Mitropoliti Mark komenton dokumentin e rrjedhur për Këshillin e 2018-s
Hierarku i Kishës Ruse Jashtë Kufijve vlerëson si të pavlefshme vendimet e marra nën presion gjatë krijimit të OKU-së në Kiev më 2018.
Përkundër rëndësisë së raportit të brendshëm për "Këshillin e Bashkimit" të vitit 2018, të cilin UOJ-Amerika e publikoi më 28 shtator 2026, redaksisë deri më sot nuk i është bërë e njohur asnjë reagim zyrtar nga Patriarkana Ekumenike. Sipas hulumtimeve, raportin për Patriarkun Bartolome e hartoi Mitropoliti i sotëm i Ankarasë, Grigori; në atë kohë ai shërbente si dhiakon në delegacionin e Fanarit në Kiev. Dokumenti përshkruan bisedimet me udhëheqjen shtetërore ukrainase dhe presionin e organeve shtetërore ndaj përfaqësuesve kishtarë.
Siç raportoi UOJ-Amerika, kërkesat e redaksisë drejtuar Patriarkanës dhe Mitropolitit Grigor mbetën pa përgjigje. Informacionet e publikuara prekin megjithatë çështje me rëndësi për të gjithë botën ortodokse: ndërhyrjen e pushtetit shtetëror në çështjet kishtare, vlefshmërinë e vendimeve të marra nën presion dhe pasojat e tyre për unitetin kishtar. Këtyre çështjeve u kushtohet Hirësia e Tij, Mitropoliti Mark i Berlinit dhe Gjermanisë, hierark i Kishës Ortodokse Ruse Jashtë Kufijve. Me bekimin e Mitropolitit Mark, UOJ publikon deklaratën e tij ekskluzivisht në tërësi.
Deklarata e Mitropolitit Mark
Informacionet e dala kohët e fundit në dritë mbi sfondin dhe rrethanat e të ashtuquajturit "Këshill i Bashkimit" të datës 15 dhjetor 2018, në të cilin u themelua KOU-ja e pakanonizuar, janë – nëse janë të vërteta – jashtëzakonisht shqetësuese. Dokumenti i supozuar i brendshëm i Fanarit konfirmon disa thashetheme dhe hamendësime që qarkullojnë prej kohësh dhe tregon për herë të parë shkallën e plotë të këtyre proceseve tashmë skandaloze: ndërhyrjen në një territor kanonik të huaj, legjitimimin e "hierarkëve" krejtësisht të pakanonizuar përmes një akti të thjeshtë administrativ dhe, në fund, krijimin e një kishe skizmatike kundërshtare ndaj KOU-së kanonike.
Në atë kohë, presidenti ukrainas Petro Poroshenko iu drejtua Patriarkut Ekumenik me kërkesën për të krijuar një Kishë Ukrainase autoqefale besnike ndaj qeverisë, së cilës duhej t'i bashkoheshin sa më shumë besimtarë të jetë e mundur.
E drejta kishtare dhe rendi kanonik nuk e interesonin fare në këtë proces.
Patriarku Bartolomeu I më pas shpalli se po ushtronte autoritetin e tij të dikurshëm kanonik mbi Ukrainën, të cedueruar nga paraardhësit e tij ndaj Moskës në shekullin e 17-të, dhe se e konsideronte veten në të drejtë të lëshonte, në mënyrë të njëanshme dhe pa pyetur apo përfshirë patriarkanat e tjera ortodokse – përfshirë Kishën Nënë ruse – një tomos autoqefalie. Këtë tomos ai nuk ia dha Kishës Ortodokse Ukrainase kanonike nën Mitropolitin Onufrij, por një bashkimi të krijuar në "Këshillin e Bashkimit" të 15 dhjetorit, të përbërë nga "Kisha Ukrainase e Patriarkanës së Kievit" një Kishë skizmatike dhe një organizatë tjetër të cilës, nëse kujtojmë historinë e "shugurimeve" të saj, emërtimi "Kishë" mund t'i përshtatet në rastin më të mirë vetëm si shprehje e dëshirës së vet – e ashtuquajtura "Kisha Ortodokse Autoqefale Ukrainase".
Me këtë dokument të ri dalin tani në dritë detaje të reja mbi rolin që shteti ukrainas dhe organet e tij të sigurisë kanë luajtur në legjitimimin e skizmatikëve të papenduar.
Njëkohësisht, në këtë dokument shqetëson verbëria e rishfaqur e udhëheqjes së Patriarkanës Ekumenike, e cila mendon se mund t'i referohet "privilegjeve të përjetshme" (po atëherë çfarë ndodh me Romën "e parë"?), se mund ta "mësojë" Kishën Ortodokse Ukrainase si "Kishë Nënë" dhe se mund t'i vërë nën kontrollin e saj të drejtpërdrejtë kishat autoqefale të themeluara prej saj – pavarësisht nëse në mënyrë të ligjshme apo jo – duke e bërë Patriarkun Ekumenik "garant të Statutit" dhe, përmes shumë dispozitave të tjera në tomosin e tij patriarkal të pandryshueshëm, duke ia marrë sërish kësaj kishe, nga pas shpine, pavarësinë e premtuar.
Duhet t'i turpërojë thellësisht përfaqësuesit e Patriarkanës Ekumenike, përfshirë vetë Patriarkun, fakti që tani po tregohet publikisht se sa shumë, me fajin e tyre, janë lënë të përvetësohen dhe të shtrëngohen nga forcat politike perëndimore, për të vepruar kundër ndërgjegjes, të drejtës (kishtare) dhe arsyes.
Ambicia e tyre politike dhe etja për "privilegje" që nuk u takojnë i kanë çuar në këtë kurth.
Fatkeqësisht, ka shumë shembuj në histori se si politika e kësaj bote e ka detyruar Kishën të veprojë kundër vullnetit të saj dhe kundër rendit kanonik. Asnjë Kishë Ortodokse nuk është plotësisht e lirë prej kësaj.
Në të drejtë vlen parimi se vendimet e marra nën shtrëngim janë të pavlefshme. Nëse ato rezultojnë të gabuara edhe në praktikë, atëherë duhen anuluar aq më tepër.
KOU-ja, pavarësisht presionit masiv ndaj besimtarëve dhe klerit të KOU-së, deri më sot ka, me sa duket, pak besimtarë aktivë, pothuajse aspak jetë monastike, por në vend të kësaj ka grupe të ndryshme dhune që e ndihmojnë në shpronësimin e pronës kishtare të huaj. Ajo është treguar të jetë thjesht një konstrukt politik. Këtë e di edhe Patriarku Ekumenik dhe mbetet shpresa që ai të tërhiqet, ndoshta, nga qëndrimi i tij.
Deklaratë e Hirësisë së Tij, Mitropolitit Mark i Berlinit dhe Gjermanisë
Më parë, UGO kishte raportuar mbi dokumentin e ri që hapi debat rreth krijimit të Kishës Ortodokse të Ukrainës, i cili tashmë kishte ngjallur reagime të gjera në mjediset kishtare ortodokse para se Mitropoliti Mark të jepte vlerësimin e tij.
