shërimin nga Perëndia (Jak. 5:10–16). Me emrin e tij lidhet gjithashtu Liturgjia Hyjnore e Shën Jakovit, një nga traditat më të lashta liturgjike të Kishës, e lidhur me Jerusalemin. Atribuimi i saj apostullit ruan kujtesën e tij si bari dhe shërbyes i Mistereve të Shenjta. Orthodox Church in America

Dëshmia e Krishtit deri në martirizim

Shën Jakovi e përfundoi jetën me martirizim, rreth vitit 62. Historiani Josif Flavi dëshmon se, pas vdekjes së guvernatorit Fest dhe përpara mbërritjes së pasardhësit të tij, Albinit, kryeprifti Anan mblodhi këshillin gjyqësor. Para tij solli Jakovin, të cilin e përmend si vëllanë e Jisuit të quajtur Krisht, bashkë me disa të tjerë, dhe i dorëzoi për t'u vrarë me gurë.

Tradita kishtare ruan një rrëfim më të hollësishëm për dëshminë e fundit të apostullit. Kundërshtarët e tij, duke njohur respektin që populli kishte për drejtësinë e tij, kërkuan ta përdornin këtë autoritet kundër besimit në Krishtin. E çuan në një vend të lartë të tempullit dhe i kërkuan të fliste përpara turmës. Por Jakovi rrëfeu me guxim se Jisu Krishti është Biri i njeriut, i ulur në të djathtën e Fuqisë hyjnore dhe se do të vijë mbi retë e qiellit. Të zemëruar nga dëshmia e tij, e hodhën nga lartësia e tempullit. Meqë nuk vdiq menjëherë, nisën ta godisnin me gurë. Apostulli, duke mbledhur forcat e fundit, u gjunjëzua dhe u lut për ata që po e vrisnin:

«Të lutem, Zot, Perëndi Atë, fali, sepse nuk dinë se ç'bëjnë».

Sipas rrëfimit të ruajtur nga Hegesipi, një nga priftërinjtë kërkoi që dhuna të ndalej, sepse i drejti po lutej për ta. Por një punues pëlhurash e goditi në kokë me shkopin e zanatit të tij dhe Jakovi dha shpirt.

Trashëgimia e të Drejtit

Në çastet e fundit, Shën Jakovi dëshmoi me jetën e tij atë që kishte predikuar. Lutja për përndjekësit e bashkon shembullin e tij me faljen e Krishtit mbi Kryq dhe me lutjen e kryedëshmorit Stefan. Kujtimi i tij mbetet një thirrje për besim të gjallë: për t'u lutur me këmbëngulje, për të ndihmuar të varfrit, për t'i vënë fre gjuhës dhe për t'iu përgjigjur së keqes me mëshirë. Jakovi u quajt «I Drejti», sepse fjala që predikonte kishte marrë formë në jetën e tij.

Siç kishte raportuar UGO, kalendari kishtar orthodhoks sjell çdo javë kujtimin e figurave apostolike që kanë dëshmuar besimin e tyre deri në fund, mes të cilëve edhe Shën Llukai, Apostull dhe Ungjillor, kujtimi i të cilit u shënua së fundmi.

Me ndërmjetimet e Apostullit të Shenjtë Jakov, o Krisht Perëndi, mëshiro dhe shpëto shpirtrat tanë.

UGO.AL

Lexo gjithashtu