Jeta e Oshënar Qiriako Anahoritit dhe mrekullitë e tij.

Kujtimi i tij kremtohet më 29 shtator.

Oshënar Qiriako lindi në Korinth të Peloponezit, në vitin 448, kur në Konstandinopojë mbretëronte perandori Theodhosi i Vogël. I ati, Joani, ishte presviter i Kishës së Korinthit, ndërsa e ëma quhej Evdhoksia. Xhaxhai i tij, Petroja, ishte episkop i Korinthit dhe e bëri Qiriakosin anagnost. Duke lexuar shpesh Shkrimet e Shenjta, Qiriako mrekullohej se si Perëndia, që në fillim, i kishte rregulluar dhe krijuar të gjitha për shpëtimin e gjinisë njerëzore, si edhe se si i kishte lavdëruar të Drejtët dhe Profetët e lashtë që i kishin pëlqyer Atij. Veçanërisht mahnitej kur reflektonte për ato që shkruhen në Ungjillin e Shenjtë. Këto mendime ia ndezën zemrën me zell hyjnor dhe vendosi të shkonte në Jerusalem për të jetuar atje në heshtje.

Teksa mendonte për këtë ditë e natë, një të dielë dëgjoi në kishë fjalët e Ungjillit: «Nëse dikush do të vijë pas meje, le të mohojë vetveten, le të marrë kryqin e tij e të më ndjekë» (Matth. 16:24). Menjëherë doli pa zhurmë, shkoi në Kenkrea dhe, pasi gjeti një anije, u nis për në Jerusalem. Ishte atëherë tetëmbëdhjetë vjeç; kjo ndodhi në vitin e nëntë të mbretërimit të Leonit të Madh. Pasi mbërriti shëndoshë e mirë në Qytetin e Shenjtë, Qiriako takoi së pari Efstorgjin, një asket të madh të pasuruar me dhuntitë e Shpirtit të Shenjtë. Prej tij mori shumë dobi shpirtërore.

Më pas dëgjoi për virtytet e mrekullueshme të Oshënar Efthimit të Madh; mori bekimin e Efstorgjit dhe shkoi tek ai. Efthimi e priti me gëzim dhe Qiriako veshi skimën murgërore. Mirëpo Efthimi i Madh nuk pranonte në vendin e ushtrimit të tij të rinj ende pa mjekër, që të mos u bëhej shkak skandalizimi vëllezërve. Prandaj e dërgoi Qiriakon tek Oshënar Gjerasimi pranë Jordanit. Gjerasimi e priti dhe i caktoi shërbesën në kuzhinë. Qiriako u shërbente vëllezërve me gatishmëri të madhe, ndërsa netët i kalonte në lutje. Ushqehej vetëm me bukë e ujë, një herë në dy ditë.

Oshënar Gjerasimi e deshi aq shumë, sa gjatë Kreshmës së Madhe e merrte me vete në shkretëtirën e Ruvës dhe e bënte shok në mundimet asketike e në virtytet e tij. Atje qëndronte në heshtje edhe Efthimi i Madh, i cili çdo të dielë, deri në festën e Dafinave, i kungonte me Misteret e Shenjta. Pas pak kohe, Gjerasimi pa në një vegim shpirtin e Efthimit të shoqëruar nga engjëjt e shenjtë, tek ngjitej me shkëlqim në qiej. Ai mori Qiriakon dhe shkoi në manastir. Pasi varrosën trupin e Oshënar Efthimit me nderimin që i takonte, u kthyen në manastirin e tyre.

Në vitin e nëntë pas ardhjes së Qiriakos në Jerusalem, ndërroi jetë edhe Gjerasimi i mrekullueshëm dhe shkoi te Perëndia që dëshironte. Qiriako, atëherë njëzet e shtatë vjeç, u kthye në manastirin e Oshënar Efthimit. Igumeni i saj, Ilia, e priti dhe i dha një qeli ku të jetonte në heshtje. Qiriako u përpoq shumë që manastiri i vogël të kthehej në një komunitet të madh. Por dy manastiret, ai i Oshënar Efthimit dhe ai i Oshënar Theoktistit, ishin në armiqësi për disa dedikime dhe para të dhuruara nga Terevoni. I rënduar nga këto përplasje të përditshme, Qiriako u largua dhe shkoi në Manastirin e Sukës. Atje qëndroi për shumë vjet dhe kreu shërbesa të ndryshme, në të cilat u shfaqën durimi i tij i madh dhe përulësia e thellë.

