Rumani: avokat nën hetim penal për propagandë legjionare
Prokuroria rumune ka futur në dosjen penale të avokatit Mihai Rapcea ikona, libra të Eminescut dhe një relike e Shën Ilie Lăcătușu.
Në shtëpinë e avokatit rumun Mihai Rapcea u gjet një ikonë e Shën Ilie Lăcătușut dhe një relike tekstili, të cilat u përfshinë si prova në një hetim penal të hapur kundër tij për "propagandë legjionare". Sipas Orthodox Reflections, oficerë të maskuar sulmuan në agim banesën e avokatit dhe aktivistit nacionalist Mihai Rapcea, duke konfiskuar njëkohësisht libra, ikona dhe dokumente personale.
Gjatë bastisjes u sekuestruan vëllime të poetit kombëtar Mihai Eminescu, vepra të Octavian Gogës, ikona dhe relike shenjtorësh ortodoksë të kanonizuar së fundmi me lidhje me periudhën ndërmjet dy luftërave, si dhe kujtime të të burgosurve politikë antikomunistë. Hetuesit shqyrtuan gjithashtu korrespondencën private të avokatit, përfshirë historikun e bisedave të tij me ChatGPT, të trajtuara si provë shtesë në dosje. Rapcea u mbajt në paraburgim 24 orë dhe u vendos nën mbikëqyrje gjyqësore, i akuzuar sipas ligjeve që ndalojnë promovimin e materialeve "legjionare, fashiste, raciste dhe ksenofobe". Prokurorët, duke u mbështetur kryesisht te materiale të Institutit shtetëror "Elie Wiesel", e trajtuan gazetarinë nacionaliste të Eminescut të shekullit XIX si ideologji para-legjionare, duke e lidhur madje posedimin e klasikëve kombëtarë me pjesëmarrjen në protesta paqësore për Gazën, si provë gjoja të urrejtjes etnike.
Zëdhënësi i Patriarkanës Rumune, prifti Adrian Agachi, reagoi publikisht ndaj përfshirjes së ikonës së Shën Ilie Lăcătușut në dosje, duke theksuar se bëhet fjalë për një shenjtor zyrtarisht të kanonizuar në 2024 dhe duke ngritur pyetjen nëse devotshmëria fetare mund të konsiderohet sot vepër penale.
Vetë avokati pohoi se dosja përfshin edhe tubimin e 9 tetorit 2024 para ambasadës izraelite, organizuar si protestë e ligjshme kundër luftës në Gaza, ku iu atribua një mesazh gjoja urrejtjeje etnike, pa u cituar fare përmbajtja reale e fjalës së tij. Sipas autorit të artikullit, ky rast përfaqëson pasojën logjike të përkufizimeve të gjera të antisemitizmit – në veçanti përkufizimin e punës së IHRA-s – kur ato bashkohen me ligje të paqarta kundër "ekstremizmit", zbatim selektiv dhe me kapjen institucionale nga organizma aktivistë që veprojnë njëkohësisht si ankues dhe si ekspertë dëshmitarë. Mes akuzave të tjera ndaj tij është edhe lëvdimi publik i intelektualëve të burgosur nga regjimi komunist, Mircea Vulcănescu dhe Radu Gyr, çka vetë avokati e konsideron vazhdim të persekutimit politik ndaj mbështetësve të Călin Georgescu-t.
Rumania organizon pritje zyrtare për presidentin e Izraelit, ndërsa ndalon protesta të tjera, përfshirë ato të disa deputetëve të opozitës; arrestimi i Rapceas ndodhi pikërisht në prag të një vizite të tillë. Mungesa e përkufizimeve të qarta për koncepte si "ide legjionare" apo "ksenofobi" ishte në themel të kundërshtimit të presidentit Nicușor Dan ndaj ligjit të dytë "Vexler" para Gjykatës Kushtetuese, kundërshtim që u refuzua me arsyetimin se bëhet fjalë për koncepte "të njohura", çka, sipas kritikëve, lë hapësirë të gjerë për interpretime selektive të ligjit.
Nuk është hera e parë që liria e tubimit publik në Rumani ngjall debat; kohët e fundit vëmendja ra mbi marshimin e mijëra besimtarëve në "Marshin për Jetën 2026" në Kluzh dhe Jashi, një tubim i madh me karakter fetar që u zhvillua pa pengesa nga autoritetet.
Rasti ngre shqetësime më të gjera: autori i artikullit paralajmëron se, në momentin kur një organ shtetëror fitohet kompetencën të shpallë tërë kapituj të trashëgimisë letrare dhe shpirtërore të një kombi si "ndotës ideologjikë", ky precedent përhapet më tej, duke rrezikuar jo vetëm liritë politike, por edhe lirinë fetare dhe trashëgiminë kulturore ortodokse edhe në shtete të tjera demokratike.
