Historiani Sokol Çunga flet për Kodikun e Korçës në kampin e Voskopojës

Kodiku i Korçës, monument i shekullit X dhe një prej thesareve më të çmuara të trashëgimisë dorëshkrimore shqiptare, u bë temë e një ligjërate të mbajtur në kuadër të veprimtarive formuese të Kampit III të djemve. Sipas materialit të vënë në dispozicion nga organizatorët, kampi u zhvillua në Voskopojë më 25 korrik 2026 nën kujdesin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, ndërsa ligjëratën e mbajti historiani dhe arkivisti Sokol Çunga. Duke e nisur fjalën me kujtime personale nga kampet rinore të Kishës, ku kishte marrë pjesë si i ri në vitet 1995–2001, z. Çunga u shpreh se ato përvoja kanë qenë vendimtare në formimin e tij njerëzor dhe intelektual, duke qenë një shkollë pjekurie, miqësie dhe edukimi. Ai prezantoi më pas panoramën e pasurisë së dorëshkrimeve që ruhen në fondet e Drejtorisë së Përgjithshme të Arkivave, duke theksuar se Shqipëria zotëron rreth 130 kodikë, një nga koleksionet më të rëndësishme të dorëshkrimeve bizantine dhe pasbizantine në rajon. Pjesa qendrore e ligjëratës iu kushtua Kodikut të Korçës 93, një dorëshkrim i katër Ungjijve, shkruar mbi pergamenë në dekadat e para të shekullit X në Kostandinopojë. Ligjëruesi shpjegoi se dorëshkrimi përmban 308 fletë, është shkruar me një formë të hershme të shkrimit bizantin "bouletée" dhe paraqet një veçori unike në botë: i gjithë teksti është faqosur në formën e kryqit, tipar që nuk ndeshet në asnjë dorëshkrim tjetër të njohur. Një rëndësi të veçantë mori edhe analiza artistike e kodikut. Miniaturat e katër ungjillorëve, të realizuara në shekullin XIII gjatë Rilindjes Paleologe, janë shtuar mbi dorëshkrimin e shekullit X, duke bashkuar në të njëjtin libër dy nga periudhat më të ndritura të kulturës bizantine: Rilindjen Maqedonase dhe Rilindjen Paleologe. Sipas z. Çunga, gjatë Rilindjes Maqedonase u ndërmor një fushatë e gjerë për kopjimin e dorëshkrimeve më të rëndësishme të kohës, falë së cilës kanë mbërritur deri sot veprat e autorëve klasikë dhe tekste filozofike. Megjithëse njihet si "Kodiku i Korçës", dorëshkrimi u krijua në Kostandinopojë dhe kaloi në duar të ndryshme derisa mbërriti në Korçë; në vitin 1985 u dorëzua në Drejtorinë e Përgjithshme të Arkivave, ku ruhet edhe sot. Kjo histori e gjatë e trashëgimisë kishtare të zonës ka qenë vazhdimisht në vëmendjen e Kishës, siç dëshmon edhe

Manastiri i Shën Joan Prodhromit në Voskopojë

, ku ruhen dëshmi të shekullit XVII.

Në përmbyllje, z. Çunga prezantoi botimin faksimile të Kodikut të Korçës, realizuar në vitin 2012 në bashkëpunim mes Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, Drejtorisë së Përgjithshme të Arkivave, Shoqërisë Biblike Ndërkonfesionale Shqiptare, Shtëpisë Botuese "Militos", Fondacionit Kulturor të Bankës Kombëtare të Greqisë, si dhe studiuesve Sokol Çunga e Andi Rëmbeci. Ligjërata u ndoq me shumë interes nga të rinjtë e kampit, të cilët patën mundësinë të njiheshin nga afër me historinë e një prej dorëshkrimeve më të vyera të trashëgimisë kombëtare dhe kishtare.

Lexo gjithashtu