Kur ishte dyzet vjeç, mori edhe hirin e priftërisë. Për të thuhej se jo vetëm nuk e linte diellin të perëndonte mbi zemërimin e një vëllai ndaj tij, por as vetë nuk zemërohej kurrë; askush nuk e pa ndonjëherë të hante gjatë ditës.

Në moshën shtatëdhjetë e shtatë vjeç, Qiriako la manastirin dhe, i shoqëruar nga një nxënës i tij, u nis për në shkretëtirën e Natufës. Atje nuk gjetën asnjë ushqim për nevojat e trupit. Qiriako iu lut Perëndisë t’ua kthente hidhësinë në ëmbëlsi disa bimëve të quajtura skila, qepë të egra shumë të hidhura. Pastaj i tha nxënësit: «Mblidhi, biri im, këto bimë, hidhuni kripë e ziejini. I bekuar është Perëndia, që do të na ngopë me to». Perëndia e dëgjoi lutjen e tij dhe ua shndërroi ëmbël hidhësinë e natyrshme të bimëve. Me to u ushqyen të dy për katër vjet. Por, siç thotë Davidi i shenjtë, «Zoti nuk i braktis oshënarët e tij». Një njeri nga krahina e afërt e Thekoas, pasi dëgjoi për jetën e Qiriakosit, ngarkoi kafshën e tij me bukë të ngrohta dhe ua çoi të dyve.

Një ditë nxënësi, pa i thënë Oshënarit, zjeu përsëri nga ato qepë të egra dhe hëngri fshehurazi. Nuk mundi ta duronte hidhësinë e tyre: menjëherë i humbën fuqia dhe zëri dhe mbeti i shtrirë si i vdekur. Qiriako iu lut Zotit për të, e ngriti dhe, pasi e kungoi me Misteret e Shenjta, e shëroi. Kur u mbaruan bukët që u kishin sjellë, Oshënari e porositi të ziente sërish bimët e hidhura dhe ata vazhduan të ushqeheshin me to.

Në vitin e pestë të qëndrimit të tyre atje, një njeri nga krahina e sipërme e Thekoas solli tek Oshënari të birin, të munduar rëndë nga një demon, dhe iu lut me ngulm ta mëshironte. Qiriako u lut, e leu djalin me vaj në shenjë kryqi dhe e çliroi nga ajo vuajtje e rëndë. Lajmi i kësaj mrekullie u përhap gjithandej. Shumë njerëz nisën të shkonin tek Oshënari dhe ia ndërprisnin lutjen. Për këtë arsye, ai u tërhoq më thellë në shkretëtirën e Ruvës. Atje qëndroi pesë vjet, duke u ushqyer me rrënjë bimësh të egra, lastarë dhe majat e barishteve, sikur të ishin ushqime mbretërore. Mirëpo hiri i mrekullive të tij e bëri edhe atë shkretëtirë të ngjante me qytet. Njerëzit që mundoheshin nga demonët ose vuanin prej sëmundjeve të tjera shkonin me dëshirë tek ai dhe askush nuk kthehej i pikëlluar apo pa marrë ndihmë.

I rënduar përsëri nga shumica e vizitorëve, Qiriako shkoi në pjesën më të thellë të shkretëtirës, në një vend ku nuk kishte shkelur njeri, të quajtur Susakim. As atje hiri i Oshënarit dhe besimi i madh i njerëzve të devotshëm nuk e lanë gjatë të patrazuar. Pasi kishte jetuar në Susakim shtatë vjet, në krahinat përreth ra një murtajë. Murgjit e Llavrës së Sukës, të frikësuar, shkuan tek ai dhe iu lutën me lot të kthehej me ta, që ta kishin ndihmë përballë sëmundjes. Shpirti i tij i mirë e përdëllimtar u prek prej tyre dhe u kthye në manastir. Ai qëndroi pesë vjet në qelinë e Oshënar Haritonit. Gjatë asaj kohe luftoi me guxim kundër atyre që përkrahnin mësimet e Origjenit dhe i mposhti.

Në atë periudhë, Kirili, i cili shkroi jetët e Oshënar Savës dhe të Oshënar Efthimit, shkoi nga Manastirin e Efthimit në Manastirin e Shën Savës për të takuar episkop Joan Hesikastin. Ky e dërgoi me një letër te Qiriako, duke i kërkuar t’i lutej Perëndisë që të mposhteshin heretikët. Kirili ia dorëzoi Oshënarit letrën. Pasi e lexoi, Qiriakos i dolën lot nga zemra dhe tha: «Thuaji atij që të dërgoi të mos trishtohet, sepse së shpejti Noni, Leonti dhe prijësit e herezisë do të kenë fund të keq, ndërsa ndjekësit e tyre do të turpërohen. Kisha do të shohë përsëri paqe e prehje. Thuaji gjithashtu se u përpoqën shumë të më mashtronin edhe mua të përulurin, por nuk ia dolën. M’u shfaq një vegim hyjnor dhe më zbuloi papastërtinë e herezisë së tyre. Me hirin e Krishtit, jo vetëm unë e mposhta ligësinë e tyre, por, me këshillën time, edhe të gjithë murgjit e Manastirit të Sukës».

Kur mësoi se Kirili vinte nga Manastiri i Efthimit të Madh, i tha me gëzim: «Ja, pra, vëlla, edhe ti je bashkëvëllai ynë në komunitet». Pastaj i tregoi hollësisht për jetën e Oshënar Efthimit dhe të Oshënar Savës, ashtu siç Kirili i shkroi më vonë. Pasi e gëzoi me këto rrëfime, Qiriako e përcolli me paqe në Zotin. Pas pak kohe, parathënia e Oshënarit u përmbush dhe heretikët u zhdukën. Meqë njerëzit vazhdonin të shkonin tek ai e ta shqetësonin, Qiriakosi u kthye në Susakim. Ishte atëherë nëntëdhjetë e nëntë vjeç.

Në vitin e tetë të qëndrimit të tij atje, Kirili dëshiroi ta shihte përsëri. Ai shkoi në Llavrën e Sukës, gjeti Joanin, nxënësin e Oshënarit, dhe bashkë u nisën për në Susakim, trembëdhjetë milje larg. Kur iu afruan vendit, u doli përpara një luan i madh e i frikshëm. Kirili u tremb, por Joani i tha: «Mos ki frikë». Luani, sapo pa se po shkonin tek Oshënari, u mënjanua dhe ata kaluan pa pësuar asgjë. Qiriako u gëzua shumë kur i pa dhe tha me dashamirësi: «Ja ku qenka edhe bashkëvëllai im Kirili!» Joani u përgjigj me shaka: «Por luani, atë, e trembi fort dhe e nxori në shesh frikën e tij». Oshënari, me qetësinë e vet, tha: «Mos ki frikë, biri im. Ky luan është rojtar i mirë i perimeve dhe nuk lë asnjë kafshë t’i dëmtojë».

Pastaj u tregoi shumë nga virtytet e etërve të shkretëtirës, duke ua forcuar dëshirën për virtytin. U shtroi edhe tryezën. Ndërkohë erdhi luani; Oshënari i dha bukë me dorën e vet dhe e dërgoi të ruante perimet. Atëherë u tha të ftuarve: «Kam një rojtar të mirë për kopshtin, bijtë e mi: nuk lë as ari, as ndonjë kafshë tjetër ta dëmtojë, madje as hajdut apo barbar». Ata qëndruan atje gjithë ditën dhe morën dobi nga mësimet e fjalët e tij. Të nesërmen, Qiriako i bekoi dhe i përcolli në paqe. Luani u hapi përsëri rrugën dhe ata u kthyen të gëzuar.

Një herë tjetër ra një thatësirë e madhe dhe nuk kishte fare ujë. Oshënari iu lut Perëndisë; menjëherë mbi të u shfaq një re dhe ra aq shumë shi, sa u mbushën enët dhe gropëzat e shkëmbinjve. Uji i mjaftoi për një kohë të gjatë.

Sinaksari rrëfen edhe këtë ngjarje. Dy nxënës që po shkonin ta vizitonin panë gjatë rrugës një siluetë njeriu. Duke menduar se ishte ndonjë anahorit,murg i shkretëtirës, sepse në atë kohë në shkretëtirë jetonin shumë të tillë, vrapuan drejt saj. Kur u afruan, panë një shpellë nën tokë; njeriu që u ishte shfaqur u fsheh brenda. Ata qëndruan jashtë dhe kërkuan bekimin e tij. Nga shpella erdhi përgjigjja: «Çfarë doni prej meje? Unë jam grua. Po ju, ku po shkoni?» Ata thanë: «Tek anahoriti Qiriako. Por na thuaj si quhesh dhe si e përse erdhe këtu». Ajo u përgjigj: «Shkoni tani dhe, kur të ktheheni, do t’jua tregoj». Meqë ata nuk pranonin të largoheshin, gruaja u tha: «Quhem Maria. Puna ime ishte të këndoja dhe kështu bëhesha shkak skandalizimi për shumë shpirtra. I lutesha Perëndisë të më çlironte nga kurthet e të ligut. Një ditë, e prekur thellë në zemër, zbrita në Siloam, mbusha këtë enë me ujë, vura bishtajore në këtë shportë dhe erdha këtu. Siç e shihni, ato nuk janë pakësuar deri më sot. Që atëherë nuk kam parë njeri. Tani shkoni dhe, kur të ktheheni, kaloni përsëri të më shihni». Dy nxënësit shkuan te Oshënar Qiriako dhe i treguan gjithçka. Ai u mrekullua siç i takonte dhe u tha ta vizitonin sërish gjatë kthimit. Por, kur u kthyen, e gjetën Marinë të vdekur në shpellë. Shkuan në Manastirin e Sukës, morën gjithçka duhej për varrimin dhe u kthyen. Pasi kryen shërbesën e zakonshme, varrosën lipsanin e saj të nderuar brenda shpellës.

Pasi Oshënar Qiriako kishte kaluar tetë vjet në Susakim dhe herezia e Origjenit ishte shuar krejtësisht, murgjit e Manastirit së Sukës shkuan dhe e sollën në shpellën e Oshënar Haritonit. Atje e vizitonte shpesh edhe Kirili, shkruesi i jetëve të Oshënar Efthimit e të Oshënar Savës. Nën udhëheqjen e Qiriakos, Kirili merrte shumë dobi shpirtërore dhe përparonte në virtyt.

Oshënar Qiriakosi jetoi njëqind e tetë vjet dhe deri në fund nuk hoqi dorë nga asketizmi i tij i zakonshëm. Në Qytetin e Shenjtë kishte mbërritur tetëmbëdhjetë vjeç. Kaloi nëntë vjet pranë Oshënar Gjerasimit të Jordanit, dhjetë në Manastirin e Efthimit të Madh, tridhjetë e nëntë në Manastirin e Sukës duke u shërbyer vëllezërve, pesë në shkretëtirën e Natufës duke u ushqyer me qepët e egra, pesë të tjera në Ruvë, shtatë vjet herën e parë në Susakim, pastaj pesë në shpellën e Oshënar Haritonit, përsëri tetë në Susakim dhe, dy vjet përpara fjetjes së tij, u kthye në shpellën e Haritonit. Edhe në atë pleqëri të thellë, ai nuk e ndërpreu kurrë qëndrimin në këmbë gjatë himneve hyjnore dhe as shërbimin ndaj atyre që i vinin. Ishte i butë, i afrueshëm, i gëzueshëm, i ëmbël dhe i përzemërt. Me anë të zbulesës hyjnore parathoshte gjërat që do të ndodhnin. Ishte shtatlartë, me një bukuri dhe hijeshi të natyrshme; qëndronte drejt dhe dinte të mësonte të tjerët. Në besim ishte fort orthodhoks. Të gjitha gjymtyrët e trupit i ruajti të shëndosha, pa dëmtimet që sjell zakonisht pleqëria. Pasi u sëmur pak, ia dorëzoi shpirtin Zotit Jisu, të cilin e kishte dëshiruar. Tani prehet bashkë me të Drejtët, në shkëlqimin e engjëjve, duke parë atë që gjithmonë kishte dëshiruar dhe duke marrë ndriçimin e Trinisë së Shenjtë, në Krishtin, Zotin tonë. Atij, bashkë me Atin pa fillim dhe Shpirtin Tërëshenjtë e Jetëbërës, i përkasin lavdia, fuqia, nderi dhe adhurimi, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.

Lexo gjithashtu